Θετικά στοιχεία, αλλά και σημαντικές ελλείψεις, εντοπίζουν οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές στη νέα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ – EU ETS.
Η Ένωση Ευρωπαϊκών Εφοπλιστικών Ενώσεων, ECSA, χαιρετίζει κυρίως την πρόβλεψη για δέσμευση μέρους των εσόδων του συστήματος υπέρ της απανθρακοποίησης της ναυτιλίας, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Παράλληλα, χαρακτηρίζει σημαντικό βήμα τη στήριξη της παραγωγής και της χρήσης βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων, καθώς και την απλούστευση των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων.
Σύμφωνα με την πρόταση, 110 εκατ. δικαιώματα εκπομπών θα κατευθυνθούν στον ναυτιλιακό κλάδο, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 10 δισ. ευρώ. Σε εθνικό επίπεδο προβλέπεται ότι το 50% των εσόδων που εισπράττουν τα κράτη-μέλη από το ETS θα δεσμεύεται για συγκεκριμένους σκοπούς, μεταξύ των οποίων και η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας.
Η ECSA υπογραμμίζει ότι η χρηματοδότηση των βιώσιμων καυσίμων είναι απαραίτητη, καθώς το κόστος τους είναι κατά μέσο όρο τετραπλάσιο από εκείνο των συμβατικών καυσίμων. Ως θετική αξιολογείται επίσης η δυνατότητα στήριξης όχι μόνο καυσίμων που παράγονται στην Ευρώπη, αλλά και εκείνων που προέρχονται από ορισμένες τρίτες χώρες.
Παράλληλα, η εναρμόνιση και απλούστευση των υποχρεώσεων αναφοράς μεταξύ του EU ETS και του κανονισμού FuelEU Maritime αναμένεται να περιορίσει το διοικητικό κόστος για τις ναυτιλιακές εταιρείες. Η πρόταση διασφαλίζει επίσης, σύμφωνα με την ECSA, ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον υπεράκτιο κλάδο.
Περιορισμένη στήριξη τεχνολογιών
Οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές εκφράζουν, ωστόσο, έντονη δυσαρέσκεια για τον περιορισμένο κατάλογο των τεχνολογιών που θα είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση. Όπως επισημαίνουν, η πρόταση επικεντρώνεται κυρίως στην αιολική πρόωση και στην ηλεκτρική ενέργεια, αφήνοντας εκτός σειρά έργων ενεργειακής αποδοτικότητας που μπορούν να επιφέρουν άμεση μείωση των εκπομπών στον υφιστάμενο στόλο.
Η ECSA ζητά να καλυφθεί ολόκληρο το φάσμα των τεχνολογιών που περιλαμβάνονται στην πρόταση της Επιτροπής για τον Industrial Accelerator Act. Σε αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνονται τόσο λύσεις βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των σημερινών πλοίων όσο και νέες τεχνολογίες που είναι αναγκαίες για την ευρύτερη χρήση καθαρών καυσίμων.
«Η πρόταση αποτυγχάνει να στηρίξει επαρκώς την υιοθέτηση καθαρών τεχνολογιών, περιορίζοντας την υποστήριξη μόνο στην αιολική και στην ηλεκτρική ενέργεια. Τεχνολογίες που μπορούν να βελτιώσουν γρήγορα την ενεργειακή απόδοση και να προσφέρουν άμεσες μειώσεις εκπομπών μένουν χωρίς στήριξη», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της ECSA, Σωτήρης Ράπτης.
Η Επιτροπή προτείνει την παράταση των σχετικών παρεκκλίσεων μόνο έως το 2035 και όχι για ολόκληρη την περίοδο λειτουργίας του συστήματος
Εξαίρεση μέχρι το 2035 για τις νησιωτικές ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες
Σοβαρές επιφυλάξεις διατυπώνονται και για τις εξαιρέσεις που αφορούν τις θαλάσσιες συνδέσεις μικρών νησιών και εξόχως απόκεντρων περιοχών, καθώς και τα πλοία κατηγορίας πάγου.
