Οι ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας παραμένουν παράξενα ήρεμες από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, αλλά αυτό ενδέχεται να αλλάξει σύντομα, καθώς οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι κυβερνήσεις υποτιμούν τη σοβαρότητα του σοκ που έρχεται, υπογραμμίζει το Politico.
Η Ευρώπη κατάφερε να προσαρμοστεί εκπληκτικά καλά στην απώλεια μεγάλου μέρους του εφοδιασμού της, αυξάνοντας τις εισαγωγές της από τις ΗΠΑ και άλλους παραγωγούς
Σε όλο το φάσμα του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων —ιδίως των καυσίμων αεροσκαφών— οι τιμές στην Ευρώπη έχουν παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα, με τους αξιωματούχους να επαναλαμβάνουν ότι ο εφοδιασμός είναι εξασφαλισμένος, κάτι που φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με τις προειδοποιήσεις των θεσμικών οργάνων ότι ο κόσμος βρίσκεται εν μέσω του χειρότερου ενεργειακού σοκ στην ιστορία.
Εν μέρει, η ηρεμία είναι δικαιολογημένη. Η Ευρώπη κατάφερε να προσαρμοστεί εκπληκτικά καλά στην απώλεια μεγάλου μέρους του εφοδιασμού της, αυξάνοντας τις εισαγωγές της από τις ΗΠΑ και άλλους παραγωγούς, ενισχύοντας την εγχώρια παραγωγή της και επιταχύνοντας την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ωστόσο, αναλυτές, αξιωματούχοι και traders προειδοποιούν ότι, όσο έξυπνες κι αν είναι αυτές οι λύσεις, δεν μπορούν να κρύψουν την σκληρή πραγματικότητα ότι ένα τεράστιο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής παραγωγής εξακολουθεί να βρίσκεται εγκλωβισμένο στα Στενά του Ορμούζ ή σε ερείπια κατά μήκος των ακτών του.
Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη ενδέχεται να αντιμετωπίσει ενεργειατική λιτότητα — όπως ήδη συμβαίνει σε πολλές περιοχές της Ασίας.
Προβλέψεις για το αργό πετρέλαιο
Η τιμή αναφοράς του αργού πετρελαίου Brent παρέμεινε κάτω από τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις, χάρη στην αύξηση της προσφοράς από τις ΗΠΑ και άλλους παραγωγούς, καθώς και στην αποδέσμευση αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, το παγκόσμιο απόθεμα ασφαλείας μειώνεται καθώς οι κυβερνήσεις εξαντλούν σταδιακά τα αποθέματά τους.
Μια πρόσφατη έκθεση της Oxford Economics, μιας εταιρείας οικονομικών συμβούλων με έδρα την Οξφόρδη, υποστήριξε ότι τα αποθέματα πετρελαίου των πλούσιων χωρών θα μπορούσαν να φτάσουν σε ένα κρίσιμο όριο μέχρι τον Σεπτέμβριο, εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά μετά τον Ιούλιο, με κίνδυνο να σημειωθεί απότομη αύξηση της τιμής πάνω από τα 150 δολάρια το βαρέλι.
Στην Ευρώπη, η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά ένα συγκεκριμένο προϊόν διύλισης: το καύσιμο αεροσκαφών.
Επιφανειακά, η κατάσταση φαίνεται σταθερή. Η πρόβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας τον Απρίλιο ότι τα αποθέματα της Ευρώπης θα εξαντληθούν μέχρι τα τέλη Μαΐου δεν επιβεβαιώθηκε. Η Ευρώπη κατάφερε να αντικαταστήσει τα χαμένα αποθέματα από τον Κόλπο αυξάνοντας τις εισαγωγές καυσίμου αεροσκαφών από τις ΗΠΑ σχεδόν πέντε φορές μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου.
Επίσης, αύξησε την παραγωγή καυσίμων αεροσκαφών στα δικά της διυλιστήρια και αξιοποίησε ένα βασικό διυλιστήριο στη Νιγηρία που επανήλθε πρόσφατα σε λειτουργία, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της εταιρείας έρευνας αγοράς Kpler.
Ωστόσο, παρόλο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι δεν υπάρχουν «άμεσοι» κίνδυνοι για τον εφοδιασμό, υπάρχουν φόβοι ότι η ήπειρος οδεύει υπνωτισμένη προς την καταστροφή. σημειώνει το Politico.
Οι αισιόδοξες αναφορές των αεροπορικών εταιρειών σχετικά με τα αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών έχουν κρατήσει τους Ευρωπαίους να ταξιδεύουν με αεροπλάνο όσο ποτέ άλλοτε, υπογραμμίζοντας πόσο λίγα έχουν κάνει οι κυβερνήσεις της ηπείρου για να μειώσουν τη ζήτηση. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να δημιουργηθεί μεγαλύτερη πίεση στο μέλλον.
