«Από εδώ, οπουδήποτε» είναι το σλόγκαν του επιχειρηματικού πάρκου του Ντέμπερτ στη Νέα Σκωτία του Καναδά. Ωστόσο, όποιος φτάσει εκεί δύσκολα θα πιστέψει ότι βρίσκεται μπροστά σε ένα από τα πιο φιλόδοξα επενδυτικά σχέδια στον χώρο της πολυτελούς κατοικίας.
Περίπου 113 χιλιόμετρα βόρεια του Χάλιφαξ, μέσα σε δάση και ανάμεσα σε εγκαταλελειμμένα στρατιωτικά κτίρια, ένα πρώην πυρηνικό καταφύγιο της εποχής του Ψυχρού Πολέμου μετατρέπεται σε ένα υπερπολυτελές συγκρότημα διαμερισμάτων, σχεδιασμένο για όσους θέλουν να είναι έτοιμοι για κάθε πιθανή κρίση, αναφέρει το BBC.
Πίσω από το έργο βρίσκεται ο Καναδός επιχειρηματίας των κρυπτονομισμάτων Τζόναθαν Μπαχάι, ο οποίος αγόρασε το υπόγειο καταφύγιο το 2013 έναντι μόλις 31.300 καναδικών δολαρίων. Η εγκατάσταση, γνωστή ως Diefenbunker, διαθέτει περίπου 5.950 τετραγωνικά μέτρα υπόγειων χώρων και πρόκειται να μετατραπεί σε συγκρότημα 50 πολυτελών κατοικιών.
Οι ιδιοκτήτες θα έχουν στη διάθεσή τους βιομετρικά συστήματα πρόσβασης, 24ωρη επιτήρηση, μόνιμες ιατρικές υπηρεσίες και αυτόνομη παραγωγή τροφίμων. Παράλληλα, όσοι διαθέτουν ιδιωτικό αεροσκάφος θα μπορούν να προσγειώνονται στο κοντινό αεροδρόμιο του Ντέμπερτ και να μεταφέρονται απευθείας στο καταφύγιο.
Το καταφύγιο υπό κατασκευή στη δεκαετία 1950
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα αλλάζει τη χρήση
Αρχικά, οι ιδιοκτήτες είχαν διαφορετικά σχέδια για την αξιοποίηση του χώρου, ο οποίος φιλοξενούσε δραστηριότητες όπως παιχνίδια laser tag, ιστορικές ξεναγήσεις και ένα μικρό κέντρο δεδομένων. Τα τελευταία χρόνια όμως, η αυξανόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα άλλαξε τη στρατηγική τους.
«Υπάρχει περισσότερη αβεβαιότητα στον κόσμο τα τελευταία δύο χρόνια απ’ ό,τι τις προηγούμενες τρεις δεκαετίες», είχε δηλώσει ο συνιδιοκτήτης του έργου, Πολ Μάνσφιλντ, στο δημοτικό συμβούλιο. Όπως ανέφερε, ολοένα περισσότεροι εύποροι πελάτες αναζητούν ένα «ασφαλιστήριο συμβόλαιο» απέναντι σε φυσικές καταστροφές, γεωπολιτικές κρίσεις ή μεγάλες διακοπές υποδομών.
Το συγκρότημα θα αναπτύξει τα συστήματα ασφαλείας του σε συνεργασία με τη γερμανική εταιρεία Bespoke Home and Yacht Security, η οποία, σύμφωνα με τους υπεύθυνους του έργου, έχει προσφέρει υπηρεσίες προστασίας σε υψηλού προφίλ προσωπικότητες, όπως ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και η Κιμ Καρντάσιαν.
Τα μέτρα ασφαλείας θα περιλαμβάνουν περιπολίες με drones, ενώ οι κοινόχρηστοι χώροι θα διαθέτουν σπα, αίθουσα γιόγκα, lounge πούρων και φωτισμό OLED που θα προσομοιώνει το φυσικό φως, ώστε οι ένοικοι να μην αισθάνονται ότι ζουν κάτω από τη γη. Παράλληλα, σε γειτονικό υπέργειο χώρο θα δημιουργηθούν εγκαταστάσεις καλλιέργειας τροφίμων, ώστε το συγκρότημα να μπορεί να λειτουργεί αυτόνομα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Όταν οι ιδιοκτήτες απουσιάζουν, τα διαμερίσματα θα λειτουργούν ως boutique ξενοδοχείο, με τα έσοδα να μοιράζονται μεταξύ των ιδιοκτητών και της εταιρείας διαχείρισης. Οι τιμές αγοράς και διαμονής παραμένουν εμπιστευτικές, αν και ήδη έχουν προπωληθεί 11 μονάδες.
