Τη μείωση των φόρων που επιβαρύνουν τα καύσιμα δρομολογούν μια σειρά από ευρωπαϊκές χώρες, προκειμένου να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην οικονομία.
Μπορεί μέχρι τώρα η Ελλάδα να απέρριπτε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο παρέμβασης στους φόρους των καυσίμων – λόγω του τεράστιου δημοσιονομικού κόστους- ωστόσο οι καταιγιστικές εξελίξεις στο ενεργειακό πεδίο, αναγκάζουν τις κυβέρνησεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο να επιστρατεύσουν δραστικά μέτρα για την αντιμετώπιση της εκτόξευσης του ενεργειακού κόστους.
Ακόμη και η ελληνική κυβέρνηση φέρεται να εξετάζει περιορισμένης έκτασης παρέμβαση στο κομμάτι των φόρων και για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα καθώς προβληματίζεται με τις απώλειες εσόδων που θα υπάρξουν στα κρατικά ταμεία από ένα τέτοιο μέτρο στον προϋπολογισμό.
Μάλιστα, από τη Σύνοδο Κορυφής, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε έτοιμος να αντιμετωπίσει να λάβει μέτρα για τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων. «Η κυβέρνηση είναι έτοιμη στα πλαίσια των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και ενδεχομένως τη τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας».
Η ΕΕ ορίζει ελάχιστους συντελεστές για κάθε προϊόν στο οποίο επιβάλλεται ΕΦΚ, και κάθε κράτος- μέλος είναι ελεύθερο να θεσπίσει υψηλότερους συντελεστές ανάλογα με τις εθνικές του ανάγκες
Στο ίδιο μήκος κύματος και οι πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη ο οποίος άφησε ανοιχτό «παράθυρο» για μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα. «Ο Πρωθυπουργός ανέφερε τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης ως ένα παράδειγμα μέτρου το οποίο θα προκύψει στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής και συντονισμένης προσπάθειας. Δηλαδή, να το πω κάθετα, αυτό είναι ένα μέτρο το οποίο χωρίς ευρωπαϊκές ευελιξίες, δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί. Χωρίς ευρωπαϊκές ευελιξίες, όμως, μπορούμε να κάνουμε άλλα μέτρα. Όπως, π.χ, εκείνα τα οποία κάναμε το 2022, να το πω ευθέως, τα πιο στοχευμένα»
Ο υπουργός Ναυτιλίας, Βασίλης Κικίλιας μιλώντας για τις επιπτώσεις του πολέμου στην οικονομία τόνισε ότι «όταν βλέπει κανείς να αλλάζουν άρδην καθημερινά οι τιμές στο πετρέλαιο και οι τιμές στο φυσικό αέριο, αυτό έχει αντίκτυπο στην αγορά, στην καθημερινότητα, στη λαϊκή αγορά, στο σούπερ μάρκετ και στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Σε μια πολύ δύσκολη συνθήκη, που προβλέψεις δεν μπορούν να γίνουν, η κυβέρνηση θα κάνει το καλύτερο δυνατό και σπεύδει νωρίς να μιλήσει με τους ανθρώπους του κλάδου και να βρει μαζί τους μια λύση, ανάλογα με την έκβαση και την εξέλιξη αυτής της τραγικής κατάστασης, έτσι ώστε να μπορέσει να ανακουφίσει τους πολίτες. Εξετάζονται διάφορα μέτρα και θα παρθούν πρωτοβουλίες».
Ο ΕΦΚ στα καύσιμα
Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, ορίζει ελάχιστους συντελεστές για κάθε προϊόν στο οποίο επιβάλλεται ΕΦΚ, και κάθε κράτος- μέλος είναι ελεύθερο να θεσπίσει υψηλότερους συντελεστές ανάλογα με τις εθνικές του ανάγκες, γεγονός που εξηγεί τις διαφορές τιμών μεταξύ των χωρών.
Οι ΕΦΚ στα καύσιμα διέπονται από συγκεκριμένη οδηγία που αφορά στη φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων, η οποία καθορίζει τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που πρέπει να εφαρμόζουν τα κράτη- μέλη, προκειμένου να αποφεύγεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός και να διασφαλίζεται η λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Στην αμόλυβδη βενζίνη το κατώτατο όριο είναι 359 ευρώ ο τόνος, στο πετρέλαιο κίνησης 330 ευρώ και στο υγραέριο τα 125 ευρώ.
Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τον υψηλότερο ΕΦΚ (0,70 λεπτά το λίτρο στη βενζίνη και 0,41 λεπτά στο πετρέλαιο κίνησης).
