Κλιματική κρίση: Ακρίβεια, μείωση ΑΕΠ – Πόσο κοστίζουν καύσωνες, πυρκαγές και ξηρασία

Αντιμέτωπη με την κλιματική κρίση βρίσκεται η ευρωπαϊκή οικονομία, με τη Νότια Ευρώπη να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων.

Οι παρατεταμένοι καύσωνες, η ξηρασία και οι πυρκαγιές επηρεάζουν ταυτόχρονα την αγροτική παραγωγή, την ενέργεια, τις μεταφορές, τον τουρισμό και τα δημόσια οικονομικά, δημιουργώντας έναν λογαριασμό που, σύμφωνα με οικονομολόγους, μπορεί να φτάσει σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.

Το κόστος της αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης επιβαρύνει περαιτέρω τους προϋπολογισμούς

Αυτό που έχει δημιουργήσει μεγαλύτερη ανησυχία στους οικονομολόγους είναι ότι ειδικά φέτος, το 2026 εκδηλώνονται ταυτόχρονα ακραία γεγονότα, όπως καύσωνες, ξηρασίες και πυρκαγιές και μάλιστα στις ίδιες περιοχές, επιδεινώνοντας την ήδη άσχημη κατάσταση.

Οι ζημιές

Οι υψηλές θερμοκρασίες και η έλλειψη νερού έχουν ήδη περιορίσει σημαντικά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ προβλήματα καταγράφονται και στις βασικές ποτάμιες αρτηρίες της Ευρώπης. Η χαμηλή στάθμη των υδάτων στον Ρήνο και τον Δούναβη δυσκολεύει τη μεταφορά εμπορευμάτων, την ώρα που περισσότερες από μισή ντουζίνα πυρηνικές μονάδες αναγκάστηκαν να διακόψουν ή να περιορίσουν τη λειτουργία τους εξαιτίας δυσκολιών στην ψύξη.

Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι συνέπειες για τον πρωτογενή τομέα. Ήδη από τον Ιούλιο, οι εκτιμήσεις για όψιμες καλλιέργειες, όπως ο αραβόσιτος και ο ηλίανθος, έδειχναν απώλειες αποδόσεων της τάξης του 6%-7%. Το γεγονός δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για την προσφορά τροφίμων και, κατ’ επέκταση, για τις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Το οικονομικό αποτύπωμα από την κλιματική κρίση

Στο μεταξύ, το κόστος της αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, όπως η καταπολέμηση πυρκαγιών ή ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας, επιβαρύνει περαιτέρω τους προϋπολογισμούς.

Το οικονομικό αποτύπωμα αποτυπώνεται ήδη στις πρώτες εκτιμήσεις. Η ING υπολογίζει ότι μόνο οι δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα του Ρήνου θα μπορούσαν να αφαιρέσουν 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από το γερμανικό ΑΕΠ, ενώ η MBH Bank της Ουγγαρίας σημειώνει πλήγμα 0,1 ποσοστιαίας μονάδας στο ΑΕΠ για κάθε εβδομάδα που η μεγαλύτερη πυρηνική γεννήτρια της χώρας είναι εκτός σύνδεσης.

Παράλληλα, όπως αναφέρει το Reuters, η Allianz εκτιμά ότι ο καύσωνας διάρκειας δύο εβδομάδων τον Ιούνιο μπορεί να μειώσει κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες το ΑΕΠ της Ευρώπης. Για τις πλέον εκτεθειμένες οικονομίες, όπως η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία, η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε έως το 2030 να περιορίσει την ανάπτυξη κατά 5%-7%.

Ωστόσο, όπως εκτιμούν οι οικονομολόγοι, ο συνολικός λογαριασμός θα είναι πολύ μεγαλύτερος φέτος, ενώ την πλήρη έκταση της οικονομικής ζημιάς θα γίνει αισθητή αρκετά χρόνια αργότερα.

Ευάλωτη η Νότια Ευρώπη

Ιδιαίτερα ευάλωτη εμφανίζεται η Νότια Ευρώπη. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις της θερμοκρασίας ενδέχεται να πλήξουν όχι μόνο τη γεωργία, αλλά και έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες των οικονομιών της περιοχής, τον τουρισμό. Οι ακραίες καλοκαιρινές θερμοκρασίες μπορεί να οδηγήσουν περισσότερους ταξιδιώτες προς βορειότερους προορισμούς ή να αλλάξουν την εποχικότητα των διακοπών, περιορίζοντας τις παραδοσιακές θερινές αιχμές στον ευρωπαϊκό Νότο.

Η κλιματική κρίση συνδέεται επίσης άμεσα με τον πληθωρισμό. Οι υψηλές θερμοκρασίες και οι μειωμένες γεωργικές αποδόσεις οδηγούν σε αυξημένες τιμές τροφίμων, με τις θερμότερες χώρες να υφίστανται εντονότερες συνέπειες.

Ενδεικτικά, εκτιμάται ότι η υπερβολική ζέστη του 2022 πρόσθεσε 0,34 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό της ευρωζώνης μέσω των τροφίμων. Έτσι, τα ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν μία ακόμη πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στην προσπάθειά της να συγκρατήσει τις ανατιμήσεις.

Πιέσεις και στους κρατικούς προϋπολογισμούς

Παράλληλα, αυξάνονται οι πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς. «Οι δημοσιονομικές συνέπειες πέφτουν περισσότερο στις οικονομίες που είναι λιγότερο ικανές να τις απορροφήσουν», ανέφερε η Allianz σε ενημερωτικό σημείωμα.

Την ίδια στιγμή, η απώλεια παραγωγής μειώνει τα φορολογικά έσοδα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Allianz, οι ετήσιες απώλειες φορολογικών εσόδων θα μπορούσαν να φτάσουν το 1,8% στη Γαλλία και το 1,3% σε Ιταλία και Ισπανία.

Την ίδια στιγμή, το κόστος αυξάνεται, τόσο επειδή οι κυβερνήσεις πρέπει να χρηματοδοτήσουν την αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης όσο και επειδή πρέπει να επενδύσουν, όπως σε μελλοντικές διαδρομές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ή μεταφοράς.