Ιράκ: Η έναρξη της επιχείρησης Desert Shield που αιφνιδίασε τον Σαντάμ

Η απελευθέρωση του Κουβέιτ το 1991 αποτελεί μία από τις πιο επιτυχημένες στρατιωτικές επιχειρήσεις της σύγχρονης ιστορίας. Αν και η χερσαία φάση της Επιχείρησης Desert Storm διήρκεσε λιγότερο από 100 ώρες, η επιτυχία της ήταν αποτέλεσμα μηνών προετοιμασίας, μιας εκτεταμένης αεροπορικής εκστρατείας και ενός πρωτοφανούς σχεδίου παραπλάνησης που άφησε τις  δυνάμεις του Ιράκ εκτεθειμένες.

Η κρίση ξεκίνησε στις 2 Αυγούστου 1990, όταν ο Σαντάμ Χουσεΐν εισέβαλε στο Κουβέιτ, επικαλούμενος ιστορικές διεκδικήσεις, αλλά στην πραγματικότητα επιδιώκοντας να αποκτήσει τον έλεγχο των πλούσιων πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας και να αντιμετωπίσει τα τεράστια χρέη που είχε συσσωρεύσει μετά τον οκταετή πόλεμο με το Ιράν, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Αμερικανικού Στρατού.

Η ταχεία προέλαση του ιρακινού στρατού μέχρι τα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία προκάλεσε διεθνή κινητοποίηση. Στις 6 Αυγούστου ο βασιλιάς Φαχντ ζήτησε στρατιωτική βοήθεια και οι Ηνωμένες Πολιτείες απάντησαν άμεσα με την Επιχείρηση Desert Shield στις 7 Αυγούστου, η οποία είχε ως στόχο την προστασία της Σαουδικής Αραβίας από ενδεχόμενη ιρακινή εισβολή.

Μέσα σε λίγες εβδομάδες περισσότεροι από 200.000 στρατιώτες του διεθνούς συνασπισμού είχαν αναπτυχθεί στην περιοχή, αριθμός που αργότερα ξεπέρασε τις 700.000.

Εκτός από τις ΗΠΑ συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, η Βρετανία, η Γαλλία, η Αίγυπτος και η Συρία. Απέναντί τους, ο Σαντάμ είχε συγκεντρώσει περίπου 430.000 στρατιώτες στο Κουβέιτ και στο νοτιοανατολικό Ιράκ, με ισχυρές οχυρώσεις, εκτεταμένα ναρκοπέδια και τις επίλεκτες δυνάμεις της Ρεπουμπλικανικής Φρουράς σε εφεδρεία.

Αρχικά, τα σχέδια του στρατηγού Νόρμαν Σβαρτσκόφ προέβλεπαν μια σχετικά συμβατική επίθεση απευθείας προς το Κουβέιτ, μέσω της κοιλάδας Ουάντι αλ Μπατίν. Ωστόσο, ο ίδιος και οι επιτελείς του έκριναν ότι μια τέτοια επιχείρηση θα οδηγούσε σε μεγάλες απώλειες απέναντι στις καλά προετοιμασμένες ιρακινές άμυνες. Έτσι γεννήθηκε το περίφημο σχέδιο του «Left Hook», μιας τεράστιας κυκλωτικής κίνησης από τα δυτικά, μέσω της ερήμου του Ιράκ, με στόχο να περικυκλωθούν οι ιρακινές δυνάμεις.

Για να πετύχει όμως αυτό το σχέδιο, έπρεπε πρώτα να εξαπατηθεί ο Σαντάμ.

Η παραπλάνηση που έκρινε τον πόλεμο

Για μήνες, ο συνασπισμός καλλιέργησε την εντύπωση ότι η κύρια επίθεση θα εκδηλωνόταν είτε απευθείας από τα σύνορα Σαουδικής Αραβίας – Κουβέιτ είτε με μεγάλη απόβαση στις ακτές του Κουβέιτ.

Οι πεζοναύτες πραγματοποίησαν δημόσιες ασκήσεις απόβασης στον Περσικό Κόλπο, τα μέσα ενημέρωσης κάλυπταν τις προετοιμασίες τους, ενώ μονάδες ξηράς παρέμεναν σε θέσεις που επιβεβαίωναν την εικόνα μιας μετωπικής επίθεσης. Παράλληλα, ειδικές ομάδες χρησιμοποίησαν ψεύτικες επικοινωνίες, ομοιώματα στρατιωτικού εξοπλισμού και ακόμη και στοχευμένες διαρροές πληροφοριών για να ενισχύσουν την παραπλάνηση.

