Οι τριμερείς συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Ουκρανίας στο Αμπού Ντάμπι εξελίσσονται με «ιδιαίτερα παραγωγικό» τρόπο, σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος, ωστόσο, υπογράμμισε ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές έχουν ακόμη σημαντική δουλειά μπροστά τους.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου της G7 στο Παρίσι, ο Ρούμπιο σημείωσε ότι οι στόχοι των ΗΠΑ και των ευρωπαϊκών χωρών ως προς την επίλυση της σύγκρουσης ταυτίζονται: ο τερματισμός των εχθροπραξιών και η διασφάλιση ότι αυτές δεν θα επαναληφθούν.
Όπως ανέφερε, οι συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι θα επιτρέψουν στην Ουάσιγκτον να διαπιστώσει κατά πόσο η Μόσχα είναι πραγματικά διατεθειμένη να συμβάλει στην επίλυση της ουκρανικής κρίσης.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε, παράλληλα, ότι η Ευρώπη συμμετέχει ήδη στη διαδικασία και θα πρέπει να έχει ενεργότερο ρόλο στις διαπραγματεύσεις σε επόμενο στάδιο.
«Η Ευρώπη συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις, είναι μαζί μας. Εκπρόσωποι πέντε χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται στο Αμπού Ντάμπι. Θεωρούμε ότι σε κάποια φάση θα πρέπει να συμμετάσχουν στις τριμερείς συνομιλίες και οι Ευρωπαίοι εταίροι μας, καθώς αποτελούν μέρος της μακροπρόθεσμης διευθέτησης αυτού του ζητήματος», δήλωσε.
Οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιούνται στις 10 και 11 Νοεμβρίου στην πρωτεύουσα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Η πρώτη ημέρα των συνομιλιών διήρκεσε περίπου τεσσεράμισι ώρες.
Οι αντιπροσωπείες Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ
Επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας είναι ο σύμβουλος του Ρώσου προέδρου, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι. Στην ομάδα συμμετέχουν επίσης οι υφυπουργοί Εξωτερικών Μιχαήλ Γκαλούζιν και Σεργκέι Ριάμπκοφ, ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Επιχειρησιακής Πληροφόρησης και Διεθνών Σχέσεων της FSB, Αλεξέι Κόμκοφ, καθώς και ο επικεφαλής της Κύριας Διεύθυνσης του Γενικού Επιτελείου, Ίγκορ Κοστιουκόφ.
Στη ρωσική αποστολή συμμετέχουν ακόμη έξι εμπειρογνώμονες από το Γενικό Επιτελείο, την FSB και το υπουργείο Εξωτερικών, με αρμοδιότητες που καλύπτουν ζητήματα επιχειρησιακού σχεδιασμού, πληροφοριών, αντικατασκοπείας, ανθρωπιστικής πολιτικής, σχέσεων με τις χώρες της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών και ελέγχου εξοπλισμών.
Ο Μεντίνσκι εξέφρασε την ελπίδα ότι η συνάντηση και η ανανεωμένη σύνθεση της ρωσικής διαπραγματευτικής ομάδας θα συμβάλουν στην προώθηση της ειρηνευτικής διαδικασίας προς όφελος και των δύο πλευρών. Παράλληλα, το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι η ρωσική αντιπροσωπεία θα αποφασίσει, ανάλογα με την εξέλιξη των συνομιλιών, με ποιον τρόπο θα ενημερώσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Κατά την έναρξη των διαπραγματεύσεων, ο επικεφαλής της ρωσικής αποστολής ευχαρίστησε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για τη φιλοξενία και τις ΗΠΑ για τις προσπάθειές τους με στόχο την επίτευξη ειρήνης.
Την ουκρανική αντιπροσωπεία ηγείται ο Ρουστέμ Ουμέροφ, επικεφαλής της Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών της χώρας. Όπως δήλωσε, η αποστολή έχει λάβει εντολή από τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να συζητήσει όλα τα ζητήματα.
Στο Αμπού Ντάμπι βρίσκονται επίσης ο επικεφαλής του γραφείου του Ουκρανού προέδρου, Κίριλο Μπουντάνοφ, καθώς και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, Αντρίι Χνάτοφ.
Τις Ηνωμένες Πολιτείες εκπροσωπούν ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ. Ο τελευταίος υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον έχει εντοπίσει τρόπους γεφύρωσης των διαφορών μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, ενώ εκτίμησε ότι οι συνομιλίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη δημιουργία ενός νέου κοινού συστήματος ασφαλείας, το οποίο θα διασφάλιζε την ειρήνη στην Ευρώπη «για δεκαετίες ή και αιώνες».
Από την πλευρά του, ο Γουίτκοφ τόνισε ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ, η Ουκρανία και οι ευρωπαϊκές χώρες συμφώνησαν να συμμετάσχουν Ευρωπαίοι εκπρόσωποι στις πολυμερείς διαπραγματεύσεις για την επίλυση της σύγκρουσης.
