Ακροδεξιά: «Ζυμώνει» τη νοσηρή ρελάνς, σπεκουλάροντας στην οργή

Με τη ραγδαία άνοδο των τιμών των καυσίμων να προστίθεται στο έτσι κι αλλιώς υψηλό κόστος διαβίωσης των νοικοκυριών σε όλη την Ευρώπη, η συζήτηση για το πώς η ανέχεια, η απελπισία, ο φόβος και η οργή της κοινωνίας συνιστούν εν δυνάμει προϋποθέσεις για την ενίσχυση της ακροδεξιάς, φουντώνει.

Αν και το πολιτικό πρόσημο των διαμαρτυριών δεν είναι το ίδιο σε όλες τις χώρες και σίγουρα δεν είναι ακροδεξιό σε καμία – ή τουλάχιστον όχι στον βαθμό να δίνει τον «τόσνο» – ωστόσο τα ακροδεξιά κόμματα θεωρούν ότι μπορούν να αποκτήσουν δυναμική στις κάλπες, εν όψει των εκλογών του επόμενου έτους σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία.

Κόμματα που κάποτε θεωρούνταν περιθωριακά είχαν ήδη αρχίσει να κερδίζουν έδαφος και πριν την ενεργειακή κρίση, εκκινώντας με ψηφοθηρικούς όρους και «ψαρεύοντας» στα «θολά νερά» συνειδήσεων που δεν είχαν επαφή με συλλογικές δράσεις και διεκδικήσεις, από πληθυσμιακές και επαγγελματικές ομάδες όπως οι αυτοκινητιστές στην επαρχία της Γαλλίας ή νέοι άνδρες στην Ανατολική Γερμανία.

Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ο οποίος ξέσπασε τον Φεβρουάριο και προκάλεσε απότομη άνοδο στις τιμές της ενέργειας, έχει επιδεινώσει τις δυσκολίες για τις κυβερνήσεις που ήδη προσπάθούν να περιορίσουν τον πληθωρισμό, να στηρίξουν την ανάπτυξη και να συγκρατήσουν τις δαπάνες.

Στους δρόμους

Αλλά η δυσαρέσκεια πλέον έχει ξεχυθεί στους δρόμους.

Στη Γαλλία, οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν λόγω της επιδείνωσης της κατάστασης των σχολικών εγκαταστάσεων και όλων των προβλημάτων που απορρέουν από μια βαθιά ταξική παιδεία στα γκετοποιημένα προάστια του Παρισιού, έχουν μετατραπεί σε μερικές από τις χειρότερες ταραχές που έχει γνωρίσει η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες.

Τα ΜΜΕ μπορεί να εστιάζουν στις λεηλασίες καταστημάτων, τους εμπρησμούς κτιρίων και την πυρπόληση του δημαρχείου του 19ου αιώνα στη Λιμόζ, ωστόσο, οι υπαίτιοι γι’ αυτές τις καταστροφές είναι μια ασήμαντη μειοψηφία μπροστά στο τεράσιο «κύμα» των εκατοντάδων χιλιάδων διαδηλωτών κάθε ηλκίας και επαγγέλματος, που συγκροτούν μαζικές και ειρηνικές διαμαρτυρίες, οι οποίες, όμως, μένουν στο μηντικό «σκοτάδι» για ευνόητους λόγους.

«Γιατί βρίσκομαι εδώ; Λοιπόν, πολύ απλά, θεωρώ το σημερινό κόστος διαβίωσης πραγματικά τρομακτικό», δήλωσε ο Κουέντιν Λεβιλού, ένας 21χρονος διαδηλωτής στη Νάντη, όπως μεταδίδει τα λόγια του το Reuters.

«Αρκεί να σκεφτεί κανείς τους ανθρώπους που βγάζουν μόλις τον κατώτατο μισθό, όταν βλέπεις το κόστος των τροφίμων, των καυσίμων και όλων των άλλων. Είναι τρομακτικό το πόσο απίστευτα ακριβά έχουν γίνει τα πράγματα», προσθέτει.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι ο πόλεμο στο Ιράν έχει κοστίσει στην Ευρώπη περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ λόγω της διαταραχής των εμπορικών και ενεργειακών αγορών.

Οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί κατά περίπου 140% και οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.

Σε ομιλία του το Σαββατοκύριακο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναγνώρισε τα «νόμιμα αιτήματα» των διαδηλωτών που έχουν εξοργιστεί από την αύξηση του κόστους διαβίωσης και των καυσίμων, καταδικάζοντας παράλληλα τους υπεύθυνους για τη βία και τις λεηλασίες.