Εν τω μεταξύ, η Επιτροπή ζητά ανεπίσημα από τα κράτη μέλη να συντονίσουν καλύτερα τα μέτρα μείωσης της ζήτησης, προκειμένου να αποφευχθεί το χειρότερο σενάριο, σύμφωνα με δύο άτομα που είναι ενήμερα για το θέμα.
Κάτω από την πρόσοψη της ηρεμίας, ο συναγερμός εντείνεται. Η Ditte Juul Jørgensen, η απερχόμενη επικεφαλής του τμήματος ενέργειας της ΕΕ, προειδοποίησε τους διπλωμάτες στα τέλη του περασμένου μήνα ότι τα αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών ενδέχεται να αρχίσουν να δέχονται πίεση μέχρι το φθινόπωρο — ανάλογα με την εξέλιξη του καλοκαιριού, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ. Ένας ανώτερος αξιωματούχος της Επιτροπής, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, προειδοποίησε ότι οι τιμές ενδέχεται να βρίσκονται σε «πλήρη άνθηση» μέχρι το καλοκαίρι και από τον Σεπτέμβριο, εάν δεν εφαρμοστούν μέτρα μείωσης της ζήτησης.
Η Επιτροπή έχει προειδοποιήσει για μια «όλο και πιο στενή» αγορά, καθώς και για περιφερειακές ελλείψεις, εάν η κατάσταση δεν βελτιωθεί τις επόμενες εβδομάδες. Ορισμένα αεροδρόμια — ειδικά στην Ιταλία, η οποία εξαρτάται από τον τουρισμό — έχουν ήδη αναφερθεί σε ελλείψεις καυσίμων. Άλλα ενδέχεται να υποφέρουν σιωπηλά, καθώς παραμένει σχεδόν αδύνατο να προσδιοριστεί με ακρίβεια πόσα καύσιμα διαθέτουν οι εταιρείες.
Ορισμένοι αξιωματούχοι της ΕΕ εκφράζουν ιδιωτικά την ανησυχία τους ότι οι αεροπορικές εταιρείες θα αυξήσουν τις τιμές ή θα ακυρώσουν πτήσεις αν η κατάσταση επιδεινωθεί, και ότι οι διαβεβαιώσεις τους αποσκοπούν απλώς στο να διατηρήσουν τη ζήτηση των καταναλωτών.
Αξιωματούχοι και διπλωμάτες της ΕΕ προειδοποιούν επίσης για μια σειρά από περαιτέρω επιπλοκές στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού που θα μπορούσαν να περιορίσουν ακόμη περισσότερο την προσφορά: νέες αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ στο Ιράν που θα μπορούσαν να εκτρέψουν τις προμήθειες καυσίμων αεροσκαφών με προορισμό την Ευρώπη προς αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη, απαγόρευση εξαγωγών από τις ΗΠΑ αργότερα το καλοκαίρι σε περίπτωση που το κόστος των καυσίμων αυτοκινήτων αυξηθεί κατακόρυφα κατά τη διάρκεια της περιόδου των διακοπών, και ακόμη και αύξηση των πτήσεων προς τις ΗΠΑ για το Παγκόσμιο Κύπελλο.
Ο Maarten Wetselaar, διευθύνων σύμβουλος της Moeve, μιας εταιρείας ενέργειας με έδρα τη Μαδρίτη που δραστηριοποιείται τόσο στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όσο και των ορυκτών καυσίμων, δήλωσε ότι η κατάσταση γίνεται όλο και πιο σοβαρή, καθώς οι προμήθειες εκτρέπονται από παραγωγούς δυτικά της Διώρυγας του Σουέζ προς χώρες ανατολικά της διώρυγας, αντιστρέφοντας τη συνήθη δυναμική. Ωστόσο, η πραγματική έλλειψη ενδέχεται να περιοριστεί στις φτωχότερες χώρες, υποστήριξε.
«Μπορείτε να κλείσετε τις διακοπές σας, αλλά η κατάσταση δεν είναι ομοιόμορφη σε όλο τον κόσμο», είπε. «Για την Ευρώπη αυτό σημαίνει όλο και πιο ακριβή ενέργεια, ενώ για άλλα μέρη του κόσμου σημαίνει όλο και περισσότερη έλλειψη ενέργειας».
Τι ισχύει με το LNG
Το ίδιο ισχύει και για το υγροποιημένο φυσικό αέριο, από το οποίο παράγεται το 18% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης και αντιπροσωπεύει το 24% του συνολικού ενεργειακού της μείγματος.
Η ΕΕ στο σύνολό της εκτίθεται μόνο οριακά σε μια πτώση των προμηθειών LNG από τον Κόλπο, καθώς οι ΗΠΑ είναι πολύ μεγαλύτερος προμηθευτής. Ωστόσο, μερικές χώρες μέλη —ιδιαίτερα η Ιταλία και το Βέλγιο— επλήγησαν σοβαρά από τους βομβαρδισμούς σε μεγάλα εργοστάσια φυσικού αερίου στο Κατάρ τον Μάρτιο.
