Οσκαρικές ταινίες όπως οι «Poor Things», «Blade Runner 2049» και «The Brutalist» έχουν ένα κοινό: Γυρίστηκαν, εν πολλοίς, στην Ουγγαρία.
Τεράστια συγκροτήματα παραγωγής, μια ποικιλία υπαίθριων και αστικών τοπίων και γενναιόδωρα κίνητρα έχουν καταστήσει την Ουγγαρία, παραγωγικό κόμβο για το Χόλιγουντ.
Σύμφωνα με το CNBC, χολιγουντιανοί αστέρες όπως οι Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ, Τομ Κρουζ, Έντι Ρέντμεϊν, Λίαμ Χέμσγουορθ, Αν Χάθαγουεϊ και Ντακότα Φάνινγκ φέρεται να εθεάθησαν στην πρωτεύουσα της Ουγγαρίας, Βουδαπέστη, και στις γύρω περιοχές φέτος.
Η ιστορία της κινηματογραφικής παραγωγής στην Ουγγαρία
Η Ουγγαρία ασχολείται με τον κινηματογράφο από τις πρώτες μέρες του. Οι πρωτοπόροι αδελφοί Λυμιέρ – οι οποίοι κατασκεύασαν την Cinématographe, μια φορητή συσκευή που λειτουργούσε ταυτόχρονα ως μηχανή λήψης, εκτύπωσης και προβολής φιλμ – έφεραν την εφεύρεσή τους στο Grand Hotel Royal της Βουδαπέστης το 1896, μόλις λίγους μήνες μετά το ντεμπούτο της στο Παρίσι και είχαν ντόπιους χειριστές κάμερας να κινηματογραφούν ορόσημα στην πόλη την ίδια χρονιά.
Όταν οι καλλιτέχνες και οι συγγραφείς της Βουδαπέστης είδαν τις πρώτες ταινίες, «τρελάθηκαν με καλό τρόπο και σχεδόν αμέσως άρχισαν να δημιουργούν τις δικές τους ταινίες», σύμφωνα με τον σκηνοθέτη Τζάστιν Ρίαρντον, ο οποίος διευθύνει την εταιρεία παραγωγής The Royal Budapest Film Company με τη σύζυγό του Μπάρμπαρα.
Η πρώτη ουγγρική ταινία που ανέβηκε στην οθόνη γυρίστηκε το 1901 στην ταράτσα του Uránia, ενός παλατιού στη Βουδαπέστη που φιλοξένησε επιστημονικές παρουσιάσεις, το οποίο τώρα είναι ένας κινηματογράφος που μοιάζει με «καθεδρικό ναό».
Οι Ούγγροι έχουν επίσης ασκήσει τεράστια επιρροή στην αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία. Ο Άντολφ Ζούκορ, γεννημένος στην τότε Αυστροουγγρική αυτοκρατορία, μετανάστευσε στα 16 του στις ΗΠΑ και το 1912 συνίδρυσε την Paramount Pictures, ενώ ο Γουίλιαμ Φοξ – γεννημένος ως Βίλμος Φριντ – ήταν ο Ουγγαροαμερικανός ιδρυτής της Fox Film Corporation που έγινε η Twentieth Century-Fox το 1935.
Οι ηθοποιοί Ζα Ζα Γκαμπόρ, Τόνι Κέρτις, Ρέιτσελ Βάις και Άντριεν Μπρόντι έχουν ουγγρικές ρίζες, ενώ ο γεννημένος στη Βουδαπέστη Γκαμπόρ Τσούπο ίδρυσε ένα στούντιο του Χόλιγουντ που παρήγαγε τις πρώτες σεζόν των «Simpsons».
«Διαφορετική εμφάνιση»
Με την μεγαλοπρεπή αρχιτεκτονική της, αλλά και με πιο «τραχιές» περιοχές, η Βουδαπέστη έχει διπλασιάσει την παρουσία της, έναντι ευρωπαϊκών πόλεων όπως το Παρίσι, το Βερολίνο και τη Ρώμη σε ταινίες όπως οι «Evita», «Max» και «Inferno».
