Η κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ–Ουκρανίας κλιμακώνεται, καθώς ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε την επανέναρξη των επιθέσεων σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, εγκαταλείποντας την εκεχειρία που είχε ανακοινώσει ο Ντόναλντ Τραμπ. Η απόφαση ήρθε μετά τις συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικές υποδομές και ενώ η διαμάχη για τη λειτουργία του στρατιωτικού δορυφορικού συστήματος Starshield έχει προκαλέσει νέα ανησυχία στο Κίεβο.
Χθες Πέμπτη, ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν διυλιστήριο της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Rosneft στην περιφέρεια Ριαζάν, νοτιοανατολικά της Μόσχας. Σύμφωνα με τον τοπικό κυβερνήτη, η επίθεση προκάλεσε πυρκαγιά. Η εγκατάσταση αντιστοιχεί σχεδόν στο 5% της συνολικής δυναμικότητας διύλισης της Ρωσίας και συμβάλλει στον εφοδιασμό της ρωσικής πρωτεύουσας.
Ο Ζελένσκι δήλωσε στους Financial Times ότι η υπομονή της Ουκρανίας εξαντλήθηκε. «Ο περιορισμός στις επιθέσεις έχει αρθεί. Τελειώσαμε», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι το Κίεβο δεν προτίθεται πλέον να τηρεί μονομερώς μια συμφωνία που, όπως υποστηρίζει, δεν εμπόδισε τη Μόσχα να συνεχίσει τους βομβαρδισμούς.
Η εκεχειρία Τραμπ και η αντιπαράθεση για τις τιμές
Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει την Κυριακή ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν να σταματήσουν τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις. Η ουκρανική πλευρά ανέστειλε τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, αλλά στη συνέχεια η Ρωσία εξαπέλυσε νέες πυραυλικές και επιθέσεις με drones, πλήττοντας μεταξύ άλλων σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Οι επιθέσεις άφησαν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους χωρίς ρεύμα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγορεί το Κίεβο ότι οι επιθέσεις στα διυλιστήρια ανεβάζουν τις διεθνείς τιμές των καυσίμων, σε μια περίοδο που η κυβέρνησή του δέχεται πολιτικές πιέσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Σε συνέντευξή του στο Newsmax χαρακτήρισε την επανέναρξη των ουκρανικών πληγμάτων «ντροπή», υποστηρίζοντας ότι επιβαρύνουν την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και ντίζελ.
Παράλληλα, ο Τραμπ επανέλαβε ότι θεωρεί τον Ζελένσκι δυσκολότερο συνομιλητή από τον Βλαντίμιρ Πούτιν. «Δεν είμαι μεγάλος θαυμαστής του Ζελένσκι», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι δύο ηγέτες πρέπει να ξεπεράσουν την αμοιβαία εχθρότητά τους για να τερματιστεί ο πόλεμος.
Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, επέκρινε την προθυμία του Αμερικανού προέδρου να συνάπτει συμφωνίες με τη Μόσχα, εκφράζοντας ανησυχία για την προσέγγισή του απέναντι στον Πούτιν. Στο Κίεβο φοβούνται ότι οι οικονομικές και πολιτικές προτεραιότητες της Ουάσιγκτον ενδέχεται να υπονομεύσουν την ουκρανική άμυνα, την ώρα που η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις σε πόλεις και κρίσιμες υποδομές.
Το Starshield στο επίκεντρο
Η ένταση ενισχύθηκε από τους περιορισμούς στη λειτουργία του Starshield, της στρατιωτικής εκδοχής του δορυφορικού συστήματος Starlink της SpaceX. Οι αλλαγές επηρέασαν τη χρήση των τερματικών σε κινούμενα οχήματα και περιόρισαν τις δυνατότητες ελέγχου ουκρανικών drones, προκαλώντας προβλήματα σε επιχειρήσεις και στην επικοινωνία στο πεδίο της μάχης.
Ο Ζελένσκι επέμεινε ότι δεν επρόκειτο για τεχνική βλάβη αλλά για συνειδητή πολιτική απόφαση. Ο Έλον Μασκ, επικεφαλής της SpaceX, δήλωσε μέσω της πλατφόρμας X ότι τα συστήματα Starshield ανήκουν και ελέγχονται από την αμερικανική κυβέρνηση και ότι οι περιορισμοί στη χρήση τους αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, τελικά, από τον πρόεδρο.
Σύμφωνα με το Reuters, η εντολή για τον περιορισμό προήλθε από το εσωτερικό του Λευκού Οίκου, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί ποιος έλαβε ή υλοποίησε την απόφαση. Ουκρανική πηγή ανέφερε ότι η λειτουργία του συστήματος αποκαταστάθηκε, αλλά τα όρια ταχύτητας εξακολουθούν να δημιουργούν επιχειρησιακά προβλήματα σε ορισμένες αποστολές.
Ανησυχία για την αμερικανική στήριξη
Οι εξελίξεις εντείνουν τους φόβους ότι η Ουκρανία μπορεί να χάσει κρίσιμη αμερικανική υποστήριξη, τόσο σε τεχνολογικό όσο και σε επίπεδο πληροφοριών. Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν αναφέρει ότι δεν έλαβαν τις συνήθεις προειδοποιήσεις για εισερχόμενους ρωσικούς πυραύλους, ενώ ο Τραμπ αρνείται ότι η Ουάσιγκτον περιόρισε την ανταλλαγή πληροφοριών.
Η βρετανική κυβέρνηση κάλεσε τις δύο πλευρές να συνεχίσουν τις προσπάθειες συνεννόησης. Ο υπουργός Άμυνας Γουές Στρίτινγκ τόνισε ότι η διπλωματία είναι εξίσου σημαντική με την παροχή όπλων στην Ουκρανία.
Καθώς ο Ζελένσκι αναζητά πρόσθετη ευρωπαϊκή στήριξη για την ενίσχυση της αεράμυνας, η αντιπαράθεση με τον Τραμπ αναδεικνύει το κρίσιμο δίλημμα του Κιέβου: να συνεχίσει τα πλήγματα που θεωρεί αναγκαία για να περιορίσει τη ρωσική πολεμική μηχανή ή να αποφύγει κινήσεις που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τη συνεργασία με τον βασικό του σύμμαχο.