Η Ευρώπη διεκδικεί ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας
Πριν από την έναρξη των τριμερών συνομιλιών, οι ουκρανικές και αμερικανικές αντιπροσωπείες πραγματοποίησαν προπαρασκευαστικές συναντήσεις με εκπροσώπους ευρωπαϊκών χωρών και θεσμών. Στις επαφές συμμετείχαν ανώτατοι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, καθώς και εκπρόσωποι της Βρετανίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που γνωρίζουν το περιεχόμενο των συζητήσεων, οι οποίοι μίλησαν στο Politico υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα των επαφών, οι συνομιλίες ήταν ουσιαστικές και διεξήχθησαν σε θετικό κλίμα.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάγκη επανεξέτασης του ευρύτερου πλαισίου ασφαλείας της Ευρώπης σε συνεργασία με τις ΗΠΑ, με στόχο τον περιορισμό των εντάσεων μεταξύ της Ρωσίας και των συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Σε δύο σχεδόν πανομοιότυπες ανακοινώσεις, μία από τον Στιβ Γουίτκοφ και μία από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, επισημαίνεται ότι η Ουκρανία, οι Ευρωπαίοι εταίροι της και η αμερικανική πλευρά συμφώνησαν πως είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα ασφαλείας που θα προκύψουν μετά τον πόλεμο και να περιοριστεί ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης στην περιοχή.
«Κοινός στόχος είναι η διαμόρφωση ενός πρακτικού και αμοιβαία ενισχυόμενου πλαισίου ασφαλείας, το οποίο θα ενισχύει τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια της Ουκρανίας και θα οικοδομεί την απαραίτητη εμπιστοσύνη για την επίτευξη μιας συμφωνίας μέσω διαπραγματεύσεων», αναφέρεται στις ανακοινώσεις.
Οι συμμετέχοντες συζήτησαν επίσης τρόπους αξιοποίησης των υφιστάμενων ευρωπαϊκών θεσμών και συμφωνιών στον τομέα της ασφάλειας μετά τον τερματισμό του πολέμου, καθώς και τη δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών διαχείρισης κινδύνων και αποτροπής μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης.
Παράλληλα, επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για μια ισχυρή μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ότι το ΝΑΤΟ θα εξακολουθήσει να αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα της συλλογικής άμυνας στον ευρωατλαντικό χώρο.
Η ανησυχία των Ευρωπαίων για τη στάση Τραμπ
Η μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Η ανησυχία τους συνδέεται με το ενδεχόμενο ο Ντόναλντ Τραμπ να προχωρήσει σε δραστική μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής και αμυντικής στήριξης προς την ευρωπαϊκή ήπειρο, έπειτα από επανειλημμένες επικρίσεις του προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ.
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος και η κυβέρνησή του έχουν κατηγορήσει επανειλημμένα τους Ευρωπαίους, τόσο δημόσια όσο και κατ’ ιδίαν, ότι δεν αναλαμβάνουν επαρκείς ευθύνες για τη δική τους άμυνα. Υπό την πίεση της Ουάσιγκτον, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ συμφώνησαν σε νέους στόχους, βάσει των οποίων οι αμυντικές δαπάνες και οι δαπάνες για την ασφάλεια θα πρέπει να φτάσουν στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Την ίδια στιγμή, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν ήδη ανακοινώσει ότι οι ΗΠΑ προτίθενται να περιορίσουν την ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη.
Το αγκάθι της ρωσικής στάσης απέναντι στο ΝΑΤΟ
Ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα των διαπραγματεύσεων είναι το κατά πόσο μια συμφωνία για το ευρύτερο πλαίσιο ασφαλείας της Ευρώπης θα αποτελέσει μέρος της τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας για την Ουκρανία ή θα εξεταστεί σε μεταγενέστερο στάδιο.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ορισμένοι από τους στενότερους υποστηρικτές της Ουκρανίας έχουν διαμηνύσει στο παρελθόν ότι η Ρωσία δεν μπορεί να θέτει ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου μια ευρύτερη συμφωνία για τις σχέσεις Ευρώπης και ΝΑΤΟ.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, επιδιώκει να έχει λόγο στον περιορισμό της παρουσίας και των δραστηριοτήτων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, ενώ έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι δεν αποδέχεται το ενδεχόμενο ένταξης της Ουκρανίας στη Συμμαχία.
Η αμερικανική πλευρά, με επικεφαλής τους Γουίτκοφ και Κούσνερ, επιδιώκει να διευρύνει την ατζέντα των συνομιλιών, εντάσσοντας σε αυτήν και το ζήτημα της μελλοντικής ασφάλειας της Ευρώπης, ενώ παράλληλα πιέζει για την ουσιαστικότερη συμμετοχή των Ευρωπαίων στη διαδικασία.
Η αντίδραση της Μόσχας στην ευρωπαϊκή συμμετοχή
Η διεύρυνση της ευρωπαϊκής συμμετοχής στις διαπραγματεύσεις δεν βρίσκει, ωστόσο, σύμφωνη τη ρωσική πλευρά.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, δήλωσε ότι ο σκοπός της παρουσίας των Ευρωπαίων παραμένει ασαφής, υπογραμμίζοντας ότι το συγκεκριμένο διαπραγματευτικό σχήμα προβλέπει συνομιλίες αποκλειστικά μεταξύ τριών πλευρών.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, Σεργκέι Λαβρόφ, σημείωσε ότι η Μόσχα δεν μπορεί να εμποδίσει τις επαφές των Ευρωπαίων με την Ουάσιγκτον, ακόμη κι αν θεωρεί ότι αυτές δεν έχουν προοπτική.
Η αυριανή ημέρα θα έχει στην βασική ατζέντα το «καυτό» ζήτημα του εδαφικού.
