Οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν έλλειψη καυσίμων για τα αεροσκάφη τους σε έναν μελλοντικό πόλεμο, καθώς η μετάβαση της Ευρώπης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα και η συρρίκνωση της δυναμικότητας διύλισης πετρελαίου δημιουργούν επικίνδυνες ευπάθειες, προειδοποιεί μια νέα μελέτη.
Oι ερευνητές του NATO υποστηρίζουν ότι οι περιορισμοί στα καύσιμα θα μπορούσαν να αποτελέσουν το εμπόδιο που θα παρεμποδίσει οποιαδήποτε μελλοντική αντίσταση
Η μελέτη, που υποστηρίχθηκε από το ΝΑΤΟ και δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, διαπίστωσε ότι, εάν ξεσπάσει μια μεγάλη σύγκρουση στην οποία θα εμπλακούν τα ευρωπαϊκά μέλη της Συμμαχίας και ενισχύσεις από τη Βόρεια Αμερική κατά την επόμενη δεκαετία, οι ανάγκες σε καύσιμα των αεροσκαφών της Συμμαχίας θα μπορούσαν να υπερβούν τα διαθέσιμα αποθέματα.
Οι προειδοποιήσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο που οι ρωσικές εκστρατείες υβριδικού πολέμου και σαμποτάζ των τελευταίων μηνών έχουν προκαλέσει ανανεωμένες ανησυχίες για μια άμεση σύγκρουση με τη Μόσχα. Ωστόσο, ενώ οι αμυντικοί προϋπολογισμοί ύψους πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ σε ολόκληρη την Ένωση δαπανώνται για αεροσκάφη, άρματα μάχης, πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι περιορισμοί στα καύσιμα θα μπορούσαν να αποτελέσουν το εμπόδιο που θα παρεμποδίσει οποιαδήποτε μελλοντική αντίσταση.
«Ο στρατός πρέπει να έχει προτεραιότητα»
«Από την άποψη της στρατιωτικής ετοιμότητας, η πρόσβαση στα καύσιμα… έχει τεράστια σημασία», δήλωσε στο Politico ανώτερος στρατιωτικός αξιωματούχος του ΝΑΤΟ. «Το ΝΑΤΟ χρειάζεται αξιόπιστες προμήθειες ενέργειας για την αποτροπή και την άμυνα, και μερικές φορές αυτές οι ανάγκες συλλογικής άμυνας σημαίνουν ότι ο στρατός πρέπει να έχει προτεραιότητα».
Οι ερευνητές του ΝΑΤΟ απέδωσαν εν μέρει την ευθύνη για την έλλειψη καυσίμων στις πολιτικές απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα που έχει υιοθετήσει η ΕΕ και οι συμμαχικές χώρες, οι οποίες έχουν δημιουργήσει κίνητρα στην αγορά για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έχουν οδηγήσει στο κλείσιμο των διυλιστηρίων πετρελαίου στα οποία βασίζεται ο στρατός για τη δημιουργία αποθεμάτων — με αποτέλεσμα το ΝΑΤΟ στην Ευρώπη να αντιμετωπίζει «έλλειψη ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών», όπως ανέφεραν.
«Η έκθεση έχει κυκλοφορήσει σε αρκετά υψηλό επίπεδο εντός του ΝΑΤΟ και σε ολόκληρη τη Συμμαχία», δήλωσε εκπρόσωπος του Κέντρου Αριστείας για την Ενεργειακή Ασφάλεια του ΝΑΤΟ, το οποίο εκπόνησε την έρευνα. «Ο επείγων χαρακτήρας αυτής της έκθεσης και η μοντελοποίηση που περιέχει… οφείλονται αναμφίβολα στο τρέχον γεωπολιτικό τοπίο».
Στοιχεία της FuelsEurope και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι περίπου το ένα τέταρτο των διυλιστηρίων πετρελαίου της ηπείρου έχουν κλείσει από το 2009, εξαλείφοντας εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την περιφερειακή παραγωγική ικανότητα και αφήνοντας την Ευρώπη με περίπου 70 λειτουργικά εργοστάσια ικανά να προμηθεύουν εγχώριο καύσιμο αεροσκαφών.
Το τι μπορεί να κάνει το ΝΑΤΟ για να αυξήσει τη διυλιστική του ικανότητα είναι «ένα καλό ερώτημα» που παραμένει αναπάντητο, δήλωσε ένας υψηλόβαθμος Ευρωπαίος αξιωματούχος στον τομέα της ασφάλειας, προσθέτοντας ότι αυτό «δεν αποτελεί λόγο για να εγκαταλείψουμε την πράσινη μετάβαση».
