Οι αγορές είναι βέβαιες ότι την Πέμπτη η ΕΚΤ θα προχωρήσει στην πρώτη αύξηση επιτοκίων μετά τον Σεπτέμβριο του 2023. Ολα τα σήματα από τους αξιωματούχους της κεντρικής τράπεζας οδηγούν σε αυτό τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς δηλώνουν την αποφασιστικότητα της ΕΚΤ να μη δείξει ολιγωρία και να προλάβει μια νέα πληθωριστική κρίση.
Αξιωματούχοι που χαράσσουν πολιτική, από την Ιζαμπέλ Σνάμπελ, γνωστή για τη γερακίσια στάση της, έως τον πιο μετριοπαθή επικεφαλής της ΤτΕ, Γιάννη Στουρνάρα, αφήνουν να εννοηθεί ότι δεν μπορούν πλέον να «προσπεράσουν» το ενεργειακό σοκ και ότι πρέπει να διαφυλάξουν την εμπιστοσύνη στη δέσμευση της ΕΚΤ να διατηρήσει τον πληθωρισμό στο 2%.
Ωστόσο, οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι αυτή η αποφασιστικότητα μπορεί να την παρασύρει σε ένα επιζήμιο λάθος: μια αύξηση επιτοκίων στην οποία δεν συνηγορούν όλα τα δεδομένα: η οικονομία της ευρωζώνης κλονίζεται και οι επενδυτές ενδέχεται να ερμηνεύσουν οποιαδήποτε κίνηση ως την πρώτη μιας σειράς αυξήσεων.
Αυτό το δίλημμα οδηγεί ορισμένους αναλυτές στο να υποστηρίζουν ότι η ΕΚΤ μπορεί να μεταθέσει την απόφασή της, προκειμένου να αξιολογήσει πόσο επίμονο θα είναι το σοκ, ιδιαίτερα με δεδομένο ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για μια ειρηνευτικής συμφωνία. Προειδοποιούν ότι μια πρόωρη κίνηση ενέχει τον κίνδυνο να επαναληφθεί το 2011, όταν οι αυξήσεις επιτοκίων επικρίθηκαν σφοδρά και χρειάστηκε να ανατραπούν καθώς η οικονομία οδηγούνταν σε ύφεση.
Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη έχει φτάσει στο 3,2%, με πιθανή περαιτέρω επιτάχυνση. Ακόμη και αν εξαιρεθεί το κόστος της ενέργειας και των τροφίμων, οι υποκείμενες πιέσεις έχουν κινηθεί απότομα υψηλότερα, ενώ οι επιχειρήσεις ετοιμάζονται να μετακυλήσουν τις αυξήσεις κόστους στις τιμές.
Παρόλα αυτά, ορισμένοι αναλυτές αναφέρουν ότι ο ταχύτερος δομικός πληθωρισμός μπορεί να οφείλεται σε παράγοντες πέραν της μετακύλισης του κόστους ενέργειας. Άλλοι βλέπουν ελάχιστες ενδείξεις αδικαιολόγητων ανοδικών δυνάμεων σε ζητήματα όπως οι μισθοί προς το παρόν.
«Όταν η ΕΚΤ προχωρά σε αυξήσεις προτού υπάρξουν ισχυρές αποδείξεις για δευτερογενείς επιπτώσεις, κινδυνεύει να προκαλέσει μια αδικαιολόγητη σύσφιγξη και θα ρισκάρει», δήλωσε η Michala Marcussen, επικεφαλής οικονομολόγος του ομίλου Societe Generale.
Τέτοια σενάρια θυμίζουν το 2008, όταν η ΕΚΤ αναγκάστηκε να κάνει στροφή 180 μοιρών, αναιρώντας μια αύξηση στα επιτόκια που είχε αποφασίσει τον Ιούλιο μόλις λίγους μήνες αργότερα, όταν κατέρρευσε η Lehman Brothers.
Ακόμη περισσότεροι οικονομολόγοι συγκρίνουν τη σημερινή συγκυρία με με το 2011, όταν η ΕΚΤ υπό την προεδρία του Ζαν Κλοντ Τρισέ αύξησε το κόστος δανεισμού δύο φορές, για να προχωρήσει σε μειώσεις ο Μάριο Ντράγκι στο τέλος του έτους.
Τότε, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ανησυχούσαν επίσης για τις εξάρσεις στις τιμές των εμπορευμάτων και της ενέργειας. Υποτίμησαν όμως την επισφαλή κατάσταση του χρηματοπιστωτικού συστήματος της περιοχής και, τελικά, η ευρωζώνη υπέστη διπλή ύφεση, προειδοποιούν οι οικονομολόγοι.
