Οι ρωσικές θυγατρικές ξένων επιχειρήσεων που πέρασαν με αποφάσεις Πούτιν υπό τον έλεγχο του Κρεμλίνου συμβάλλουν πλέον στη χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας της Μόσχας στην Ουκρανία, διαθέτοντας δισεκατομμύρια ρούβλια για την υποστήριξη των ρωσικών στρατευμάτων. Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg από εταιρικές ανακοινώσεις και δημοσιεύματα ρωσικών μέσων ενημέρωσης, οι νέες διοικήσεις αρκετών επιχειρήσεων πραγματοποιούν σημαντικές δωρεές για την αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού.
Μεγάλο μέρος των χρημάτων καταλήγει στο Λαϊκό Μέτωπο (People’s Front), μια οργάνωση που ιδρύθηκε το 2011 με πρωτοβουλία του Βλαντίμιρ Πούτιν. Μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία, η οργάνωση δημιούργησε την εκστρατεία «Όλα για τη Νίκη!», μέσω της οποίας συγκεντρώνει πόρους για drones, οχήματα, συστήματα επικοινωνιών και άλλο εξοπλισμό που προορίζεται για τις ρωσικές δυνάμεις.
Ο μηχανισμός Πούτιν για προσωρινό έλεγχο
Το 2023 η Ρωσία δημιούργησε έναν μηχανισμό που επιτρέπει στο κράτος να αναλαμβάνει την επιχειρησιακή διαχείριση εταιρειών από χώρες που χαρακτηρίζει «μη φιλικές», χωρίς να μεταβιβάζεται κατ’ ανάγκη η τυπική ιδιοκτησία τους. Με προεδρικά διατάγματα, δεκάδες επιχειρήσεις πέρασαν σε τοπικούς διαχειριστές, αποκόπτοντας στην πράξη τους ξένους μητρικούς ομίλους από τον έλεγχο των δραστηριοτήτων τους.
Ευρωπαϊκές και ιαπωνικές εταιρείες έχουν βρεθεί στο στόχαστρο, ενώ μεγάλες αμερικανικές επιχειρήσεις έχουν μέχρι στιγμής αποφύγει σε μεγάλο βαθμό αντίστοιχα μέτρα. Σύμφωνα με πρόσωπο κοντά στο Κρεμλίνο, η Μόσχα υπολογίζει τόσο στην προσπάθεια βελτίωσης των σχέσεων με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ όσο και στον κίνδυνο αμερικανικών αντιποίνων.
Οι δωρεές των επιχειρήσεων είναι μικρές σε σύγκριση με τις συνολικές κρατικές δαπάνες για τον πόλεμο, οι οποίες αναμένεται να ξεπεράσουν φέτος τα 17 τρισ. ρούβλια, περίπου 206 δισ. δολάρια. Ωστόσο, προσφέρουν στις νέες διοικήσεις έναν ιδιαίτερα ορατό τρόπο να επιδεικνύουν την υποστήριξή τους στο Κρεμλίνο.
Δισεκατομμύρια από ξένες θυγατρικές
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της δανέζικης Rockwool, παραγωγού μονωτικών υλικών. Τον Δεκέμβριο, ο Πούτιν μετέφερε τη ρωσική θυγατρική της υπό προσωρινή διαχείριση μιας ελάχιστα γνωστής εταιρείας, η οποία είχε ιδρυθεί στη Μόσχα λίγους μήνες νωρίτερα. Λίγο αργότερα, η επιχείρηση δώρισε 600 εκατ. ρούβλια στο Λαϊκό Μέτωπο, ποσό που προορίστηκε για οχήματα παντός εδάφους, εξοπλισμό επικοινωνιών, αναγνωριστικά drones και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου.
Επικεφαλής της νέας εταιρείας διαχείρισης είναι ο 33χρονος Τιμούρ Αμίροφ. Στη συνέχεια, ο ίδιος ανέλαβε και τις ρωσικές δραστηριότητες της ολλανδικής Akzo Nobel και της ιταλικής DKC Europe. Οι δύο επιχειρήσεις φέρονται να δώρισαν συνολικά 3 δισ. ρούβλια για την αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού.
