Έως και 5 εκατ. δολάρια έχουν προσφερθεί πρόσφατα από μεγάλα φορτηγά πλοία προκειμένου να εξασφαλίσουν άμεση διέλευση από τη Διώρυγα του Παναμά, σε μια ένδειξη της αυξανόμενης πίεσης που δέχεται το παγκόσμιο ναυτιλιακό δίκτυο από τις γεωπολιτικές αναταράξεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η μήκους 80 χιλιομέτρων διώρυγα, από την οποία περνά σχεδόν το 6% του παγκόσμιου εμπορίου, έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς οι ναυτιλιακές εταιρείες αναγκάζονται να επανασχεδιάσουν τις διαδρομές τους λόγω των προβλημάτων στις ενεργειακές και εμπορικές ροές.
Η νέα διοικητής της Αρχής της Διώρυγας, Ίλια Εσπίνο ντε Μαρότα, δήλωσε ότι ορισμένα πλοία έχουν καταβάλει 4 ή ακόμη και 5 εκατ. δολάρια για να εξασφαλίσουν θέση, επίπεδα που χαρακτήρισε πρωτοφανή, αναφέρει η Wall Street Journal.
Η ζήτηση εκτοξεύει τις τιμές
Οι περισσότερες διελεύσεις κλείνονται μήνες πριν, μέσω ενός συστήματος κρατήσεων που καλύπτει περίπου το 90% της συνολικής κίνησης. Το κόστος εξαρτάται από τον τύπο και τον όγκο του φορτίου, ενώ οι ναυτιλιακές γνωρίζουν εκ των προτέρων το διαθέσιμο βύθισμα των πλοίων και τις σχετικές χρεώσεις.
Ωστόσο, ένα μικρό μέρος των διαθέσιμων θέσεων κρατείται για δημοπρασίες, ώστε πλοία που χρειάζονται επειγόντως διέλευση σε συγκεκριμένη ημερομηνία να μπορούν να την εξασφαλίσουν. Η βασική τιμή εκκίνησης για αυτές τις δημοπρασίες είναι 100.000 δολάρια, ενώ ο μέσος όρος την τρέχουσα περίοδο διαμορφώθηκε περίπου στα 380.000 δολάρια. Οι πρόσφατες προσφορές πολλών εκατομμυρίων δολαρίων αποδίδονται σε πλοία που δεν είχαν περιθώριο να περιμένουν.
Το αποτέλεσμα είναι ένα επιπλέον κόστος που μπορεί να μετακυλιστεί σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, αυξάνοντας τα ναύλα, τις τιμές των εμπορευμάτων και τελικά το κόστος των προϊόντων για τους καταναλωτές.
Περισσότερη ενέργεια μέσω Παναμά
Η γεωπολιτική κατάσταση έχει αλλάξει ιδιαίτερα τις ενεργειακές ροές. Δεξαμενόπλοια μεταφέρουν πετρέλαιο και LNG από τις ακτές του Κόλπου των ΗΠΑ προς την Ασία, ενώ άλλα πλοία χρησιμοποιούν τη διώρυγα για τη μεταφορά αμερικανικών αγροτικών προϊόντων ή εμπορευματοκιβωτίων μεταξύ Ασίας και αμερικανικής ανατολικής ακτής.
Μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, η ζήτηση για αμερικανικό LNG στην Ασία αυξήθηκε, καθώς οι παραδοσιακές ενεργειακές διαδρομές της περιοχής αντιμετωπίζουν σοβαρές διαταραχές. Τα πλοία μεταφοράς LNG, τα οποία είχαν περιορίσει τη χρήση της Διώρυγας του Παναμά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 λόγω της αυξημένης ζήτησης στην Ευρώπη, επιστρέφουν πλέον στη συγκεκριμένη διαδρομή.
Για αρκετούς μήνες στις αρχές του έτους, η ημερήσια κίνηση στη διώρυγα αυξήθηκε σε 38-41 πλοία, από περίπου 34-36 υπό κανονικές συνθήκες. Η αυξημένη ζήτηση, όμως, συναντά πλέον ένα σοβαρό φυσικό όριο: το νερό.
Το El Niño περιορίζει τις διελεύσεις
Η λειτουργία της Διώρυγας του Παναμά εξαρτάται από το γλυκό νερό. Το σύστημα των δεξαμενών και των τεχνητών λιμνών επιτρέπει στα πλοία να ανυψώνονται περίπου 90 πόδια πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και στη συνέχεια να κατεβαίνουν στην άλλη πλευρά.
Η ξηρασία που συνδέεται με το El Niño μειώνει τη στάθμη της λίμνης Γκατούν, βασικής πηγής νερού για τη λειτουργία των θυρών. Όταν η στάθμη υποχωρεί, τα πλοία υποχρεώνονται να μειώνουν το φορτίο τους ώστε να περιορίζεται το βύθισμά τους. Παράλληλα, η Αρχή περιορίζει τον αριθμό των ημερήσιων διελεύσεων, ώστε να διατηρηθούν αποθέματα τόσο για τη ναυσιπλοΐα όσο και για την ύδρευση του πληθυσμού.
Η ημερήσια δυναμικότητα μειώθηκε πρόσφατα στις 32 διελεύσεις. Η σπανιότητα των διαθέσιμων θέσεων εξηγεί εν μέρει γιατί οι δημοπρασίες έχουν οδηγήσει σε τόσο υψηλές τιμές.
Για τον Παναμά, η εξέλιξη έχει διπλή σημασία. Η Διώρυγα αποτελεί περίπου το 6% της οικονομίας της χώρας και αποδίδει περισσότερα από 3 δισ. δολάρια ετησίως στα κρατικά ταμεία. Η Αρχή εξετάζει ήδη νέες υποδομές, όπως το έργο της λίμνης Ρίο Ίντιο, που θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τη διαθέσιμη ποσότητα νερού και να επιτρέψει περισσότερες διελεύσεις ημερησίως.
Έτσι, η Διώρυγα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο δύο παράλληλων πιέσεων: της αυξανόμενης ζήτησης από ένα παγκόσμιο εμπόριο που αναζητά εναλλακτικές διαδρομές και της κλιματικής μεταβλητότητας που περιορίζει τη δυνατότητά της να εξυπηρετήσει αυτά τα φορτία. Η τιμή των 5 εκατ. δολαρίων για μία θέση διέλευσης αποτελεί ίσως την πιο χαρακτηριστική ένδειξη αυτής της νέας πραγματικότητας.
