Οι κεντρικές τράπεζες σε όλη την Ευρώπη δέχθηκαν πιέσεις από τις αγορές σήμερα να αυξήσουν τα επιτόκια, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν οδήγησε σε αύξηση του κόστους της ενέργειας και αναζωπύρωσε το φάσμα ενός νέου κύματος πληθωρισμού.
Οι χρηματαγορές «ανέβασαν» τις εκτιμήσεις για αύξηση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ελβετική Κεντρική Τράπεζα και τη Σουηδική Κεντρική Τράπεζα πριν από το τέλος του έτους, με την Τράπεζα της Αγγλίας να ακολουθεί το παράδειγμά τους το 2027, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters.
Οι ασιατικές κεντρικές τράπεζες φαίνεται επίσης να έχουν αναβάλει τα σχέδιά τους για μείωση ή ακόμη και φέρονται να εξετάζουν το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων.
Η ασυνήθιστα απότομη αύξηση των τιμών ήρθε καθώς οι μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου μείωσαν την προσφορά και αυξήθηκαν οι φόβοι για παρατεταμένες διαταραχές στις μεταφορές, ωθώντας το αργό πετρέλαιο πάνω από τα 119 δολάρια το βαρέλι — το υψηλότερο επίπεδό του από τα μέσα του 2022.
Επιτόκια: Η παλιά πληγή
Για πολλούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, η αύξηση αυτή απειλεί να ξανανοίξει μια παλιά πληγή. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες καθυστέρησαν να αυξήσουν τα επιτόκια πριν από τέσσερα χρόνια, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε ενεργειακό σοκ που γρήγορα επεκτάθηκε στις τιμές καταναλωτή.
«Αυτό είναι ένα τραύμα που είναι πολύ ζωντανό σε ορισμένους κεντρικούς τραπεζίτες, οπότε δεν μπορούμε να το αγνοήσουμε», δήλωσε ο Frederik Ducrozet, επικεφαλής μακροοικονομικής έρευνας στην Pictet Wealth Management. «Θα ανησυχούν για ένα άλλο σοκ προσφοράς με την πιθανότητα… να έχει επιπτώσεις στο υπόλοιπο της εφοδιαστικής αλυσίδας».
Η ΕΚΤ αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια μία φορά μέχρι τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο και πιθανότατα ξανά μέχρι τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με τα στοιχεία των χρηματαγορών. Η Riksbank αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια μία ή δύο φορές το φθινόπωρο.
Η SNB αναμένεται να κινηθεί τον Οκτώβριο και ξανά το 2027, όταν και η BoE αναμένεται να ενταχθεί στον κύκλο σύσφιγξης.
Και οι τέσσερις τράπεζες θα συνεδριάσουν στις 18 και 19 Μαρτίου, χωρίς να αναμένεται άμεση δράση.
Επιπτώσεις στον τομέα της ενέργειας
Αξιωματούχοι, ιδίως της ΕΚΤ, έχουν τονίσει ότι η προσωρινή αύξηση των τιμών του πετρελαίου που προκλήθηκε από τη σύγκρουση με το Ιράν δεν θα πρέπει να μεταβάλει ουσιαστικά τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τον πληθωρισμό, ούτε να απαιτήσει πολιτική αντίδραση.
Ωστόσο, μια παρατεταμένη αύξηση θα μπορούσε να αλλάξει τις συνθήκες. Η ανάλυση της TS Lombard δείχνει ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα αυξηθεί κατά περίπου 1 ποσοστιαία ομάδα, με τη Βρετανία να ακολουθεί σε μικρή απόσταση, εάν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα.
Οι υψηλότερες τιμές των καυσίμων θα έχουν επίσης αντίκτυπο στην οικονομία, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς και παραγωγής, όπως συνέβη το 2022.
«Το 2022, η ΕΚΤ περίμενε πάρα πολύ, επειδή βγήκε από μια δεκαετία αποπληθωρισμού», δήλωσε ο Marco Brancolini, επικεφαλής της στρατηγικής για τα επιτόκια του ευρώ στη Nomura. «Τώρα, το Διοικητικό Συμβούλιο (της ΕΚΤ) θα είναι πολύ λιγότερο υπομονετικό, καθώς θα θέλει να αποφύγει την επανάληψη του 2022».
Το δίλημμα των κεντρικών τραπεζιτών
Το βασικό δίλημμα είναι αν πρέπει να ακολουθηθεί η θεωρία, η οποία υποστηρίζει ότι οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να αγνοήσουν τις προσωρινές διαταραχές στην προσφορά, ή αν πρέπει να ληφθεί υπόψη η πρόσφατη οδυνηρή εμπειρία.
«Η πάγια αρχή της ΕΚΤ ήταν να «αγνοεί» τις εξωτερικές διαταραχές στην προσφορά ενέργειας, επειδή η αρχική διαταραχή των τιμών είναι αναπόφευκτη και πιθανώς παροδική, ενώ η σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής θα επιδείνωνε μόνο την προκύπτουσα απώλεια παραγωγής», δήλωσε ο Reinhard Cluse, οικονομολόγος της UBS.
«Ωστόσο, με τις τελευταίες διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας και τον κίνδυνο δευτερογενών επιπτώσεων, αναγνωρίζουμε τον κίνδυνο ότι η ΕΚΤ ενδέχεται να αναγκαστεί να προχωρήσει νωρίτερα στην πρώτη αύξηση», πρόσθεσε.
Πάντως, αρκετοί οικονομολόγοι προειδοποίησαν ότι οι αγορές ενδέχεται να προτρέχουν.
Ο Ducrozet της Pictet δήλωσε ότι η Ελβετική Εθνική Τράπεζα ήταν η λιγότερο πιθανό να αυξήσει τα επιτόκια, δεδομένης της ενίσχυσης του φράγκου, που αποτελεί τυπικό καταφύγιο ασφαλείας.
Ο Alberto Gallo, διευθύνων σύμβουλος επενδύσεων της Andromeda Capital Management, δήλωσε ότι η μεταβολή των τιμών αντανακλούσε την ταχεία αντιστροφή των προηγούμενων στοιχημάτων για μείωση των επιτοκίων — άποψη που συμμερίζεται και ο Brancolini της Nomura.
«Οι τιμές της αγοράς καθορίζονται από την κατάρρευση των πολυπληθών θέσεων στην καμπύλη, καθώς και από τις αντισταθμίσεις κινδύνου», δήλωσε ο Brancolini.