«Έχει πολλές διαφορετικές εμφανίσεις», δήλωσε η παραγωγός Μπάρμπαρα Ρίαρντον. Είναι επίσης εύκολο να μετακινηθεί κανείς και τα διεθνή στελέχη του κινηματογράφου αισθάνονται σαν στο σπίτι τους, είπε. «Η Βουδαπέστη είναι εξοπλισμένη με λίγο από όλα. Μπορείτε να βρείτε πράσινους χυμούς και υγιεινές σαλάτες… και σε πολλούς επικεφαλής στούντιο και ηθοποιούς, τους αρέσει αυτό», δήλωσε στο CNBC.
Για τη συγγραφέα Τζούντι Λάουφερ, η Βουδαπέστη ως τοποθεσία γυρισμάτων ταινιών έχει μια προσωπική σύνδεση: η οικογένειά της δραπέτευσε από την πόλη κατά τη διάρκεια της Ουγγρικής Επανάστασης του 1956, διαφεύγοντας πέρα από τα σύνορα στην Αυστρία πριν μεταναστεύσει στον Καναδά. Η Λάουφερ είναι η παραγωγός μιας ανεξάρτητης ταινίας, «Ashes to Iron», η οποία αφηγείται την ιστορία της οικογένειάς της και γυρίστηκε στην Ουγγαρία.
«Εκτός αν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που σας λέει ότι βρίσκεστε στη Βουδαπέστη, όπως η μεγάλη συναγωγή, για παράδειγμα… θα μπορούσατε πραγματικά να βρίσκεστε οπουδήποτε», είπε η Λάουφερ, αναφερόμενη σε μια μεγάλη συναγωγή στην οδό Ντοχάνι, τον κεντρικό δρόμο όπου έζησε για τον πρώτο ενάμιση χρόνο της ζωής της. Η Λάουφερ υποβάλλει την ταινία σε κινηματογραφικά φεστιβάλ, όπως το Σάντανς και το Βερολίνο, και θα πραγματοποιήσει μια ιδιωτική προβολή στη Βουδαπέστη για να σηματοδοτήσει την 70ή επέτειο της επανάστασης αργότερα αυτόν τον μήνα.
Άλλες τοποθεσίες για το «Ashes to Iron» περιλαμβάνουν ένα μικρό αεροδρόμιο και ένα μονοπάτι στη φύση έξω από τη Βουδαπέστη.
Η Μπάρμπαρα Ρίαρντον είπε ότι η χώρα είναι επίσης ελκυστική για γυρίσματα λόγω της εγγύτητας με πολλά διαφορετικά είδη τοπίων.
«Έξω από την πόλη, έχεις τη λίμνη που μπορείς να την κάνεις θάλασσα», είπε, αναφερόμενη στη λίμνη Μπάλατον, τη μεγαλύτερη λίμνη γλυκού νερού της κεντρικής Ευρώπης. «Ίσως δεν έχουμε βουνά, αλλά στις μέρες μας αυτό είναι μια εύκολη λύση».
«Σταθερά» κίνητρα
Ενώ τα ουγγρικά στούντιο δεν μπορούν να ανταγωνιστούν σε μέγεθος τα Warner Bros. Studios Burbank ή τα Universal Studios της Καλιφόρνια, μπορούν να ανταγωνιστούν στην τιμή. Το κόστος παραγωγής είναι περίπου 30% έως 50% φθηνότερο από ό,τι στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την Μπάρμπαρα Ρίαρντον.
Σε απόσταση περίπου 20 λεπτών με το αυτοκίνητο βόρεια της Βουδαπέστης βρίσκονται τα Origo Studios, ένα συγκρότημα όπου γυρίστηκαν μεγάλα τμήματα αμερικανικών ταινιών, όπως οι «Dune», «Dune: Part Two» και «Inferno».
Το στούντιο διαθέτει 11 σκηνές συν 4 στρέμματα backloop (όπου κατασκευάζονται τα κινηματογραφικά σκηνικά για υπαίθριες σκηνές) και ιδρύθηκε το 2010 σε συνεργασία με την αμερικανική εταιρεία παραγωγής Raleigh Studios, την οποία διηύθυνε τότε ο αμερικανικός διευθυντής στούντιο Michael Moore.
