Πυρκαγιές: Μετά το αρνητικό ρεκόρ του 2025, άσχημη προβλέπεται και η φετινή χρονιά

Το φαινόμενο με τις πυρκαγιές έχει επιδεινωθεί παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια, καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη και άλλοι παράγοντες έχουν πολλαπλασιάσει τις φωτιές. Αν και οι πυρκαγιές του 2025 κατέκαψαν, παραδόξως, λιγότερη έκταση από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια, ήταν οι πιο δαπανηρές που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Οι πυρκαγιές του 2025 κατέκαψαν την τρίτη μικρότερη έκταση σε τετραγωνικά μίλια από το 2002, μετά το 2018 και το 2022, καταστρέφοντας 384 εκατομμύρια εκτάρια

Επιπλέον, το γεγονός ότι οι πυρκαγιές κατέστρεψαν λιγότερη έκταση πέρυσι δεν σημαίνει ότι το ίδιο θα συμβεί και το 2026, έτος που ήδη παρουσιάζει τις συνθήκες για μια πιο καταστροφική περίοδο πυρκαγιών.

Οι πυρκαγιές του 2025 κατέκαψαν την τρίτη μικρότερη έκταση σε τετραγωνικά χιλιόμετρα από το 2002, μετά το 2018 και το 2022, καταστρέφοντας 384 εκατομμύρια εκτάρια. Ωστόσο, από οικονομική άποψη, η ζημιά ήταν τεράστια. Στην πραγματικότητα, οι πυρκαγιές του 2025 είχαν το υψηλότερο οικονομικό κόστος στην καταγεγραμμένη ιστορία των πυρκαγιών, αντιπροσωπεύοντας το 38% όλων των ασφαλισμένων ζημιών από φυσικές καταστροφές, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο. Αυτό δεν σημαίνει ότι το οικονομικό κόστος πρέπει να επισκιάσει τους 90 θανάτους και τις 300.000 εκκενώσεις παγκοσμίως.

Αν και οι πυρκαγιές μπορεί να ήταν μικρότερης κλίμακας, οι αλλαγές στις συνθήκες τα τελευταία χρόνια έχουν κάνει μερικές από αυτές τις μικρότερες πυρκαγιές πολύ πιο έντονες από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, σε συνδυασμό με την πυκνή ξηρή και εύφλεκτη βλάστηση, έχουν αυξήσει τον κίνδυνο οι μικρές πυρκαγιές να εξελιχθούν γρήγορα σε τεράστιες πυρκαγιές.

Οι καταστροφικές πυρκαγιές στο Λος Άντζελες

Οι πυρκαγιές στις περιοχές Palisades και Eaton στο Λος Άντζελες κατατάχθηκαν μεταξύ των πιο καταστροφικών πυρκαγιών στην ιστορία της Καλιφόρνιας, με 200.000 άτομα να αναγκάζονται να εκκενώσουν τις κατοικίες τους και περίπου 18.000 κτίρια να καταστρέφονται. Η πολιτεία κατέγραψε επίσης τουλάχιστον 31 θανάτους κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών, αν και οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο αριθμός αυτός θα μπορούσε να είναι πολύ υψηλότερος αν συμπεριληφθούν και όσοι έχασαν τη ζωή τους από έμμεσες αιτίες, όπως η εισπνοή καπνού.

Εκτός από την καταστροφή, οι πυρκαγιές στο Λος Άντζελες ήταν η πέμπτη πιο δαπανηρή φυσική καταστροφή στην ιστορία όσον αφορά τις ασφαλισμένες ζημίες. Οι ζημίες ανήλθαν συνολικά σε περίπου 140 δισεκατομμύρια δολάρια, εκ των οποίων τα 40 δισεκατομμύρια ήταν ασφαλισμένα. Η κλιματική αλλαγή στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες έχει κατηγορηθεί για τον διπλασιασμό των μεγάλων πυρκαγιών και της έκτασης της καμένης περιοχής τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, σύμφωνα με μια μελέτη του 2016.

Εκτεταμένες πυρκαγιές παρατηρήθηκαν επίσης στη Νότια Κορέα, την Ευρώπη και τον Καναδά πέρυσι, κατακαίγοντας 250.000, 2,5 εκατομμύρια και 22 εκατομμύρια στρέμματα, αντίστοιχα. Η πυρκαγιά στη Νότια Κορέα πέρυσι ήταν η πιο θανατηφόρα μέχρι σήμερα, με 32 νεκρούς. Εν τω μεταξύ, στην Ευρώπη, η ζέστη και η ξηρασία οδήγησαν σε πυρκαγιές που σκότωσαν τουλάχιστον 28 άτομα και προκάλεσαν τον εκτοπισμό περισσότερων από 120.000 ανθρώπων σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες. Η πλήρης έκταση της οικονομικής ζημίας σε αυτές τις περιοχές παραμένει άγνωστη.

