Το Ισχυρό Φράγκο Ελβετίας και η Νέα Εποχή των Ασφαλών Καταφυγίων: Τι Σημαίνει για τον Επενδυτή

Αρνητικά Επιτόκια ή Παρέμβαση Συναλλάγματος;

Ο πρόεδρος της SNB, Martin Schlegel, δήλωσε στο Davos ότι η ενίσχυση του φράγκου “καθιστά τη νομισματική πολιτική πιο περίπλοκη”, διότι η Ελβετία αντιμετωπίζει ανύπαρκτο πληθωρισμό (0,1%) με επιτόκιο ήδη στο 0%.

Η χώρα ισορροπεί στο όριο της αποπληθωρισμού και του αρνητικού επιτοκίου, μια συνθήκη που προϋπήρξε για επτά έτη μέχρι το 2022 και που είναι ανεπιθύμητη για αποταμιευτές και τράπεζες, καθώς μηδενίζει τις αποδόσεις καταθέσεων και συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των πιστωτικών ιδρυμάτων.

Προσώρας, το ισχυρό φράγκο μειώνει τον εισαγόμενο πληθωρισμό και πιέζει τα περιθώρια των εξαγωγέων, επιβαρύνοντας μισθούς και επενδύσεις σε μια οικονομία που βασίζεται στις εξαγωγές.

Ωστόσο, η ζήτηση για ελβετικές εξαγωγές (φάρμακα, ακριβείας κατασκευές, ρολόγια πολυτελείας) είναι σχετικά ανελαστική ως προς την τιμή, γεγονός που εξασθενεί τον μηχανισμό σταθεροποίησης συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Εξάλλου, σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας, η ανατίμηση του νομίσματος ελάχιστα μειώνει τη διεθνή ζήτηση.

Η SNB διαθέτει δύο κύρια εργαλεία: μείωση επιτοκίου (ήδη στο 0%) ή παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος πουλώντας φράγκα και αγοράζοντας ξένα νομίσματα.

Το δεύτερο όμως ενέχει σημαντικό κίνδυνο, διότι η κυβέρνηση Trump έχει χαρακτηρίσει την Ελβετία ως χώρα που “χειραγωγεί το νόμισμά της” και την έχει εντάξει σε λίστα παρακολούθησης εννέα εμπορικών εταίρων.

Οι ΗΠΑ επέβαλαν αρχικά δασμούς 39% στην Ελβετία (μειώθηκαν σε 15% μετά από διαπραγμάτευση), με τον Trump να δηλώνει δημοσίως ότι τους αύξησε από 31% σε 39% επειδή η τότε πρόεδρος Keller-Sutter “τον ενόχλησε”.

Η Ελβετία παραμένει επιφυλακτική απέναντι στην προοπτική να προκαλέσει νέα οργή της Ουάσιγκτον.

Έτι περαιτέρω, βάσει των ιθυνόντων, η SNB είναι “έτοιμη να παρέμβει στην αγορά συναλλάγματος αν χρειαστεί” παρά τον κίνδυνο, και ότι “αν χρειαστούν αρνητικά επιτόκια, θα γίνουν”, παρά τις αρνητικές επιπτώσεις στο εγχώριο συνταξιοδοτικό σύστημα.

Ο ρόλος του “Ακραία Υπεραγορασμένου” Χρυσού

Το φράγκο δεν είναι το μόνο ασφαλές καταφύγιο που σημειώνει ιστορική άνοδο.

Ο χρυσός συνεχίζει με ορμή να καταγράφει το ένα ιστορικό υψηλό πίσω από το άλλο, ενώ ορισμένοι αναλυτές βλέπουν τιμές πάνω από 7 χιλ. δολάρια.

Η άνοδος του χρυσού υποστηρίζεται από πολλαπλούς παράγοντες. Μεταξύ άλλων, οι αγορές κεντρικών τραπεζών παραμένουν ισχυρές, με μέσο όρο 60 τόνους μηνιαίως έναντι 17 τόνων πριν το 2022, καθώς οι αναδυόμενες αγορές διαφοροποιούν τα αποθεματικά τους μακριά από το δολάριο.

Επίσης, η γεωπολιτική αβεβαιότητα παραμένει ο κυρίαρχος παράγοντας. Τα πρόσφατα επεισόδια στη Βενεζουέλα, η ρητορική Trump για τη Γροιλανδία, οι εντάσεις με το Ιράν, και η επιστολή επίδοσης κλήσης ενόρκων στον πρόεδρο της Fed Jerome Powell από το Υπουργείο Δικαιοσύνης αναζωπύρωσαν ανησυχίες για την ανεξαρτησία του θεσμού.

Όταν ο Trump δήλωσε ότι δεν τον ανησυχεί η πτώση του δολαρίου σε χαμηλά τετραετίας, το σήμα προς τις αγορές ήταν σαφές: η κυβέρνηση ανέχεται ή ακόμα και επιθυμεί ασθενέστερο δολάριο.