Ενίσχυση της δυναμικότητας διύλισης της ΕΕ
Η νέα μελέτη συμπίπτει επίσης με μια πρωτοβουλία υπό την ηγεσία των Βρυξελλών για την ενίσχυση της δυναμικότητας διύλισης της Ένωσης, η οποία έχει μειωθεί κατά 10% τα τελευταία 20 χρόνια, με επιπτώσεις στον τομέα της άμυνας, όπως προειδοποίησε ο επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, σε δημόσιες δηλώσεις του τον περασμένο μήνα.
Η μελέτη αντανακλά τα ανεξάρτητα ευρήματα του κέντρου του ΝΑΤΟ και όχι την επίσημη πολιτική της Συμμαχίας. Ωστόσο, το κέντρο λειτουργεί ως βασικός ερευνητικός κόμβος για την ενεργειακή ασφάλεια. Με έδρα το Βίλνιους της Λιθουανίας, παρέχει στρατηγικά και επιχειρησιακά δεδομένα στα μέλη της Συμμαχίας.
«Το σύστημα φτάνει στα όριά του σε αυτό που έχουμε μοντελοποιήσει ως σύγκρουση πλήρους κλίμακας στην Ευρώπη του ΝΑΤΟ, η οποία πυροδοτείται από το Άρθρο 5 και συνοδεύεται από σημαντική ανάπτυξη δυνάμεων από τη Βόρεια Αμερική», έγραψαν οι ερευνητές. «Στη λογικά χειρότερη περίπτωση… κανένας αριθμός περιορισμών στην κατανάλωση των πολιτών δεν μπορεί να εξισορροπήσει το σύστημα από τα μέσα της δεκαετίας του 2030 χωρίς παρέμβαση».
Το Άρθρο 5 είναι η συνθήκη συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ και ορίζει ότι μια επίθεση εναντίον ενός μέλους του ΝΑΤΟ θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, ακόμη και η επιτάχυνση όλου του διαθέσιμου καυσίμου αεροσκαφών πολιτικής χρήσης κατά την επόμενη δεκαετία δεν θα αρκούσε.
«Από το 2035, ακόμη και με την πλήρη επιτάχυνση των αποθεμάτων πολιτικής χρήσης, θα εξακολουθούν να υπάρχουν 4,7 Mt καυσίμου αεροσκαφών που δεν θα καλύπτονται», έγραψαν οι ερευνητές, «ποσότητα που θα αυξηθεί έως και τα 50 Mt έως το 2050».
Οι προτάσεις του ΝΑΤΟ
Ωστόσο, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η κρίση μπορεί να αποφευχθεί και απαιτεί το ΝΑΤΟ να προβεί σε επείγουσες αλλαγές. Συνιστούν στις κυβερνήσεις των συμμάχων να διατηρήσουν τη δυναμικότητα διύλισης, να επεκτείνουν τα στρατηγικά αποθέματα καυσίμων, να επιταχύνουν την παραγωγή εναλλακτικών καυσίμων αεροπορίας, να διαφοροποιήσουν τις εισαγωγές και να μεγιστοποιήσουν την κατανάλωση στρατιωτικών καυσίμων μέσω μεγαλύτερης ενεργειακής απόδοσης.
«Το θετικό στοιχείο της ενεργειακής μετάβασης από την άποψη της ασφάλειας εφοδιασμού με καύσιμα για αμυντικούς σκοπούς είναι ότι η εισαγωγή εναλλακτικών καυσίμων στην Ευρώπη παρέχει αυτό που ονομάζουμε «προσθετικότητα εφοδιασμού», δήλωσε ο εκπρόσωπος του κέντρου, ο οποίος υποστήριξε τις προσπάθειες της Ένωσης να καταστεί ενεργειακά αυτάρκης.
«Πρόκειται, λοιπόν, για μια νέα μορφή εφοδιασμού της αγοράς που μπορεί να προέρχεται από εγχώριες πηγές, ώστε να αποφεύγεται η εξάρτηση από τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού αργού πετρελαίου.»
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επανέλαβε τους φόβους της έκθεσης στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, παραδεχόμενος ότι η Συμμαχία ανησυχεί για την έλλειψη διυλιστηρίων σε περίπτωση πολέμου με τη Ρωσία.