Το καταφύγιο έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Κατασκευάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960, στο πλαίσιο ενός δικτύου επτά πυρηνικών καταφυγίων που δημιούργησε η κυβέρνηση του τότε πρωθυπουργού Τζον Ντιφενμπέικερ. Σχεδιάστηκε ώστε να αντέχει έκρηξη πυρηνικού όπλου σε μικρή απόσταση και να φιλοξενεί 329 άτομα για τουλάχιστον έναν μήνα.
Ωστόσο, η εξέλιξη της πυραυλικής τεχνολογίας κατέστησε τα καταφύγια αυτά ουσιαστικά ξεπερασμένα πριν ακόμη χρησιμοποιηθούν. Το Diefenbunker, όπως αποκαλείται, μετατράπηκε αργότερα σε επαρχιακό κέντρο έκτακτης ανάγκης και παρέμεινε σε λειτουργία μέχρι το 1996.
Καταφύγιο της Ημέρας της Κρίσης στον Καναδά
Ο ίδιος ο Μπαχάι αποφεύγει να χαρακτηρίζει το έργο «καταφύγιο της Ημέρας της Κρίσης». Όπως λέει στο BBC, δεν πρόκειται για φόβο απέναντι στο τέλος του κόσμου, αλλά για «έξυπνη και πρακτική προετοιμασία απέναντι σε κάθε είδους καταιγίδα». Μάλιστα, όταν ο τυφώνας Fiona έπληξε τη Νέα Σκωτία το 2022, άνοιξε το καταφύγιο σε συνεργάτες και οικογένειές τους, προσφέροντας ηλεκτρικό ρεύμα, τρόφιμα και ασφαλή διαμονή.
Παράλληλα, το έργο περιλαμβάνει την επέκταση του υφιστάμενου κέντρου δεδομένων σε περίπου 1.400 τετραγωνικά μέτρα, με έμφαση στην ενεργειακή αποδοτικότητα και την υψηλή κυβερνοασφάλεια. Σύμφωνα με τον επιχειρηματία, το έργο θα δημιουργήσει περισσότερες από 40 νέες θέσεις εργασίας στην περιοχή.
Η τύχη των υπόλοιπων καταφυγίων του Ψυχρού Πολέμου στον Καναδά δείχνει πόσο σπάνια είναι τέτοια έργα. Άλλα έχουν εγκαταλειφθεί, πλημμυρίσει ή κατεδαφιστεί, ενώ ορισμένα παραμένουν σφραγισμένα. Το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Wessex επισημαίνει ότι οι πλέον βιώσιμες χρήσεις τέτοιων εγκαταστάσεων είναι ο τουρισμός, τα κέντρα δεδομένων και οι εγκαταστάσεις υψηλής ασφάλειας.
Η επένδυση εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση που παρατηρείται κυρίως στις ΗΠΑ, όπου η αγορά ιδιωτικών καταφυγίων γνωρίζει μεγάλη άνθηση. Η βιομηχανία της λεγόμενης «προετοιμασίας για καταστροφές» εκτιμάται ότι ξεπερνά πλέον τα 500 εκατ. δολάρια, ενώ δεκάδες εκατομμύρια Αμερικανοί επενδύουν σε αποθέματα, καταφύγια και εξοπλισμό έκτακτης ανάγκης.
Παρά τις επενδυτικές προοπτικές, δεν λείπουν οι αντιδράσεις. Η Ανέτ Σαρπ, γραμματέας του Στρατιωτικού Μουσείου του Ντέμπερτ, θεωρεί ότι ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας χάνεται πίσω από τις πόρτες μιας ιδιωτικής επένδυσης.
«Μου ραγίζει την καρδιά όταν πρέπει να λέω στους επισκέπτες ότι πλέον δεν μπορούν να δουν το καταφύγιο, γιατί είναι ιδιωτική περιουσία», σημειώνει.
Αντίστοιχες επιφυλάξεις εκφράζουν και τοπικοί αξιωματούχοι, οι οποίοι αναρωτιούνται κατά πόσο οι πανάκριβες κατοικίες θα ωφελήσουν πραγματικά την τοπική κοινωνία, όπου τα ενοίκια παραμένουν σχετικά χαμηλά.
Άλλοι, ωστόσο, βλέπουν την επένδυση ως ευκαιρία αναζωογόνησης μιας περιοχής που γνώρισε μεγάλη παρακμή μετά το κλείσιμο της στρατιωτικής βάσης. Ο ιδιοκτήτης μιας τοπικής πιτσαρίας συνοψίζει ίσως καλύτερα το κλίμα: «Ελπίζω να φέρει δουλειές. Κι αν ποτέ συμβεί κάτι πραγματικά μεγάλο, θα είμαι ο πρώτος που θα χτυπήσει την πόρτα. Κάποιος πρέπει να τους μαγειρεύει εκεί μέσα».