«Δεν πρέπει ποτέ να τους συγχέουμε με εκείνους που κατέστρεψαν, βανδάλισαν και λεηλάτησαν», είπε.

Αυτό που, πάλι, δεν είπε, είναι τι έβγαλε τους ανθρώπους στον δρόμο και τι πρόκειται να κάνει γι’ αυτό.

Διαδηλώσεις ξεσπούν σε όλη την Ευρώπη

Δεν είναι όμως μόνο η Γαλλία. Στο πλούσιο Μιλάνο της βόρειας Ιταλίας, η αστυνομία συγκρούστηκε την Κυριακή με διαδηλωτές, με κάποιες ομάδες να πετούν πέτρες και να λεηλατούν καταστήματα, κατά τη διάρκεια συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας για το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης.

Στη Τζέλα, στη νότια ακτή της Σικελίας, οι αγρότες αναφέρουν ότι το κόστος των καυσίμων έχει καταστήσει τη λειτουργία των μηχανημάτων απαγορευτικά δαπανηρή.

«Καλλιεργούμε τη γη, θερίζουμε χρέη», ανέφερε ένα πανό.

«Βρισκόμαστε σε πλήρη ακινησία», δήλωσε ο Αρκαντζέλο Γκαμπίνο, εκπρόσωπος των αγροτών στην επαρχία Καλτανισέτα. «Το κόστος (των καυσίμων) έχει υπερδιπλασιαστεί».

Τα οδοφράγματα που έστησαν φορτηγατζήδες, αγρότες και χαλυβουργοί έχουν διαταράξει τις μεταφορές σε περιοχές της νότιας Ιταλίας, κλιμακώνοντας την τοπική έλλειψη καυσίμων και στις ανησυχίες για τον εφοδιασμό των σούπερ μάρκετ.

Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στη Λισαβόνα το Σάββατο, διαμαρτυρόμενοι για τους χαμηλούς μισθούς, το κόστος στέγασης και το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, ασκώντας πίεση στην κεντροδεξιά κυβέρνηση της Πορτογαλίας.

Στην Ισπανία, η έξωση μιας 87χρονης γυναίκας από το σπίτι της πυροδότησε διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα για την έλλειψη κατοικιών και τα εκτοξευόμενα ενοίκια, συμβάλλοντας στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών τον επόμενο μήνα.

Διαδηλώσεις σημειώθηκαν και στο Βέλγιο, ενώ στην Αλβανία πραγματοποιήθηκαν μεγάλες συγκεντρώσεις λόγω της οργής για τη διαφθορά της κυβέρνησης, την έλλειψη θέσεων εργασίας και την άσχημη κατάσταση στην Παιδεία.

Εκτιμήσεις

Οι διαμαρτυρίες αντανακλούν ευρύτερες οικονομικές ανησυχίες που διαμορφώνουν όλο και περισσότερο την πολιτική σκηνή σε ολόκληρη την ήπειρο, εκτιμά το Reuters.

Οι ανησυχίες για την αγοραστική δύναμη έχουν καταστεί «βασικός κινητήριος μοχλός της λαϊκιστικής πολιτικής» σε ολόκληρη την Ευρώπη, δήλωσε ο Gilles Ivaldi, πολιτικός επιστήμονας στο Sciences Po.

Πολιτικοί τόσο της ακροδεξιάς όσο και της αριστεράς υποστηρίζουν όλο και περισσότερο ότι η αποκατάσταση των ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία θα συμβάλει στη μείωση του κόστους, αμφισβητώντας την κυρίαρχη, μέχρι στιγμής, συμφωνία των ηγετών στην ΕΕ, όσον αφορά τη στήριξη προς την Ουκρανία.

Η Λεπέν κάνει τις τιμές των καυσίμων θέμα της προεκλογικής εκστρατείας

Η τελευταία ενεργειακή κρίση έρχεται μετά από χρόνια οικονομικής πίεσης που ακολούθησαν την πανδημία και τις επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022.

Στη Γαλλία, η αύξηση του κόστους της ενέργειας έχει δημιουργήσει ένα εκρηκτικό κλίμα εν όψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου. Η κυβέρνηση Μακρόν αγωνίζεται να αντιμετωπίσει το διογκούμενο δημοσιονομικό έλλειμμα και την πίεση από τις αγορές ομολόγων.

Η Μαρίν Λε Πεν του ακροδεξιού «Εθνικού Συνασπισμού», η οποία προηγείται στις δημοσκοπήσεις και ο βετεράνος της αριστεράς Ζαν-Λυκ Μελανσόν έχουν καταστήσει τις τιμές των καυσίμων κεντρικό άξονα των προεκλογικών τους εκστρατειών.