Η ECB Παρακολουθεί με Επιφύλαξη

Το ευρώ επωφελείται από αυτή την αδυναμία του δολαρίου και η ισοτιμία EUR/USD βρίσκεται σε υψηλά τετραετίας (ισχυρό ευρώ έναντι δολαρίου ΗΠΑ).

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατηρεί την πολιτική της αμετάβλητη με πληθωρισμό κοντά στο στόχο 2%, ενώ η Fed αναμένεται να προχωρήσει σε δύο περαιτέρω μειώσεις το 2026 από το τρέχον 3,50%-3,75%. Το διαφορικό επιτοκίων ευνοεί το ευρώ, καθώς η ECB δεν ακολουθεί τη Fed στη χαλάρωση.

Ωστόσο, η ECB, προειδοποίησε ότι περαιτέρω ενίσχυση του ευρώ θα μπορούσε να ωθήσει την κεντρική τράπεζα να επαναλάβει τις μειώσεις επιτοκίων. Οι αγορές αυξάνουν σταδιακά τις πιθανότητες για μείωση τον Ιούλιο στο 25% από 15% νωρίτερα. Η ευρωζώνη ανέπτυξε 0,3% το τρίτο τρίμηνο 2025, με την ECB να αναβαθμίζει ελαφρά τις προβλέψεις ανάπτυξης, υποστηριζόμενη από αυξημένες δαπάνες σε υποδομές και άμυνα.

Ευκαιρίες και Κίνδυνοι στα Ασφαλή Καταφύγια

Για τον επενδυτή, αυτή η διαμόρφωση δημιουργεί συγκεκριμένες ευκαιρίες και κινδύνους.

Τα ασφαλή καταφύγια (χρυσός και φράγκο Ελβετίας) αποδίδουν υπερβολικά καλά, αλλά οι αποτιμήσεις φτάνουν σε επίπεδα που ενέχουν κίνδυνο διόρθωσης.

Ο χρυσός έχει ανέλθει 81% σε ετήσια βάση και 18% μέσα στον Ιανουάριο, ρυθμοί που ιστορικά προηγούνται περιόδων μεταβλητότητας.

Το φράγκο Ελβετίας, παρά την ισχύ του, αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο παρέμβασης της SNB ή επιστροφής σε αρνητικά επιτόκια, γεγονότα που θα μείωναν την ελκυστικότητά του.

Η στρατηγική κατανομής κεφαλαίων απαιτεί ισορροπία.

Μια έκθεση 5-10% σε εναλλακτικά περιουσιακά στοιχεία συμπεριλαμβανομένου του χρυσού για διαφοροποίηση, όχι ως κύρια επένδυση, είναι το “σύνηθες”. Το ευρώ προσφέρει ευκαιρίες για όσους τοποθετούνται σε ευρωπαϊκά περιουσιακά στοιχεία, ιδίως σε υποτιμημένες μετοχές που επωφελούνται από την ανάκαμψη της ευρωζώνης, ή για τους Ευρωπαίους, απλά είναι παράγοντας διακράτησης.

Από την άλλη, το δολάριο παραμένει υπό πίεση, αλλά ισχυρά στοιχεία απασχόλησης ή σταθεροποίηση του πληθωρισμού στις ΗΠΑ κοντά στο 3%-3,5% θα ανάγκαζαν τις αγορές να επαναξιολογήσουν τις προσδοκίες για μειώσεις επιτοκίων, υποστηρίζοντας το δολάριο.

Η κατάσταση αποκαλύπτει το θεμελιώδες δίλημμα μικρών, εξαγωγικών οικονομιών σε εποχή γεωπολιτικής αβεβαιότητας: το ίδιο χαρακτηριστικό που προσελκύει κεφάλαια (σταθερότητα, χαμηλό χρέος, ισχυρό νόμισμα) βλάπτει την ανταγωνιστικότητα.

Η Ελβετία, με πληθωρισμό 0,1% και επιτόκιο 0%, βρίσκεται σε θέση όπου κάθε επιπλέον ενίσχυση του φράγκου την πλησιάζει πιο κοντά σε επώδυνες επιλογές πολιτικής.

Για τους επενδυτές, η σημερινή περίοδος απαιτεί προσοχή στη δυναμική των συναλλαγματικών ισοτιμιών, διότι οι μετατοπίσεις αυτές επηρεάζουν όχι μόνο τις άμεσες αποδόσεις αλλά και τις σχετικές αξίες παγκόσμιων χαρτοφυλακίων.

Ο Συμεών Μαυρουδής είναι Διαχειριστής Α/Κ και ιδιωτικών χαρτοφυλακίων στη Fast Finance ΑΕΠΕΥ