Την εβδομάδα που έρχεται, εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή η νέα πλατφόρμα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων που ακούει στο όνομα ΜΙΔΑ (Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων). Πρόκειται για μία νέα μεταρρύθμιση που μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο το ελληνικό κράτος αντιλαμβάνεται την ιδιωτική ακίνητη περιουσία.
Όπως λένε αρμοδίως, δεν είναι απλώς μία ακόμη πετυχημένη ψηφιακή εφαρμογή της Γενικής Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης της ΑΑΔΕ, ούτε αφορά μια νέα υποχρέωση των φορολογουμένων. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού φακέλου για κάθε ακίνητο της χώρας, όπου θα διασταυρώνονται σε πραγματικό χρόνο στοιχεία από το Ε9, το Κτηματολόγιο, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, τα ηλεκτρονικά μισθωτήρια, τους λογαριασμούς ρεύματος, την πραγματική χρήση του ακινήτου.
Για δεκαετίες η Ελλάδα λειτουργούσε με παράλληλα πληροφοριακά συστήματα που σπάνια «επικοινωνούσαν» μεταξύ τους και όταν αυτό γινόταν επικρατούσε χάος. Ένα ακίνητο μπορούσε να εμφανίζεται με διαφορετικά στοιχεία στο Ε9, στο Κτηματολόγιο και στην οικοδομική του άδεια. Το αποτέλεσμα ήταν να επικρατεί ένα περιβάλλον που ευνοούσε τόσο τα απλά λάθη όσο και τις συνειδητές αποκρύψεις στοιχείων.
Το ΜΙΔΑ επιχειρεί, πλέον, να βάλει τέλος σε αυτή τη στρέβλωση, συνδέοντας για πρώτη φορά τον φορολογικό αριθμό ΑΤΑΚ με τον κτηματολογικό αριθμό ΚΑΕΚ, δημιουργώντας έτσι μια ενιαία ταυτότητα για κάθε ιδιοκτησία.
Αναμφίβολα, η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση έχει σημαντικά πλεονεκτήματα. Η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να προσυμπληρώνει τις δηλώσεις εισοδήματος από ακίνητα, να περιορίζει τη γραφειοκρατία, να επιταχύνει τις μεταβιβάσεις και να εντοπίζει άμεσα αποκλίσεις που μέχρι σήμερα απαιτούσαν χρονοβόρους ελέγχους. Παράλληλα, το κράτος αποκτά για πρώτη φορά μια αξιόπιστη εικόνα του πραγματικού κτιριακού αποθέματος της χώρας, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια περίοδο έντονης στεγαστικής κρίσης, όπου ο σχεδιασμός πολιτικής δεν μπορεί να βασίζεται σε ελλιπή ή αντικρουόμενα στοιχεία.
Ωστόσο, κάθε ψηφιακή μεταρρύθμιση συνοδεύεται και από αυξημένες ευθύνες για τον πολίτη. Από εδώ και στο εξής, η ορθότητα των στοιχείων δεν θα αποτελεί μια τυπική υποχρέωση που μπορεί να διορθωθεί εκ των υστέρων. Θα είναι προϋπόθεση για την καταβολή επιδομάτων, τη σωστή φορολόγηση, την ολοκλήρωση μεταβιβάσεων και, γενικότερα, για κάθε συναλλαγή που αφορά την ακίνητη περιουσία. Οι αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις περιορίζουν σημαντικά τα περιθώρια λαθών, αλλά ταυτόχρονα μειώνουν και την ανοχή του συστήματος απέναντι στις παραλείψεις.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η πρόβλεψη ότι από το 2027 ο υπολογισμός του ΕΝΦΙΑ θα βασίζεται στα στοιχεία της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Πρόκειται για μια επιλογή που κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς η συγκεκριμένη ταυτότητα αποτυπώνει την πραγματική κατάσταση του ακινήτου.
Για αρκετούς ιδιοκτήτες αυτό μπορεί να σημαίνει δικαιότερη φορολόγηση, εφόσον τα πραγματικά τετραγωνικά είναι μικρότερα από εκείνα που εμφανίζονταν σε παλαιότερα έγγραφα. Για άλλους όμως μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες επιβαρύνσεις, εφόσον αποκαλυφθούν επιφάνειες που δεν είχαν δηλωθεί. Σε κάθε περίπτωση, η λογική είναι σαφής: ένας φόρος πρέπει να υπολογίζεται πάνω στην πραγματική εικόνα της περιουσίας και όχι σε στοιχεία που έχουν παραμείνει αδιόρθωτα επί δεκαετίες.
Εξίσου σημαντικές είναι και οι αλλαγές στις μισθώσεις. Η υποχρεωτική καταβολή των ενοικίων μέσω τραπεζικού συστήματος και η συνεχής διασταύρωση των δηλωμένων μισθωμάτων περιορίζουν σημαντικά τα περιθώρια φοροδιαφυγής. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργείται ένα περιβάλλον αυστηρότερων ελέγχων, στο οποίο ιδιοκτήτες και ενοικιαστές καλούνται να είναι απολύτως συνεπείς, καθώς τα προβλεπόμενα πρόστιμα για εκπρόθεσμες ή ανακριβείς δηλώσεις είναι ιδιαίτερα αυστηρά.
Το πραγματικό στοίχημα, όμως, δεν είναι η εφαρμογή μίας ακόμη τεχνολογίας. Είναι να αποδεχθούν οι πολίτες ότι ένα σύστημα συνεχών διασταυρώσεων θα είναι προς όφελος τους και ότι οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες χρησιμοποιούν τα διάφορα δεδομένα για την εξυπηρέτησή τους και όχι για να τους επιβληθούν πρόστιμα ή πρόσθετη φορολογία.
Αν το ΜΙΔΑ οδηγήσει σε λιγότερη γραφειοκρατία, ταχύτερες διαδικασίες, δικαιότερη φορολόγηση και αποτελεσματικότερη στεγαστική πολιτική, τότε θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ψηφιακές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών. Αν, αντίθετα, εξελιχθεί σε έναν ακόμη μηχανισμό παραγωγής προστίμων, θα έχει χάσει την ουσία της αποστολής του.
Η προσυμπλήρωση φορολογικών δηλώσεων, οι ταχύτερες μεταβιβάσεις, η ακριβέστερη καταβολή στεγαστικών επιδομάτων και η εξάλειψη των αντικρουόμενων στοιχείων μεταξύ διαφορετικών μητρώων μπορούν να μειώσουν αισθητά τη γραφειοκρατία που ταλαιπωρεί επί χρόνια τους πολίτες.
Κατά συνέπεια, η επιτυχία του ΜΙΔΑ δεν θα μετρηθεί από τον αριθμό των διασταυρώσεων που θα πραγματοποιεί η ΑΑΔΕ, αλλά από το κατά πόσο θα ενισχύσει τη διαφάνεια, την ασφάλεια των συναλλαγών και την εμπιστοσύνη μεταξύ κράτους και πολίτη. Από μόνη της η τεχνολογία δεν αποτελεί μεταρρύθμιση. Μεταρρύθμιση είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή χρησιμοποιείται. Και εκεί ακριβώς θα κριθεί το ΜΙΔΑ.
