Υπάρχει ένας άγραφος κανόνας στην πολιτική που έχει βγει από την ίδια τη ζωή: κανένας φόρος δεν μειώνεται χωρίς λόγο και καμία φορολογική ελάφρυνση δεν είναι πολιτικά ουδέτερη. Ιδίως όταν αφορά μια μεγάλη ομάδα εργαζομένων και μάλιστα σε μια περίοδο όπου το πολιτικό θερμόμετρο κινείται ήδη σε προεκλογικό τέμπο.
Η κυβέρνηση αποφάσισε να αυξήσει το αφορολόγητο όριο για τα φιλοδωρήματα από τα 300 ευρώ τον μήνα στα 6.000 ευρώ το χρόνο. Η ρύθμιση είναι λογική και διορθώνει μια πραγματική στρέβλωση. Μέχρι σήμερα, ένας εποχικός εργαζόμενος στην εστίαση ή στον τουρισμό μπορούσε να χάσει το φορολογικό πλεονέκτημα επειδή σε έναν ή δύο μήνες υψηλής ζήτησης συγκέντρωνε φιλοδωρήματα άνω των 300 ευρώ μηνιαίως, παρότι το συνολικό ετήσιο εισόδημά του παρέμενε χαμηλό. Με την ετήσια βάση υπολογισμού η αδικία αυτή περιορίζεται.
Μέχρι εδώ, δύσκολα μπορεί να διαφωνήσει κανείς. Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν η συγκεκριμένη ρύθμιση είναι σωστή. Είναι γιατί η ίδια λογική δεν εφαρμόζεται και σε άλλες κατηγορίες εργαζομένων που σηκώνουν το ίδιο ή και μεγαλύτερο φορολογικό βάρος.
Γιατί όχι μια αντίστοιχη ελάφρυνση για τον μισθωτό του ιδιωτικού τομέα που βλέπει κάθε αύξηση να εξανεμίζεται από τον φόρο εισοδήματος και φυσικά από την ακρίβεια; Γιατί όχι για τον μικρό επαγγελματία που συνεχίζει να πιέζεται από υψηλές φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις και από τα άδικα σε πολλές περιπτώσεις τεκμήρια; Γιατί όχι για τους χιλιάδες εργαζόμενους που δεν έχουν την τύχη να εισπράττουν φιλοδωρήματα αλλά φορολογούνται μέχρι και το τελευταίο ευρώ;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στον φορολογικό κώδικα. Βρίσκεται στην πολιτική και κυρίως στο στόχο που επιδιώκει να πετύχει η κυβέρνηση μέσω αυτής της απόφασης.
Κάθε κυβέρνηση γνωρίζει ότι οι στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις έχουν πολύ υψηλότερη εκλογική απόδοση από γενικές εξαγγελίες περί ανάπτυξης και κοινωνικής δικαιοσύνης.
Η εστίαση, ο τουρισμός και οι υπηρεσίες διανομής απασχολούν περισσότερους από 500.000 εργαζόμενους. Πρόκειται κυρίως για νέους ανθρώπους, μια ηλικιακή ομάδα στην οποία κάθε κυβέρνηση θα ήθελε να αυξήσει την επιρροή της.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει ένα σημαντικό πολιτικό πλεονέκτημα: το όφελος θα είναι ορατό. Θα αποτυπωθεί καθαρά στο εκκαθαριστικό της φορολογικής δήλωσης του 2027. Εκεί ο εργαζόμενος θα διαπιστώσει ότι πληρώνει λιγότερο φόρο ή ότι δικαιούται μεγαλύτερη επιστροφή. Και είναι γνωστό ότι οι φορολογούμενοι ξεχνούν εύκολα τις εξαγγελίες, αλλά δύσκολα ξεχνούν ένα ευνοϊκό εκκαθαριστικό ειδικά λίγες εβδομάδες πριν τη διεξαγωγή των εκλογών.
Δεν είναι, άλλωστε, η πρώτη φορά που μια φορολογική παρέμβαση επιδιώκει να επιφέρει έντονο πολιτικό αποτύπωμα ή για την ακρίβεια πολιτικό κέρδος. Κάθε κυβέρνηση γνωρίζει ότι οι στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις έχουν πολύ υψηλότερη εκλογική απόδοση από γενικές εξαγγελίες περί ανάπτυξης και κοινωνικής δικαιοσύνης. Όταν, μάλιστα, αφορούν μια τόσο μεγάλη επαγγελματική ομάδα, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι η πολιτική στόχευση είναι απλή σύμπτωση.
Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι ότι μειώνεται η φορολογία στα φιλοδωρήματα. Κάθε άλλο. Το πρόβλημα είναι ότι η Ελλάδα συνεχίζει να αποκτά όλο και περισσότερες εξαιρέσεις αντί να αποκτήσει ένα καλύτερο και πιο ξεκάθαρο φορολογικό σύστημα.
Κάθε τόσο εμφανίζεται μια νέα ειδική ρύθμιση, μια νέα απαλλαγή, μια νέα ευνοϊκή μεταχείριση για μια συγκεκριμένη κατηγορία. Αντί να μειώνεται συνολικά η φορολογία της εργασίας, δημιουργούνται μικρές «νησίδες» φορολογικής εύνοιας. Έτσι, αντί να ενισχύεται η αίσθηση της φορολογικής δικαιοσύνης, καλλιεργείται η αντίληψη ότι κάθε επαγγελματική ομάδα μπορεί να αποκτήσει το δικό της προνομιακό καθεστώς.
Αν η κυβέρνηση θεωρεί —και δικαίως— ότι οι φόροι στην εργασία παραμένουν υψηλοί, τότε η λύση δεν μπορεί να είναι αποσπασματικές και προεκλογικές παρεμβάσεις. Η λύση θα ήταν μια συνολική φορολογική μεταρρύθμιση που θα μείωνε ουσιαστικά τους συντελεστές ή θα αύξανε συνολικά το αφορολόγητο για όλους τους εργαζόμενους, ανεξάρτητα από το αν εργάζονται στην εστίαση, στις διανομές, στη βιομηχανία ή πίσω από ένα γραφείο. Για να μην μιλήσουμε για την τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας που αυτό και αν θα ήταν ένα δίκαιο φορολογικό μέτρο που κανείς δεν θα μπορούσε να σταθεί απέναντί του αλλά μέχρι στιγμής το ακούμε αλλά δεν το βλέπουμε.
Η ελάφρυνση στα φιλοδωρήματα είναι μια σωστή απόφαση. Θα ήταν όμως πολύ πιο πειστική αν αποτελούσε μέρος μιας συνολικής πολιτικής μείωσης της φορολογίας της εργασίας και όχι μιας ακόμη στοχευμένης παρέμβασης με προφανές πολιτικό αποτύπωμα. «Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν», λοιπόν, να φανεί αυτό που επισημαίνουμε, στις εξαγγελίες της ΔΕΘ. Οψόμεθα.