Από τότε, ωστόσο, ο κύριος δείκτης αναφοράς φυσικού αερίου της Ευρώπης, ο TTF, παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό κάτω από τα 50 ευρώ, πολύ μακριά από τα 300 ευρώ που είχε φτάσει μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ωστόσο, οι έμποροι και οι αναλυτές λένε ότι η τιμή αυτή δεν αντανακλά εμπιστοσύνη στην προσφορά, αλλά μάλλον μια απροθυμία των εμπόρων να στοιχηματίσουν μεγάλα ποσά σε μια σύγκρουση της οποίας η έκβαση είναι εξαιρετικά αβέβαιη.
Τα εσωτερικά μέτρα προστασίας από τον υπερβολικό κίνδυνο λειτουργούν ως ισχυρός αποτρεπτικός παράγοντας. Οι εμπορικές εταιρείες πρέπει να υπολογίζουν τη θεωρητική ζημία από μια συναλλαγή σε περίπτωση που αυτή πάει στραβά — το λεγόμενο «Value-at-Risk» — και, στην περίπτωση αυτή, το στοίχημα σε σημαντικά υψηλότερες τιμές θα ξεπερνούσε τα όρια VaR για πολλές εταιρείες, πράγμα που σημαίνει ότι πολλές έχουν από τότε μειώσει τα τεράστια στοιχήματα που έκαναν όταν ξέσπασε ο πόλεμος, δήλωσε ο Seb Kennedy, ιδρυτής της εταιρείας έρευνας αγοράς Energy Flux, ο οποίος εντόπισε τη δυναμική του VaR τον περασμένο μήνα.
Ωστόσο, νέα σημάδια ότι η κατάσταση στον τομέα του εφοδιασμού αναμένεται να επιδεινωθεί ενδέχεται να ωθήσουν τους επενδυτές που στοιχηματίζουν στην άνοδο να αρχίσουν και πάλι να πραγματοποιούν μεγάλες τοποθετήσεις, ανέφερε ο Κένεντι, καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει τριπλή πίεση στον εφοδιασμό της από την Ασία, τις ΗΠΑ και τους δικούς της αγοραστές.
Ο βασικός κίνδυνος είναι οι ασιατικοί αγοραστές — οι οποίοι είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στο Ορμούζ. Ως επί το πλείστον, αυτές οι κυβερνήσεις έχουν βασιστεί σε μακροπρόθεσμες συμβάσεις που συνήφθησαν πριν από τον πόλεμο για να εξασφαλίσουν τις προμήθειές τους, πωλώντας το πλεόνασμα στην αγορά spot, μεγάλο μέρος του οποίου κατευθύνεται προς την Ευρώπη.
Ωστόσο, καθώς οι προμήθειες περιορίζονται όλο και περισσότερο, αυτές οι χώρες — συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, ενός από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς στον κόσμο — στρέφονται όλο και περισσότερο προς την αγορά spot, μεταφέροντας τον ανταγωνισμό απευθείας στην Ευρώπη. Η ήπειρος διαθέτει λιγότερες μακροπρόθεσμες συμβάσεις ΥΦΑ σε σύγκριση με τους ασιατικούς αγοραστές, ειδικά με προμηθευτές από τις ΗΠΑ, οι οποίοι άρχισαν να αυξάνουν δραματικά τις εξαγωγές τους προς την Ευρώπη μόνο μετά την εισβολή στην Ουκρανία, σύμφωνα με τον Τσάρλι Ρίντλ, εκτελεστικό διευθυντή του LNG Center, το οποίο εκπροσωπεί τον κλάδο LNG των ΗΠΑ.
Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επίσης καθυστερήσει περισσότερο από το συνηθισμένο στην αναπλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου. Οι υψηλές τιμές έχουν ανατρέψει το συνηθισμένο κίνητρο για την πώληση φυσικού αερίου προς αποθήκευση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν η πώληση είναι λιγότερο κερδοφόρα, με κίνδυνο να προκληθεί πανικός στις αγορές καθώς πλησιάζουν οι κρύοι μήνες, πρόσθεσε ο Riedl.
Όλα αυτά θα μπορούσαν να διορθωθούν αν οι ΗΠΑ αύξαναν την παραγωγή τους για να καλύψουν τυχόν επικείμενη έλλειψη. Ο τομέας του LNG της χώρας έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή του για να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση από την Ευρώπη και την Ασία από την έναρξη του πολέμου, αλλά έχει ήδη επιτευχθεί ένα ανώτατο όριο. Οι ΗΠΑ λειτουργούν σε «πλήρη δυναμικότητα» και θα μπορούν να αυξήσουν την προσφορά μόνο σταδιακά από τώρα έως το 2031, ανέφερε ο Riedl.
Εάν ο ανταγωνισμός ενταθεί, «δεν μπορούμε να βοηθήσουμε στην επίλυση αυτής της κρίσης εφοδιασμού», πρόσθεσε.