Την ίδια στιγμή, τα δύο αμερικανικά σώματα στρατού που θα πραγματοποιούσαν την κύρια κυκλωτική κίνηση μετακινούνταν μυστικά εκατοντάδες χιλιόμετρα δυτικά, κυρίως τη νύχτα, υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας. Η αεροπορική υπεροχή που είχε ήδη εξασφαλίσει ο συνασπισμός δυσκόλευε σημαντικά την ιρακινή αναγνώριση.

Η έναρξη της επίθεσης

Τα ξημερώματα της 24ης Φεβρουαρίου 1991 ξεκίνησε η χερσαία επιχείρηση. Μονάδες της 101ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας εισέβαλαν βαθιά στο νότιο Ιράκ με ελικόπτερα, σηματοδοτώντας την έναρξη της περίφημης «Αριστερής Αγκίστρωσης».

Οι δυνάμεις του XVIII Αερομεταφερόμενου Σώματος και του VII Σώματος Στρατού κινήθηκαν ταχύτατα μέσα από την έρημο, συναντώντας ελάχιστη αντίσταση. Οι περισσότερες ιρακινές μονάδες δεν περίμεναν επίθεση από εκείνη την κατεύθυνση και αιφνιδιάστηκαν πλήρως.

Ταυτόχρονα, οι Πεζοναύτες και οι αραβικές δυνάμεις επιτέθηκαν μετωπικά στο Κουβέιτ, καθηλώνοντας τις κύριες ιρακινές δυνάμεις. Την πρώτη κιόλας ημέρα πραγματοποιήθηκε και εικονική αμφίβια επιχείρηση από αμερικανικά πολεμικά πλοία, ενισχύοντας την πεποίθηση της Βαγδάτης ότι η βασική απειλή εξακολουθούσε να προέρχεται από την ανατολή.

Μέσα σε τρεις ημέρες, οι αμερικανικές τεθωρακισμένες μονάδες είχαν αποκόψει τις γραμμές υποχώρησης των Ιρακινών και στράφηκαν εναντίον της Ρεπουμπλικανικής Φρουράς, καταστρέφοντας μεγάλο μέρος των επίλεκτων δυνάμεων του Σαντάμ. Στις 27 Φεβρουαρίου απελευθερώθηκε η Πόλη του Κουβέιτ και την επόμενη ημέρα ο πρόεδρος Τζορτζ Χ. Ου. Μπους ανακοίνωσε την κατάπαυση του πυρός. Η χερσαία εκστρατεία είχε ολοκληρωθεί σε λιγότερο από 100 ώρες.

Το κόστος της επιχείρησης εναντίον του Ιράκ

Η επιχείρηση αποτέλεσε μία από τις ακριβότερες στρατιωτικές κινητοποιήσεις της εποχής της, με το συνολικό κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες να ανέρχεται σε περίπου 61 δισεκατομμύρια δολάρια. Προσαρμοσμένα για τον πληθωρισμό, τα συνολικά 61 δισεκατομμύρια δολάρια που δαπανήθηκαν για το Desert Shield/Desert Storm θα ήταν περίπου 140-150 δισεκατομμύρια δολάρια σε δολάρια 2025-2026.

Ωστόσο, η Ουάσιγκτον επιβαρύνθηκε τελικά με πολύ μικρότερο ποσό, καθώς περισσότερο από το 80% των δαπανών καλύφθηκε από συμμάχους όπως η Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, η Ιαπωνία και η Γερμανία, που συνέβαλαν οικονομικά στην εκστρατεία. Το καθαρό κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν περίπου 7-8 δισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας τον έναν από τους λιγότερο δαπανηρούς μεγάλους πολέμους των ΗΠΑ από την οπτική γωνία του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, επειδή οι σύμμαχοι κάλυψαν σχεδόν το 90% του λογαριασμού.

Παρά το υψηλό οικονομικό κόστος, οι ανθρώπινες απώλειες για τον συνασπισμό ήταν περιορισμένες. Οι ΗΠΑ έχασαν 148 στρατιώτες σε μάχες, ενώ συνολικά οι απώλειες του συνασπισμού ήταν λιγότερες από 300 νεκροί. Αντίθετα, οι ιρακινές δυνάμεις υπέστησαν συντριπτικό πλήγμα, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, περισσότερους από 80.000 αιχμαλώτους και τεράστιες απώλειες σε άρματα μάχης, πυροβολικό και τεθωρακισμένα οχήματα.

Η έκβαση της Desert Storm ανέδειξε τη συντριπτική υπεροχή των σύγχρονων δυτικών ενόπλων δυνάμεων όταν συνδυάζουν αεροπορική κυριαρχία, ταχύτητα, τεχνολογία και αποτελεσματική παραπλάνηση του αντιπάλου.