«Η άνοδος των τιμών των καυσίμων είναι σαφώς ένα ζήτημα που ενισχύει τη Μαρίν Λε Πεν», δήλωσε ο Ιβάλντι. «Πιστεύω ότι αυτό είναι ένα θέμα που έχει κατακτήσει εδώ και αρκετό καιρό».

Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, τα ποσοστά της Λεπέν έχουν βελτιωθεί, ενώ αυτά του Μακρόν έχουν υποχωρήσει, σύμφωνα με δημοσκόπηση της Elabe.

Η πρόταση της Λεπέν για δραστική μείωση του φόρου προστιθέμενης αξίας στα καύσιμα έχει προσελκύσει ευρεία υποστήριξη από το κοινό.

Αναλυτές αναφέρουν ότι το θέμα αυτό βρίσκει ισχυρή απήχηση στους βασικούς ψηφοφόρους της στις αγροτικές και ημιαστικές περιοχές, όπου η μετακίνηση με αυτοκίνητο είναι συχνά απαραίτητη.

«Ζυμώσεις» για την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία

Στη γειτονική Γερμανία, το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) βρίσκεται στην κορυφή των δημοσκοπήσεων μετά τα σημαντικά κέρδη που σημείωσε στις τοπικές εκλογές.

Το κόστος διαβίωσης κατέλαβε την πρώτη θέση στις ανησυχίες των Γερμανών για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα.

Ο πληθωρισμός στη Γερμανία εκτοξεύθηκε σε σχεδόν το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών τον Σεπτέμβριο, με αυτόν στις τιμές της ενέργειας να ανέρχεται στο 14,9%, προσφέροντας στο AfD επιχειρήματα για να επιτεθεί στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.

Το AfD πιέζει για την αποκατάσταση των ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι η υποστήριξη του Βερολίνου προς την Ουκρανία αποτελεί περιττή αυτοκαταστροφή, σε μια εποχή που η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και πολλές από τις εταιρείες της με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

Η εμπειρία του παρελθόντος δείχνει ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ των υψηλών τιμών της ενέργειας και της εκλογικής συμμετοχής υπέρ του AfD, δήλωσε ο Γιαν Στέκελ, καθηγητής πολιτικής οικονομίας της κλιματικής αλλαγής στο Πολυτεχνείο του Μονάχου.

«Τα λαϊκιστικά κόμματα συχνά παρουσιάζουν το κόστος της ενέργειας ως κάτι που θα μπορούσε να αποφευχθεί και το αποδίδουν στις κυβερνητικές πολιτικές επιλογές αντί για τις υποκείμενες γεωπολιτικές αναταράξεις που το προκαλούν», είπε.

«Αυτές οι γεωπολιτικές αναταράξεις είναι πολύ πιο δύσκολο να εξηγηθούν. Και νομίζω ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα κατεστημένα κόμματα συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες».

Το επιχείρημα αυτό κερδίζει έδαφος και αλλού.

Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζιόρτζια Μελόνι αντιμετωπίζει αυξανόμενο ανταγωνισμό από το «Εθνικό Μέλλον», ένα νέο ακροδεξιό κόμμα με ηγέτη τον πρώην στρατηγό Ρομπέρτο Βαννάτσι, το οποίο υποστηρίζει την αποκατάσταση των ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία.

Στην Πολωνία, έναν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της Ουκρανίας, η ανησυχία για τους λογαριασμούς ενέργειας συμβάλλει στην ενίσχυση της υποστήριξης προς την ακροδεξιά «Συνομοσπονδία του Πολωνικού Στέμματος».

Ο ηγέτης της, Γκζέγκοζ Μπράουν, έχει ζητήσει την επανέναρξη των αγορών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, υποστηρίζοντας την άποψή του μαζί με πολιτικούς του AfD στο Λούμπμιν, όπου καταλήγουν στη Γερμανία οι κατεστραμμένοι αγωγοί «Nord Stream».

«Λατρεύω τη μυρωδιά του ρωσικού φυσικού αερίου το πρωί», δήλωσε.

Βέβαια, τη μυρωδιά του ρωσικού φυσικού αερίου λατρεύουν και οι Γερμανοί βιομήχανοι, αφού, η εντυπωσιακή παραγωγική «ατμομηχανή» της χώρας βασιζόταν στη φθηνή ενέργεια από τη Σιβηρία, η οποία διακόπηκε στο πλαίσιο των κυρώσεων της ΕΕ στη Μόσχα.

Το ερώτημα είναι, αν και πόσο «καλοβλέπουν» και εκείνοι την αντζέντα του AfD και όχι μόνο οι αποπροσανατολισμένοι φτωχοί Ανατολικογερμανοί.