Ενέργεια: Η Γερμανία αρνείται να κατευθύνει την εγχώρια αγορά – Το ρίσκο στον εφοδιασμό

Όλο και μειώνονται τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης, με την επάρκεια σε ενέργεια να τίθεται εν κινδύνω αν συνεχιστεί ο πόλεμος με το Ιράν ή αν πολύ χαμηλές θερμοκρασίες εκτοξεύσουν τη ζήτηση τον επερχόμενο χειμώνα.

Την ίδια ώρα, τα χαμηλά ενεργειακά αποθέματα της Γερμανίας σε φυσικό αέριο μπορούν εύκολα να ωθήσουν προς τα πάνω τις τιμές στην υπόλοιπη ΕΕ.

Το ενδεχόμενο αυτό έχει οδηγήσει σε εκκλήσεις προς το Βερολίνο να παρέμβει άμεσα για να κατευθύνει τους κρατικά ελεγχόμενους ενεργειακούς κολοσσούς να αγοράσουν φυσικό αέριο σε οποιαδήποτε τιμή, εγκαταλείποντας το δόγμα της ελεύθερης αγοράς στην ενεργειακή πολιτική, όπως αναφέρει το Politico.

Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση αρνείται να υποχωρήσει, παρότι δεν έχει φτάσει τους στόχους της ΕΕ για επάρκεια σε φυσικό αέριο, ενώ υπαρκτό παραμένει το ενδεχόμενο ελλείψεων σε εφοδιασμό ήδη από τον ερχόμενο Νοέμβριο.

«Τα επίπεδα αποθήκευσης είναι  ιστορικά χαμηλά», δήλωσε ο Sebastian Heinermann, CEO της κορυφαίας ένωσης αποθήκευσης φυσικού αερίου της Γερμανίας, INES. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η Γερμανία εξακολουθεί να βασίζεται στην αγορά για την αναπλήρωση των αποθεμάτων της, μια στάση την οποία κρίνει παρωχημένη, καθότι «δεν έχουν απομείνει σχεδόν καθόλου κίνητρα στην ελεύθερη αγορά».

Γιατί συρρικνώθηκαν τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου

Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, τα κράτη μέλη της ΕΕ υποχρεούνται να επιτύχουν στόχους αποθήκευσης φυσικού αερίου στο 90% της εθνικής τους χωρητικότητας ενόψει του χειμώνα, προκειμένου να αποτραπούν σοβαρές ελλείψεις στον εφοδιασμό. Η ΕΕ μείωσε αυτόν τον στόχο στο 80% μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν για να αποτρέψει τις αγορές πανικού.

Συνήθως, η αναπλήρωση αποτελεί ευθύνη των εμπόρων και των εταιρειών κοινής ωφέλειας, οι οποίοι αγοράζουν φθηνό φυσικό αέριο το καλοκαίρι για αποθήκευση και στη συνέχεια το πουλούν τον χειμώνα με κέρδος, εξηγεί το Politico.

Ωστόσο, οι αγοραστές αναφέρουν ότι οι υψηλότερες τιμές του καλοκαιριού, ως αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν και της κλιματικής αλλαγής, έχουν ανατρέψει αυτή τη δυναμική, αφήνοντας τα αποθέματα φυσικού αερίου σε ολόκληρο το μπλοκ περίπου στο 58% της εθνικής χωρητικότητας, 16 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον ιστορικό μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας και στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2011

Έρχονται υψηλότερες τιμές στην ενέργεια;

Τα χαμηλά αποθέματα έχουν ήδη αυξήσει την πίεση στις τιμές του φυσικού αερίου, η οποία συνδέεται με τις ανανεωμένες εντάσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, με το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς για το φυσικό αέριο να είναι πλέον σταθερά υψηλότερο από ό,τι κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του πολέμου στο Ιράν.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι το μπλοκ δεν αντιμετωπίζει κινδύνους εφοδιασμού για τον χειμώνα. Ωστόσο, έκθεση της εταιρείας ενεργειακών αναλύσεων Rapidan προβλέπει ότι τα αποθέματα θα αυξηθούν μόνο στο 65% της συνολικής χωρητικότητας αποθήκευσης έως τον Νοέμβριο, υποστηρίζοντας ότι η επίτευξη του στόχου της ΕΕ ενόψει του χειμώνα δεν θα είναι εφικτή χωρίς «αισθητά υψηλότερες τιμές».

Αυτός ο κίνδυνος έχει επιδεινωθεί, σύμφωνα με αναλυτές, από την κίνηση του μπλοκ τα τελευταία χρόνια να αντικαταστήσει τις μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας με τη Ρωσία με βραχυπρόθεσμες αγορές παγκοσμίως εμπορεύσιμου υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η περίπτωση της Γερμανίας…

Η Γερμανία, ο μεγαλύτερος καταναλωτής φυσικού αερίου του μπλοκ, είδε τα αποθέματά της να γεμίζουν ακόμη πιο αργά από άλλες χώρες, εν μέρει λόγω μιας προσέγγισης που ήταν κατά κύριο λόγο καθοδηγούμενη από την αγορά.

