Big Tech: Κερδίζουν τη μάχη στο λόμπινγκ των Βρυξελλών

Ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στους διαδρόμους των Βρυξελλών έχουν αποκτήσει οι αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί, οι αποκαλούμενοι Big Tech, πραγματοποιώντας περισσότερες επαφές με Ευρωπαίους αξιωματούχους και διαθέτοντας σημαντικά ποσά για lobbying από ό,τι μεμονωμένες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με ανάλυση των στοιχείων του μητρώου διαφάνειας της ΕΕ και των βάσεων δεδομένων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Κομισιόν από τους Financial Times, οι Google, Apple και Amazon βρίσκονται στην κορυφή της λίστας μεταξύ των επιχειρήσεων ως προς τις συναντήσεις με Ευρωπαίους policymakers από τις εκλογές του Ιουνίου 2024.

Η Google έχει πραγματοποιήσει 302 συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους της Κομισιόν και ευρωβουλευτές, η Apple 257 και η Amazon 239. Αντίστοιχα, στις πρώτες θέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων βρίσκονται η γαλλική TotalEnergies, η γερμανική Volkswagen και η Airbus. Η TotalEnergies είχε 236 συναντήσεις, η Volkswagen 231 και η Airbus 222.

Η παρουσία των αμερικανικών εταιρειών αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε μια κρίσιμη φάση αναθεώρησης της ψηφιακής της πολιτικής. Η Google, για παράδειγμα, πραγματοποίησε 22 συναντήσεις ειδικά για το λεγόμενο «digital omnibus», ένα πακέτο προτάσεων που περιορίζει ή απλοποιεί ορισμένες από τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού ψηφιακού πλαισίου. Μεταξύ άλλων, οι αλλαγές αφορούν τους κανόνες για την τεχνητή νοημοσύνη και τη δυνατότητα των εταιρειών να χρησιμοποιούν προσωπικά δεδομένα για την εκπαίδευση μοντέλων.

Στο τραπέζι βρέθηκαν επίσης οι κανόνες για το cloud computing και η διαδικτυακή προστασία των παιδιών. Η έντονη δραστηριοποίηση των αμερικανικών ομίλων δεν είναι τυχαία: οι Βρυξέλλες έχουν θεσπίσει ένα από τα πιο εκτεταμένα ρυθμιστικά πλαίσια στον κόσμο για την ψηφιακή οικονομία, από τον AI Act και τον Digital Services Act έως τον Digital Markets Act. Οι κανόνες αυτοί επηρεάζουν άμεσα τα επιχειρηματικά μοντέλα των αμερικανικών πλατφορμών.

Η επιρροή των Big Tech δεν μετριέται μόνο σε συναντήσεις

Η Apple δηλώνει περίπου 9 εκατ. ευρώ ετήσιες δαπάνες lobbying στην ΕΕ, ενώ η Meta ξεπερνά τα 10 εκατ. ευρώ. Οι δαπάνες της Google καταγράφονται στο εύρος των 5,5-6 εκατ. ευρώ, της Amazon στα 9-10 εκατ. ευρώ και της Apple στα 8-9 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία του ευρωπαϊκού μητρώου. Αντίθετα, οι TotalEnergies, Volkswagen και Airbus εμφανίζονται με χαμηλότερες δαπάνες η καθεμία.

Το μέγεθος της δραστηριότητας γίνεται ακόμη πιο σαφές αν εξεταστεί συνολικά το οικοσύστημα του lobbying στις Βρυξέλλες. Το Transparency Register της ΕΕ περιλαμβάνει περίπου 18.000 οργανώσεις που επιδιώκουν να επηρεάσουν τη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής. Η εγγραφή παρέχει διαφάνεια ως προς τα συμφέροντα που εκπροσωπούνται, ενώ για ορισμένες συναντήσεις με κορυφαίους αξιωματούχους της Κομισιόν αποτελεί προϋπόθεση.