Επιθετική στάση σε σύγκριση με τους εταίρους
Η συζήτηση τροφοδοτείται από το γεγονός ότι η ΕΚΤ τοποθετείται ως ο πιο επιθετικός μαχητής του πληθωρισμού μεταξύ των κεντρικών τραπεζών της G7, την ώρα που ομόλογοί της, όπως η Fed, υιοθετούν μια στάση αναμονής για να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις από το Ιράν.
Οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ, όμως, φοβούνται να μην επαναληθεί το 2021-2022, όταν καθυστέρησε να πάρει μέτρα και ο πληθωρισμός εκτοξεύτηκε στο στορικό υψηλό του 10,6%. Στη συνέχεια, παρά την πρωτοφανή εκστρατεία νομισματικής σύσφιξης, η ΕΚΤ επικρίθηκε ότι άργησε να δράσει.
Ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγο της ΕΚΤ, Peter Praet, δήλωσε στο Blooombrg ότι«κάποια στιγμή πρέπει να δείξεις ότι είσαι πρόθυμος να δράσεις», προειδοποίησε, όνως, ότι δεν πρέπει να δοθεί το σύνθημα «ότι αυτή είναι η πρώτη από μια σειρά αυξήσεων».
Υπάρχουν και εκείνοι που θεωρούν δικαιολογημένη μια αύξηση επιτοκίων, ακόμη και αν τα μεταβαλλόμενα δεδομένα επιβάλουν μια αναθεώρηση στη συνέχεια. Και αυτά είναι η οικονομική ανάπτυξη εξασθενεί, ιδίως στη Γαλλία. Η επιχειρηματική δραστηριότητα συρρικνώνεται με τον ταχύτερο ρυθμό από το 2024. Η οικονομία της ευρωζώνης συρρικνώθηκε στις αρχές του έτους, αφού μια πρωτοφανής συρρίκνωση στην Ιρλανδία ανάγκασε σε αναθεώρηση των δεδομένων που αρχικά έδειχναν ισχνή ανάπτυξη. Εξαιρουμένων των ιρλανδικών στοιχείων, αναπτύχθηκε κατά 0,2%-0,3%, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Bantleon.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής «θα δώσουν στους εαυτούς τους το περιθώριο να πουν ότι εάν η κατάσταση αλλάξει ουσιαστικά, εάν η οικονομία αρχίσει πραγματικά να επιδεινώνεται με τον τρόπο που δείχνουν κάποιες από αυτές τις έρευνες, θα προχωρήσουμε σε μείωση», δήλωσε στο Bloomberg η Katharine Neiss, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ευρώπη στην PGIM. «Θα το κάνουν με τρόπο που τους δίνει τον χώρο να πράξουν αναλόγως, χωρίς η αναστροφή να επηρεάσει την αξιοπιστία τους», είπε, προβλέποντας έναν μετριοπαθή τόνο μετά τη συνεδρίαση της Πέμπτης.
Οι προβλέψεις των αναλυητών
Όπως και οι επενδυτές, οι οικονομολόγοι βλέπουν δύο αυξήσεις επιτοκίων κατά 0,25% φέτος. Βλέπουν, όμως, και τουλάχιστον μία μείωση στα μέσα του 2027.
Ο Jens Eisenschmidt, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ευρώπη στη Morgan Stanley, με προϋπηρεσία στην ΕΚΤ, προβλέπει δύο αυξήσεις τους επόμενους μήνες, αλλά και τις δύο να αναιρούνται το 2027. Σύμφωνα με τον ίδιο, όμως, αυτό δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως λάθος πολιτικής.
Οπως εξήγησε, μια αύξηση τον Ιούνιο για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού που βρίσκεται πάνω από τον στόχο «θα ήταν πιθανώς μια προσεκτικά σταθμισμένη απόφαση υπό συνθήκες αβεβαιότητας. Αντίστοιχα, μια απόφαση για μείωση των επιτοκίων έναν χρόνο μετά θα αιτιολογούνταν πιθανότατα από την εκτίμηση ότι η ασφάλεια που παρείχε η αυστηρότερη στάση πολιτικής δεν ήταν πλέον απαραίτητη».
Δεν συμμερίζονται, ωστόσο, όλοι την άποψή του. Ο Holger Schmieding, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, εκτιμά ότι η σύσφγιξη της ΕΚΤ θα επιβαρύνει άσκοπα τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, με τις πληθωριστικές πιέσεις να είναι πιθανό να εξασθενήσουν ανεξάρτητα από αυτό λόγω της οικονομικής αδυναμίας.
Δεν υπάρχει «καμία ανάγκη για αύξηση από την ΕΚΤ εν μέσω πίεσης που υφίστανται οι καταναλωτές», είπε. Δεδομένων των εμποδίων στη ζήτηση, «η αναπόφευκτη προσωρινή έξαρση των τιμών φαίνεται απίθανο να μετατραπεί σε ένα παρατεταμένο πρόβλημα πληθωρισμού που πρέπει να αντιμετωπιστεί με αυξήσεις επιτοκίων».