Ως εκ τούτου, τα αποθέματα βρίσκονταν μόλις στο 47% της εθνικής χωρητικότητας στις αρχές Αυγούστου, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Swiss Federal Office of Energy (SFOE).

Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο πλήρωσης από τότε που άρχισαν να τηρούνται αρχεία. Τα αποθέματα της χώρας έχουν δε τη σημασία τους για το μπλοκ στο σύνολό του, αφού αντιπροσωπεύουν πάνω από το 20% της αποθηκευτικής ικανότητας της ΕΕ, υπογραμμίζει το Politico.

Παρόλα αυτά, το Βερολίνο εμμένει στην πορεία του. Αν και το υπουργείο Ενέργειας έχει αναγνωρίσει τα ιστορικά χαμηλά αποθέματα της χώρας, αρνείται να παρέμβει για να κατευθύνει τους ελεγχόμενους από το κράτος αγοραστές φυσικού αερίου, τη SEFE και την Uniper, να αγοράσουν φυσικό αέριο στις τρέχουσες τιμές για να διασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων του, αντί να περιμένει τη βελτίωση των συνθηκών της αγοράς.

«Είναι ευθύνη των εταιρειών και των εμπόρων να γεμίσουν τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης για τον χειμώνα», δήλωσε εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Ενέργειας. «Η καθοδηγούμενη από την κυβέρνηση πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης θα περιόριζε έτι περαιτέρω την αγορά φυσικού αερίου και θα οδηγούσε τις τιμές ακόμη υψηλότερα».

…και οι επιπτώσεις

Η παραπάνω διστακτικότητα της Γερμανίας αναδεικνύει επίσης τη δυσκολία που αντιμετωπίζει ο κατακερματισμένος ενεργειακός τομέας της ΕΕ στο να ανταγωνιστεί τις πιο συγκεντρωτικές ασιατικές οικονομίες, οι οποίες έδρασαν ταχύτερα για να εξασφαλίσουν προμήθειες, πλειοδοτώντας σταθερά έναντι των ευρωπαϊκών χωρών ακόμη και όταν τα αποθέματά τους εξαντλούνταν, αναφέρει το Politico.

Δεν αποκλείονται και πιέσεις στον εφοδιασμό. Ο Heinermann της INES προειδοποίησε ότι ακόμη και η πλήρωση των αποθεμάτων της χώρας στο 76% της δυναμικότητας  –κάτι που η SEFE λέει ότι είναι εφικτό– δεν θα καλύψει απαραίτητα τις ανάγκες εφοδιασμού της, εάν ο χειμώνας είναι «εξαιρετικά κρύος».

Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει γειτονικές χώρες στις οποίες η Γερμανία έχει δεσμευτεί, βάσει συνθήκης, να παρέχει έκτακτη βοήθεια στον τομέα του φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένων της Αυστρίας, της Ελβετίας, της Ιταλίας και της Δανίας.

Ο Heinermann κάλεσε τη γερμανική κυβέρνηση να ενθαρρύνει την ταχύτερη αναπλήρωση των αποθεμάτων, μειώνοντας τις χρεώσεις δικτύου στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης ή καταργώντας το τέλος μετατροπής, δηλαδή τα τέλη που επιβάλλονται για τη μετατροπή του φυσικού αερίου στα εθνικά δίκτυα.

Το Βερολίνο έχει ήδη παρουσιάσει σχέδια για ένα νέο έκτακτο απόθεμα φυσικού αερίου, όμως αυτό θα καλύπτει μόνο το 10% της εγχώριας χωρητικότητας και θα ξεκινήσει επίσημα το επόμενο καλοκαίρι.

Παρεμβάσεις και το γερμανικό πλάνο

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι άλλοι μεγάλοι καταναλωτές φυσικού αερίου έχουν ήδη παρέμβει στον ιδιωτικό τομέα.

Η Ολλανδία, ένας ακόμη «υπέρμαχος» της ελεύθερης αγοράς, που τώρα πλήττεται από χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου, διέθεσε νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι 1,2 δισ. ευρώ στην κρατική εταιρεία ενέργειας EBN, προκειμένου να αναπληρώσει ταχύτερα τα αποθέματά της.

Ένας εκπρόσωπος της SEFE δήλωσε στο POLITICO ότι παρόλο που οι διεθνείς συγκρούσεις θα μπορούσαν να επιβαρύνουν τα ευρωπαϊκά επίπεδα αποθήκευσης, ο στόχος του 70% «παραμένει εφικτός», ακόμη και χωρίς παρέμβαση. Ο ίδιος επεσήμανε ότι το 78% της γερμανικής αποθηκευτικής ικανότητας έχει ήδη δεσμευτεί, αν και αναγνώρισε ότι αυτό δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε πραγματικούς όγκους αποθηκευμένου φυσικού αερίου.