Ωστόσο, οι εταιρείες τεχνολογίας δεν είναι οι πιο δραστήριοι lobbyists συνολικά. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται περιβαλλοντικές οργανώσεις. Το WWF πραγματοποίησε 431 συναντήσεις από τον Ιούνιο του 2024 και η Transport & Environment 410. Ακολουθούν το εμπορικό επιμελητήριο των ΗΠΑ (American Chamber of Commerce) με 396 και η κινεζική κυβέρνηση με 359. Η Google βρίσκεται στην πέμπτη θέση μεταξύ των οργανώσεων που καταγράφηκαν στην ανάλυση, με 302 συναντήσεις.

Η μεγάλη συχνότητα των επαφών των περιβαλλοντικών οργανώσεων δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι μεταφράζεται αυτομάτως σε μεγαλύτερη πολιτική επιρροή. Εκπρόσωποι της Transport & Environment είπαν στους FT ότι έχει γίνει δυσκολότερη η πρόσβαση σε ευρωβουλευτές της κεντροδεξιάς ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, η οποία είναι η μεγαλύτερη πολιτική ομάδα του Κοινοβουλίου. Το ΕΛΚ έχει υποστηρίξει την απλούστευση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και τη μείωση του διοικητικού κόστους για τις επιχειρήσεις. Η ίδια η ομάδα έχει δηλώσει ότι οι ευρωβουλευτές είναι ελεύθεροι να επιλέγουν με ποιους φορείς θα συναντώνται.

Οι διαφορές στο λόμπινγκ Αμερικανών και Ευρωπαίων

Εδώ βρίσκεται και μία από τις σημαντικότερες διαφορές μεταξύ των αμερικανικών επιχειρήσεων, όπως οι Big Tech, και αρκετών ευρωπαϊκών ή περιβαλλοντικών ομάδων. Οι αμερικανικές εταιρείες εμφανίζονται να επιδιώκουν επαφές σε ευρύτερο πολιτικό φάσμα, ενώ οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, σύμφωνα με την ανάλυση των FT, συναντώνται συχνότερα με πολιτικούς που ήδη συμμερίζονται τις θέσεις τους. Η διαφορά αυτή μπορεί να επηρεάζει την ικανότητα κάθε ομάδας να διαμορφώνει συμβιβασμούς σε ένα Κοινοβούλιο όπου οι πολιτικές ισορροπίες έχουν μετατοπιστεί.

Συνολικά, περισσότερο από το 63% των καταγεγραμμένων συναντήσεων αφορά επιχειρήσεις ή εμπορικές ενώσεις, έναντι περίπου 23% για ΜΚΟ και think tanks. Τα στοιχεία δείχνουν έτσι ότι το ευρωπαϊκό lobbying παραμένει σε μεγάλο βαθμό επιχειρηματική υπόθεση.

Παράλληλα, υπάρχουν κενά στη διαφάνεια. Οι ευρωβουλευτές υποχρεούνται να δηλώνουν τις συναντήσεις τους, ενώ η Κομισιόν έχει θεσπίσει κανόνες που συνδέουν την πρόσβαση των interest representatives με την εγγραφή στο Transparency Register. Ωστόσο, σημαντικός αριθμός συναντήσεων γίνεται με οργανώσεις ή φορείς που δεν περιλαμβάνονται στο μητρώο, μεταξύ άλλων διπλωματικές αποστολές τρίτων χωρών και ορισμένα think tanks.

Η εικόνα που προκύπτει δεν σημαίνει ότι η αμερικανική τεχνολογία καθορίζει την ευρωπαϊκή πολιτική. Δείχνει όμως ότι, καθώς οι Βρυξέλλες αποφασίζουν πώς θα ρυθμίσουν την AI, το cloud, τις πλατφόρμες και την ψηφιακή οικονομία, οι αμερικανικές εταιρείες έχουν επενδύσει σημαντικούς πόρους για να βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Και σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ προσπαθεί ταυτόχρονα να περιορίσει την εξάρτησή της από την αμερικανική τεχνολογία και να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, η μάχη για την επιρροή στις Βρυξέλλες αποκτά ιδιαίτερη οικονομική και στρατηγική σημασία.