Σε νέο ιστορικό υψηλό εκτοξεύθηκε το κόστος για την εξασφάλιση επείγουσας διέλευσης από τη Διώρυγα του Παναμά, καθώς οι ανατροπές στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές λόγω του πολέμου στο Ιράν συναντούν πλέον έναν δεύτερο μεγάλο κίνδυνο για τη ναυτιλία: ένα εξαιρετικά ισχυρό El Niño, που απειλεί να περιορίσει σημαντικά τη δυναμικότητα της σημαντικότερης θαλάσσιας συντόμευσης μεταξύ Ατλαντικού και Ειρηνικού.
Πρωτοφανές ποσό για διέλευση από τη Διώρυγα Παναμά
Η νοτιοκορεατική SK Gas Ltd. συμφώνησε, σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, να καταβάλει το πρωτοφανές ποσό των 5,3 εκατ. δολαρίων σε δημοπρασία για να εξασφαλίσει θέση διέλευσης την 1η Σεπτεμβρίου για το LPG carrier G. Spirit, αναφέρει το Bloomberg.
Πρόκειται για νέο ρεκόρ, ξεπερνώντας τα 4,6 εκατ. δολάρια που είχαν καταβληθεί νωρίτερα μέσα στον Αύγουστο για άλλη επείγουσα διέλευση. Το G. Spirit είναι LPG tanker, κατασκευής 2018, περίπου 54.500 dwt.
Η αύξηση των τελών είναι εντυπωσιακή. Πριν από την ανατροπή των εμπορικών ροών στις αρχές του έτους, οι δημοπρασίες για θέσεις διέλευσης κινούνταν σε εντελώς διαφορετικά επίπεδα.
Από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Φεβρουάριο του 2026 η διάμεση τιμή ήταν περίπου 55.000 δολάρια, ενώ τον Μάρτιο και τον Απρίλιο η μέση τιμή είχε ήδη ανέβει στα 385.000 δολάρια, πριν εκτοξευθεί το κόστος σε εκατομμύρια δολάρια.
Από τα Στενά του Ορμούζ στον Παναμά
Βασική αιτία είναι η αναδιάταξη των παγκόσμιων ενεργειακών ροών μετά τη δραματική υποχώρηση των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι ασιατικές οικονομίες στράφηκαν εντονότερα προς ενεργειακά φορτία από τον Κόλπο των ΗΠΑ και ιδιαίτερα προς το αμερικανικό LPG.
Για ένα VLGC που μεταφέρει αμερικανικό προπάνιο ή βουτάνιο προς την Ασία, η Διώρυγα του Παναμά αποτελεί τη φυσική συντομότερη διαδρομή. Όταν όμως οι διαθέσιμες θέσεις δεν επαρκούν, ο πλοιοκτήτης ή ο ναυλωτής έχει ουσιαστικά τρεις επιλογές: να περιμένει, να πληρώσει πολύ ακριβά για μία θέση ή να ακολουθήσει πολύ μεγαλύτερη διαδρομή.
Οι χρόνοι αναμονής για πλοία χωρίς κράτηση έχουν φθάσει, σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, ακόμη και τις 11 ημέρες. Παράλληλα, ήδη πάνω από το 50% ορισμένων ταξιδιών LPG από τις ΗΠΑ προς την Ασία πραγματοποιείται μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, σύμφωνα με την Clarksons Research.
Έτσι εξηγείται και γιατί μία εταιρεία μπορεί να θεωρήσει οικονομικά λογικό να πληρώσει ακόμη και 5 εκατ. δολάρια για να περάσει άμεσα από τη Διώρυγα καθώς η εναλλακτική λύση, μπορεί να σημαίνει πολλές επιπλέον ημέρες ταξιδιού, περισσότερα καύσιμα και κυρίως μεγαλύτερη απασχόληση ενός πλοίου σε μία αγορά με υψηλούς ναύλους.
Έρχεται και το El Niño
Το πρόβλημα, όμως, δεν περιορίζεται στη γεωπολιτική. Η Διώρυγα βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν νέο και πιθανώς σοβαρότερο περιορισμό, την έλλειψη νερού καθώς η έλευση του El Niño, συνδέεται άμεσα με την ξηρασία.
Η Διώρυγα του Παναμά χρειάζεται τεράστιες ποσότητες γλυκού νερού για τη λειτουργία των δεξαμενών ανύψωσης και καθόδου στις δεξαμενές. Κάθε περίοδος έντονης ξηρασίας περιορίζει συνεπώς τόσο το επιτρεπόμενο βύθισμα των πλοίων όσο και τον αριθμό των ημερήσιων διελεύσεων.
Η Αρχή της Διώρυγας ανακοίνωσε ήδη ότι από τις 4 Σεπτεμβρίου οι ημερήσιες διελεύσεις θα περιοριστούν αρχικά στις 34 και από τις 15 Σεπτεμβρίου στις 32, έναντι περίπου 36 υπό φυσιολογικές συνθήκες. Οι βροχοπτώσεις την περίοδο Μαΐου-Αυγούστου ήταν περίπου 34% χαμηλότερες από τον μέσο όρο, ενώ οι εισροές νερού στη λεκάνη απορροής υπολείπονταν κατά 44%.
Επιπλέον οι μετεωρολογικές προβλέψεις δεν είναι καθησυχαστικές. Η αμερικανική NOAA εκτιμά ότι υπάρχει πάνω από 90% πιθανότητα το El Niño του φθινοπώρου και του χειμώνα 2026-2027 να εξελιχθεί σε πολύ ισχυρό φαινόμενο. Ακόμη πιο εντυπωσιακά, δίνει πιθανότητα 69% την περίοδο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου να ξεπεράσει σε ένταση όλα τα αντίστοιχα επεισόδια που έχουν καταγραφεί από το 1950.
Κερδισμένα τα VLGC και capesize
Για τη ναυτιλιακή αγορά, η ξηρασία στον Παναμά μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρός ανοδικός παράγοντας για τους ναύλους. Όσο περισσότερα πλοία αναγκάζονται να παρακάμπτουν τη Διώρυγα, τόσο αυξάνονται οι αποστάσεις και τα τονομίλια και τόσο περιορίζεται η πραγματικά διαθέσιμη χωρητικότητα του παγκόσμιου στόλου.
Η Clarksons Securities βλέπει ως έναν από τους μεγαλύτερους δυνητικούς ωφελημένους τον κλάδο των μεγάλων πλοίων μεταφοράς υγραερίου (VLGC), που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένος στο εμπόριο LPG μεταξύ του Κόλπου της Αμερικής και Ασίας. Οι αναλυτές αύξησαν κατά 15.000 δολάρια την πρόβλεψή τους για τους μέσους ημερήσιους ναύλους των VLGC το 2026, στα 81.250 δολάρια, ενώ για το 2027 προβλέπουν 70.000 δολάρια ημερησίως.
Ανοδικά αναθεωρήθηκαν και οι εκτιμήσεις και για τα πλοία μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου και ειδικότερα για τα capesize, στα 33.600 δολάρια ημερησίως για το 2026 και στα 35.000 δολάρια για το 2027, καθώς και στην αγορά ξηρού φορτίου οι μεγαλύτερες αποστάσεις μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τη ζήτηση σε τονομίλια.
Η ναυτιλία βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια ιδιόμορφη «τέλεια καταιγίδα». Από την μία πλευρά η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή «σπρώχνει» περισσότερα ενεργειακά φορτία προς τον Παναμά, την ίδια στιγμή που το El Niño απειλεί να μειώσει τις διαθέσιμες διελεύσεις.