Η τοποθεσία αυτών των πυρκαγιών συνέβαλε στο υψηλό κόστος των ζημιών, καθώς αρκετές εκδηλώθηκαν σε πυκνοκατοικημένες και ιδιαίτερα ανεπτυγμένες περιοχές σε όλο τον κόσμο.

Επιπλέον, οι εκτιμώμενες οικονομικές απώλειες δεν περιλαμβάνουν τις έμμεσες ζημίες, όπως οι χαμένες εργάσιμες ημέρες, το κλείσιμο επιχειρήσεων και η αυξημένη πίεση στα συστήματα υγείας.

Επιπλέον, το συνολικό κόστος δεν είναι σαφές, καθώς οι ασφαλιστικές εταιρείες σπάνια δημοσιοποιούν τα πραγματικά στοιχεία για τις ζημίες.

Νέα κανονικότητα;

Ο Μάθιου Τζόουνς, γεωγράφος φυσικής γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης του Ιουνίου, δήλωσε: «Δεν είναι όλες οι πυρκαγιές ίδιες.» Ο Τζόουνς πιστεύει ότι το καταστροφικό κόστος των πυρκαγιών του 2025 δεν αποτελεί έκπληξη. Εξήγησε: «Φαίνεται ότι αυτό θα έπρεπε να είναι συγκλονιστικό, αλλά με βάση την τάση που έχουν πάρει τα πράγματα, αυτό είναι απόλυτα σύμφωνο με την πρόσφατη δραστηριότητα των πυρκαγιών», προσθέτοντας ότι μπορεί ακόμη και να είναι ενδεικτικό της νέας κανονικότητας για τις πυρκαγιές.

Αυτό θα πρέπει να μας προκαλεί όλους μεγάλη ανησυχία.

Τα κύρια ζητήματα που αφορούν τις πυρκαγιές έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια, καθώς οι πυρκαγιές έχουν προσαρμοστεί. Η έκταση που κατακαίγεται έχει μειωθεί. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην επέκταση της γεωργίας στις σαβάνες της Αφρικής, οι οποίες ιστορικά ήταν επιρρεπείς στις πυρκαγιές. Παλαιότερα, οι ερευνητές και οι ειδικοί στη διαχείριση κινδύνων ανησυχούσαν κυρίως για το μέγεθος της πυρκαγιάς.

Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία, οι πυρκαγιές εμφανίζονται όλο και πιο συχνά σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές με ακριβά κτίρια. Αυτό σημαίνει ότι οι πυρκαγιές μπορούν να είναι πιο καταστροφικές για την ανθρώπινη ζωή και να οδηγήσουν σε μεγαλύτερες οικονομικές απώλειες. Επιπλέον, σε αντίθεση με τη βλάστηση που παρέχει καύσιμη ύλη για τις πυρκαγιές, τα σπίτια που είναι πυκνά συγκεντρωμένα μεταξύ τους προκαλούν έντονη και γρήγορη καύση, ένας θανατηφόρος συνδυασμός. Αυτές οι πυρκαγιές είναι επίσης εξαιρετικά δύσκολο να σβήσουν.

Αυτό έχει αναγκάσει τους επιστήμονες να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο το μέγεθος της πυρκαγιάς ως παράγοντα κινδύνου, αλλά και την έντασή της, τον τρόπο εξάπλωσής της, καθώς και το άμεσο και έμμεσο κόστος για την κοινωνία. Η παρακολούθηση αυτών των στοιχείων συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας σαφέστερης εικόνας του κινδύνου πυρκαγιάς και της εξέλιξής του.

Για το 2026, βασικοί περιβαλλοντικοί δείκτες, όπως οι υψηλές θερμοκρασίες την άνοιξη και η εκτεταμένη ξηρασία, προκαλούν ανησυχία στους ειδικούς εν όψει της περιόδου των δασικών πυρκαγιών. Τον Μάιο, στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Εθνικό Διαυπηρεσιακό Κέντρο Πυρκαγιών ανέφερε ότι 2,4 εκατομμύρια στρέμματα είχαν καεί από πυρκαγιές για τις οποίες είχε δημιουργήσει αναφορές περιστατικών, σχεδόν το διπλάσιο του μέσου όρου της δεκαετίας για τους πρώτους πέντε μήνες του έτους. Η κατανόηση των τάσεων των πυρκαγιών και η βελτίωση της ετοιμότητας θα είναι καθοριστικής σημασίας για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών στο μέλλον, δεδομένης της απρόβλεπτης φύσης τους.