Όταν το CNBC επισκέφθηκε τα Origo Studios τον Αύγουστο, επικρατούσε ησυχία. Η Διευθύνουσα Σύμβουλος Márta Fekszi Horváth την περιέγραψε ως «μεταβατική περίοδο», αλλά πρόσθεσε ότι ήταν «πολύ αισιόδοξη» για τις επερχόμενες παραγωγές.
Η κινηματογραφική βιομηχανία της Ουγγαρίας βρέθηκε σε αναστάτωση αφότου ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν έθεσε σε παύση ένα πρόγραμμα κινήτρων που παρείχε έκπτωση 30% σε όλες τις δαπάνες παραγωγής στη χώρα. Ενώ το πρόγραμμα επανεκκινήθηκε τον Δεκέμβριο, η προηγούμενη κυβέρνηση έθεσε επίσης ένα ανώτατο όριο στην αξία των παραγωγών για το πρώτο εξάμηνο του 2026, αυξάνοντας την αβεβαιότητα, καθώς οι παραγωγοί τείνουν να σχεδιάζουν τους προϋπολογισμούς ένα χρόνο νωρίτερα ή και περισσότερο.
Η νέα κυβέρνηση υπέβαλε προτάσεις για τη συμπλήρωση της έκπτωσης κατά 63 δισεκατομμύρια ουγγρικά φιορίνια (193 εκατομμύρια δολάρια), δήλωσε η Χόρβατ, και τον περασμένο μήνα, η Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας Ανίτα Όρμπαν προσπάθησε να καθησυχάσει τη κινηματογραφική βιομηχανία, λέγοντας ότι η νέα κυβέρνηση στόχευε να παρέχει ένα «σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο» για το σύστημα κινήτρων. Η κυβέρνηση ήθελε να φέρει «ακόμα περισσότερες» διεθνείς παραγωγές στη χώρα, πρόσθεσε.
Τοπικό ταλέντο
Μια μεγάλης κλίμακας παραγωγή που γυρίστηκε στην Ουγγαρία και πρόκειται να κυκλοφορήσει στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο αυτόν τον μήνα είναι η ταινία «Wicker», με πρωταγωνίστριες την Olivia Colman και τον Alexander Skarsgård.
Γυρίστηκε στα Korda Studios και στο Εθνικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου.
Τα στούντιο του Χόλιγουντ συχνά θέλουν να φέρουν τις δικές τους ομάδες αλλά η Ρίαρντον λέει ότι «το “Wicker”… ήταν μια από τις πρώτες μεγάλες διεθνείς ταινίες με μεγάλους διεθνείς αστέρες που προσέλαβαν ντόπιο σχεδιαστή παραγωγής, ντόπιο σχεδιαστή κοστουμιών, έναν ντόπιο σχεδιαστή κομμωτή και μακιγιάζ».
Οι σεναριογράφοι-σκηνοθέτες της ταινίας, Eleanor Wilson και Alex Huston Fischer, τοποθέτησαν την ταινία «έξω από έναν συγκεκριμένο χρόνο και τόπο, πράγμα που σήμαινε ότι έπρεπε να εφεύρουμε τη δική μας κουλτούρα», δήλωσε ο Fischer σε σημειώσεις παραγωγής που είδε το CNBC.
Οι ενδυματολόγοι της ταινίας, András Dániel Tóth και Attila Godena-Juhász, οι οποίοι είναι Ούγγροι, εμπνεύστηκαν από την παραδοσιακή ενδυμασία της Ουγγαρίας, όπως τα νυφικά καλύμματα κεφαλής με τα πολυεπίπεδα πέπλα, και ο Wilson είπε ότι η λαϊκή τέχνη και οι παραδόσεις της χώρας διαμόρφωσαν την εμφάνιση του «Wicker».
Για μια «μικροσκοπική» χώρα, η Ουγγαρία ξεπερνά τα όρια της, δήλωσε ο Justin Reardon.
«Δεν περιμένεις σε μια πολύ μικρή αγορά να έχεις μια τόσο ισχυρή ομάδα ανθρώπων που είναι σε θέση να πετύχουν τόσα πολλά».