Όσον αφορά στις μεγάλες οικονομίες της Κοινότητας. Η Γαλλία επιβάλλει φόρο 0,683 και 0,594 αντιστοίχως. Η Γερμανία 0,655 ευρώ το λίτρο στη βενζίνη και 0,470 ευρώ το λίτρο στο πετρέλαιο.
Στη χαμηλότερη κλίμακα βρίσκεται η γειτονική Βουλγαρία με 0,363 και 0,330 αντιστοίχως, με αποτέλεσμα να διαθέτει από τα φθηνότερα καύσιμα μεταξύ των κρατών- μελών, εξ ου και οι επισκέψεις καταναλωτών από τα γειτονικά κράτη- μεταξύ των οποίων και οι Βορειοελλαδίτες- για να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ των οχημάτων τους.
Οι ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας, λαμβάνουν μέτρα για να περιορίσουν την αναμενόμενη αύξηση του πληθωρισμού
Συνολικά, οι φόροι (ΕΦΚ και ΦΠΑ) αποτελούν συνήθως το 55% έως 65% της τελικής τιμής των καυσίμων στην αντλία, γεγονός που κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με υψηλή φορολογία καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η επιβάρυνση στις συνθήκες επηρεάζει όχι μόνο το κόστος μετακίνησης των πολιτών, αλλά και το κόστος παραγωγής και μεταφοράς αγαθών, συμβάλλοντας ευρύτερα στον πληθωρισμό.
Οι κινήσεις των Ευρωπαίων
Aρκετές ευρωπαϊκές χώρες προχώρησαν στην μείωση των φόρων στα καύσιμα.
Στην Ιταλία, η κυβέρνηση προχώρησε σε μια επιθετική και άμεση λύση, μειώνοντας τον φόρο στα καύσιμα κατά 25 λεπτά ανά λίτρο. Το μέτρο έχει προσωρινό χαρακτήρα, με ορίζοντα τριών εβδομάδων, ωστόσο η έντασή του το καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματικό σε επίπεδο άμεσης ανακούφισης των καταναλωτών. Στόχος είναι να συγκρατηθούν οι τιμές στην αντλία και να περιοριστούν οι πληθωριστικές πιέσεις που μεταφέρονται στο σύνολο της οικονομίας.
Από την πλευρά της, η Αυστρία επιλέγει μια πιο σύνθετη προσέγγιση. Προχωράει σε μικρότερη μείωση του φόρου, της τάξης των 5 λεπτών ανά λίτρο, αλλά ταυτόχρονα επιβάλλει περιορισμούς στα περιθώρια κέρδους κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων. Με τον τρόπο αυτόν επιχειρεί όχι μόνο να μειώσει τις τιμές, αλλά και να ελέγξει τον τρόπο με τον οποίο αυτές διαμορφώνονται στην αγορά. Η συνολική επίδραση των μέτρων εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε μείωση έως και 10 λεπτών ανά λίτρο, συνδυάζοντας φορολογική ελάφρυνση και ρυθμιστική παρέμβαση. Σημειώνεται ότι ο φόρος σήμερα ανέρχεται στα 39,7 λεπτά ανά λίτρο ντίζελ και σε 48,2 λεπτά ανά λίτρο βενζίνης.
Η Πορτογαλία αποφάσισε να μειώσει προσωρινά τους φόρους στα καύσιμα, προκειμένου να περιορίσει τις αυξήσεις στις τιμές που προκλήθηκαν από την άνοδο του πετρελαίου λόγω της έντασης και του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η μείωση αυτή εφαρμόζεται τόσο στη βενζίνη όσο και στο πετρέλαιο κίνησης και οδηγεί σε μια μικρή πτώση των τιμών στην αντλία, της τάξης των μερικών λεπτών ανά λίτρο.
Η Ισπανία προχωρά στη μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα από 21% στο 10% στο πλαίσιο μέτρων για την άμβλυνση του οικονομικού πλήγματος από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Οι ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας, λαμβάνουν μέτρα για να περιορίσουν την αναμενόμενη αύξηση του πληθωρισμού. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αναμένουν ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα αυξηθεί σχεδόν κατά 4% τον επόμενο χρόνο και στη συνέχεια θα χρειαστούν χρόνια για να επιστρέψει στον στόχο του 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Τις επόμενες ώρες αναμένεται να ανακοινώσουν μέτρα και η Γερμανία, Γαλλία με στόχο τη στήριξη των καταναλωτών.
