Ο Μπόμπι Μπονίγια είναι γνωστός στους φίλους του μπέιζμπολ μιας ολόκληρης γενιάς ως ένας από τους κορυφαίους παίκτες των δεκαετιών του 1980 και του 1990.
Για τους πιο καχύποπτους οπαδούς των New York Mets, όμως, το όνομά του έχει συνδεθεί με ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα συμβόλαια στην ιστορία του αθλήματος. Και χάρη στο Planet Money, η υπόθεσή του έχει εξελιχθεί σε ένα ιδανικό παράδειγμα για να κατανοήσει κανείς βασικές αρχές οικονομικών, ρίσκου και συνταξιοδότησης, σημείωσαν οι Financial Times.
Χάρη στο Planet Money, ο Μπονίγια έγινε γνωστός ως ένας άνθρωπος που διδάσκει πέντε βασικά μαθήματα για το ρίσκο και τη συνταξιοδότηση
Η ιστορία ξεκινά το 1999, όταν ο Μπονίγια είχε ήδη περάσει την αγωνιστική του ακμή, αλλά οι Mets του όφειλαν σχεδόν 6 εκατομμύρια δολάρια.
Αντί να τα εισπράξει άμεσα, συμφώνησε να λάβει περίπου 30 εκατομμύρια δολάρια σε βάθος χρόνου: 25 ετήσιες δόσεις άνω του 1 εκατ. δολαρίων, κάθε 1η Ιουλίου, από το 2011 έως το 2035. Έτσι γεννήθηκε και η λεγόμενη «Ημέρα Bobby Μπονίγια », μια ιδιότυπη επέτειος που κάθε χρόνο υπενθυμίζει στους οπαδούς ότι η ομάδα συνεχίζει να πληρώνει έναν παίκτη που έχει αποσυρθεί εδώ και δεκαετίες.
Για πολλούς, πρόκειται για ένα «καταστροφικό» συμβόλαιο. Όμως από οικονομική σκοπιά, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Όπως επισημαίνει το Planet Money, αν οι Mets επένδυαν τα 6 εκατ. δολάρια με ετήσια απόδοση 10%, το ποσό θα είχε σχεδόν τριπλασιαστεί μέχρι το 2011. Σε αυτό το σενάριο, τα επενδυτικά κέρδη θα επαρκούσαν για την κάλυψη των ετήσιων πληρωμών, αφήνοντας μάλιστα σημαντικό κεφάλαιο να συνεχίσει να αυξάνεται. Με άλλα λόγια, η συμφωνία δεν ήταν απαραίτητα παράλογη για καμία από τις δύο πλευρές.
Τα πέντε μαθήματα της Μέρας Μπόμπι Μπονίγια
Από την πλευρά του Μπονίγια , η συμφωνία εξασφάλιζε μια σταθερή απόδοση περίπου 8% με χαμηλό ρίσκο — μια ιδιαίτερα ελκυστική επιλογή για έναν αθλητή χωρίς εξειδικευμένες επενδυτικές γνώσεις. Από την πλευρά των Mets, η αναβολή πληρωμής δημιουργούσε χώρο για επενδυτικές αποδόσεις. Το πρώτο μάθημα εδώ είναι η δύναμη του ανατοκισμού: μικρά ποσά σήμερα μπορούν να μετατραπούν σε πολύ μεγαλύτερα στο μέλλον.
Το δεύτερο μάθημα αφορά την ψυχολογία του χρέους. Η «Ημέρα Μπονίγια» προκαλεί δυσφορία επειδή υπενθυμίζει μια μακροχρόνια υποχρέωση. Ωστόσο, αυτό δεν είναι παρά η λογική κάθε συνταξιοδοτικού εισοδήματος: σταθερές πληρωμές σε βάθος χρόνου.
Το τρίτο μάθημα είναι ότι ακόμη και σε φαινομενικά ανταγωνιστικές διαπραγματεύσεις μπορεί να υπάρξει αμοιβαίο όφελος. Οι Mets χρειάζονταν ρευστότητα εκείνη τη στιγμή, ενώ ο Μπονίγια προτιμούσε την ασφάλεια ενός εγγυημένου εισοδήματος. Η συμφωνία κάλυπτε και τις δύο ανάγκες.
Υπάρχουν, ωστόσο, και σημαντικοί κίνδυνοι. Ο Μπονίγια εκτίθεται σε τρεις βασικούς: τον κίνδυνο μακροζωίας (να ζήσει περισσότερο από τη διάρκεια των πληρωμών), τον πληθωρισμό (που μειώνει την αγοραστική δύναμη των σταθερών ποσών) και τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου — δηλαδή το ενδεχόμενο οι Mets να μην μπορέσουν ή να μην θελήσουν να πληρώσουν. Η ιστορία δείχνει επίσης πόσο καθοριστικός είναι ο παράγοντας του πληθωρισμού: ένα εκατομμύριο δολάρια σήμερα έχει σημαντικά μικρότερη αξία από ό,τι το 1999.
Τελικά, η υπόθεση Μπονίγια λειτουργεί ως ζωντανό παράδειγμα για το πώς η αναβαλλόμενη ικανοποίηση και ο ανατοκισμός μπορούν να δημιουργήσουν αξία. Ο παίκτης ουσιαστικά αντάλλαξε μια άμεση πληρωμή με ένα μακροχρόνιο εισόδημα — και τα μαθηματικά της συμφωνίας λειτούργησαν προς όφελός του.
Ωστόσο, υπάρχει και μια ειρωνική κατάληξη. Οι Mets επένδυσαν τα χρήματα που εξοικονόμησαν μέσω της συμφωνίας — και ανέθεσαν τη διαχείρισή τους στον Μπέρνι Μάντοφ, τον διαβόητο δημιουργό μιας από τις μεγαλύτερες απάτες τύπου Ponzi στην ιστορία. Το μάθημα είναι σαφές: όσο εντυπωσιακή κι αν φαίνεται η δύναμη του ανατοκισμού στα χαρτιά, στις επενδύσεις —όπως και στη ζωή— τίποτα δεν είναι απολύτως βέβαιο.