Η Επιτροπή προτείνει την παράταση των σχετικών παρεκκλίσεων μόνο έως το 2035 και όχι για ολόκληρη την περίοδο λειτουργίας του συστήματος. Η ECSA ζητά οι εξαιρέσεις να καταστούν αυτόματες, μόνιμες και κατάλληλα προσαρμοσμένες στις ανάγκες των ευάλωτων νησιωτικών περιοχών, ώστε να προστατευθεί η συνδεσιμότητα και να μην αυξηθεί δυσανάλογα το κόστος μεταφοράς επιβατών και εμπορευμάτων.
Ιδιαίτερη προσοχή ζητείται και για τα μέτρα που αφορούν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών λιμένων. Οποιαδήποτε παρέμβαση, σημειώνει η ECSA, πρέπει να προστατεύει την ακεραιότητα του συστήματος και να διατηρεί ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ όλων των κατηγοριών της ναυτιλίας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ECSA, η ναυτιλία αναμένεται να καταβάλει περίπου 90 δισ. ευρώ στο σύστημα ETS κατά την περίοδο 2030–2040
Μόνο ένα μέρος των εσόδων επιστρέφει στη ναυτιλία
Παρότι η δέσμευση των 110 εκατ. δικαιωμάτων θεωρείται θετική αφετηρία, οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές εκτιμούν ότι το ποσό παραμένει περιορισμένο σε σχέση με τη συνολική επιβάρυνση του κλάδου.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ECSA, η ναυτιλία αναμένεται να καταβάλει περίπου 90 δισ. ευρώ στο σύστημα ETS κατά την περίοδο 2030–2040. Επομένως, τα περίπου 10 δισ. ευρώ που προβλέπεται να επιστρέψουν στον κλάδο αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό μέρος των συνολικών εσόδων που θα δημιουργήσει η ναυτιλία.
Η Ένωση ζητά μεγαλύτερο ποσοστό των εσόδων να αξιοποιηθεί για την ενεργειακή μετάβαση του κλάδου, μέσω επενδύσεων σε νέα καύσιμα, υποδομές, τεχνολογίες και έργα εξοικονόμησης ενέργειας.
Η ECSA ζητά να περιληφθεί ισχυρή ρήτρα επανεξέτασης
Το ανοιχτό ζήτημα του ΙΜΟ
Η ECSA αναγνωρίζει ότι η πρόταση σημειώνει πρόοδο ως προς τις διεθνείς διαπραγματεύσεις στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό – ΙΜΟ, καθώς περιλαμβάνει δέσμευση για αποφυγή διπλών πληρωμών σε περίπτωση που επιτευχθεί παγκόσμια συμφωνία.
Ωστόσο, θεωρεί ότι η Επιτροπή δεν στέλνει επαρκώς σαφές μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα ότι το ευρωπαϊκό ETS θα αποσυρθεί όταν τεθεί σε ισχύ ένα παγκόσμιο σύστημα του ΙΜΟ.
«Έχει σημειωθεί πρόοδος με τη δέσμευση για αποφυγή διπλών πληρωμών. Εξακολουθεί, όμως, να απουσιάζει ένα σαφές μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα ότι το EU ETS θα αποσυρθεί μόλις επιτευχθεί μια παγκόσμια συμφωνία», τόνισε ο Σωτήρης Ράπτης.
Η ECSA ζητά να περιληφθεί ισχυρή ρήτρα επανεξέτασης, βάσει της οποίας τα ευρωπαϊκά μέτρα θα αξιολογηθούν και θα αποσυρθούν μετά την υιοθέτηση ενός διεθνούς μηχανισμού από τον ΙΜΟ. Παράλληλα, δηλώνει ότι θα συνεχίσει να συμμετέχει ενεργά στη νομοθετική διαδικασία που θα ακολουθήσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