Η AkzoNobel δήλωσε ότι έχει χάσει κάθε εικόνα για τις δραστηριότητες των ρωσικών εταιρειών της και ότι ενημερώθηκε για τις εξελίξεις από δημοσιεύματα. Η ευρωπαϊκή πλευρά της DKC δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού.
Ανάλογη περίπτωση αποτελεί η ζυθοποιία AB InBev Efes, κοινοπραξία της βελγικής AB InBev και της τουρκικής Anadolu Efes. Η επιχείρηση ανακοίνωσε ότι το 2026 διέθεσε 1 δισ. ρούβλια στο Λαϊκό Μέτωπο. Το 2024, οι δύο διεθνείς όμιλοι είχαν χάσει τον έλεγχο της δραστηριότητας στη Ρωσία, η οποία πέρασε σε τοπική εταιρεία διαχείρισης.
Τον Οκτώβριο, η γερμανική αλυσίδα σούπερ μάρκετ Metro δεσμεύτηκε επίσης να προσφέρει 1 δισ. ρούβλια μετά τη μεταβίβαση της ρωσικής δραστηριότητάς της σε τοπική διοίκηση.
Από τις δωρεές στην παραγωγή για το μέτωπο
Η υποστήριξη δεν περιορίζεται στις χρηματικές συνεισφορές. Η Baltika, η ζυθοποιία που ελεγχόταν παλαιότερα από τη δανέζικη Carlsberg, παράγει πλέον ένα μη αλκοολούχο ενεργειακό ποτό με βιταμίνες, ειδικά για τους Ρώσους στρατιώτες. Το προϊόν, με την ονομασία «Για τους δικούς μας», προορίζεται αποκλειστικά για διανομή στο μέτωπο και απεικονίζει στην ετικέτα έναν στρατιώτη με πολεμική εξάρτυση.
Η περίπτωση της Baltika είναι ιδιαίτερη, καθώς οι ξένοι ιδιοκτήτες της είχαν ανακτήσει προσωρινά τον έλεγχο προκειμένου να ολοκληρώσουν την πώληση της ρωσικής επιχείρησης σε αγοραστή εγκεκριμένο από το Κρεμλίνο.
Παράλληλα, οι κατασχέσεις εντείνονται. Από τον Σεπτέμβριο, η Μόσχα έχει θέσει υπό κρατικό έλεγχο νέες ξένες επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων τις ρωσικές δραστηριότητες της Nestlé και, τον Νοέμβριο, μονάδες της ιαπωνικής Japan Tobacco.
Ο Πούτιν έχει παρουσιάσει τις προσωρινές μεταβιβάσεις ως μέσο αποτροπής απέναντι στις δυτικές κινήσεις για την κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Στο Φόρουμ του Βαλντάι, τον Οκτώβριο, υποστήριξε ότι η Ρωσία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να απαντήσει «με το ίδιο νόμισμα» σε ενδεχόμενη εθνικοποίηση ρωσικών εταιρειών στη Δύση.
Οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει και ανταγωνισμό μεταξύ Ρώσων επιχειρηματιών για την απόκτηση ξένων περιουσιακών στοιχείων. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, τοπικές εταιρείες έχουν ζητήσει από τον Πούτιν να θέσει υπό προσωρινή διαχείριση τόσο τις ρωσικές δραστηριότητες της Nestlé όσο και εκείνες της Coca-Cola HBC. Το Κρεμλίνο δηλώνει ότι δεν γνωρίζει τη σχετική πρόταση για τη δεύτερη εταιρεία.
Έτσι, ο μηχανισμός των κατασχέσεων εξυπηρετεί πλέον διπλό σκοπό: ενισχύει την πολιτική επιρροή της Μόσχας στην εγχώρια επιχειρηματική δραστηριότητα και μετατρέπει μέρος των ξένων επενδύσεων που παρέμειναν στη Ρωσία σε πόρους για τη συνέχιση του πολέμου.
