Ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί τακτική, άμεση επικοινωνία με τον νέο πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), Κέβιν Γουόρς, σε μια πρακτική που αποκλίνει από την παράδοση των τελευταίων δεκαετιών και αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την ανεξαρτησία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, οι δύο άνδρες συνομιλούν απευθείας στο τηλέφωνο, συχνά σε «κύματα» επικοινωνίας, με αρκετές κλήσεις μέσα σε λίγες ημέρες και στη συνέχεια μεγάλα διαστήματα σιωπής.
Πηγές με γνώση των επαφών αναφέρουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ζητά τη γνώμη του Γουόρς για ένα ευρύ φάσμα οικονομικών θεμάτων, από τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν μέχρι τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και τις συνέπειές της στην οικονομία. Δεν έχει διευκρινιστεί αν οι συνομιλίες επεκτείνονται και στη νομισματική πολιτική, αν και πρόσωπο που γνωρίζει το περιεχόμενό τους υποστηρίζει ότι ο Τραμπ δεν έχει θέσει ζήτημα επιτοκίων από τότε που ο Γουόρς ανέλαβε τα καθήκοντά του.
Η συχνότητα των επαφών προκαλεί εντύπωση, καθώς τις τελευταίες δεκαετίες οι σχέσεις μεταξύ του Λευκού Οίκου και της Fed ήταν αυστηρά θεσμικές. Οι πρόεδροι των ΗΠΑ διορίζουν τον επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας, όμως η Fed λειτουργεί ανεξάρτητα, ώστε οι αποφάσεις για τα επιτόκια να μην επηρεάζονται από πολιτικές σκοπιμότητες. Οι συναντήσεις μεταξύ προέδρου και επικεφαλής της Fed γίνονταν συνήθως κατόπιν προγραμματισμού και συνοδεύονταν από επίσημες ανακοινώσεις, προκειμένου να αποφεύγονται υπόνοιες πολιτικών παρεμβάσεων.
Η κατάσταση ήταν διαφορετική τη δεκαετία του 1960, όταν οι επαφές ήταν συχνές. Ωστόσο, μετά τις πιέσεις που άσκησε ο Ρίτσαρντ Νίξον στον τότε πρόεδρο της Fed, Άρθουρ Μπερνς, για χαλαρότερη νομισματική πολιτική πριν από τις εκλογές του 1972 – μια επιλογή που θεωρείται ότι συνέβαλε στην έκρηξη του πληθωρισμού της δεκαετίας του 1970 – δημιουργήθηκε μια άτυπη αλλά ισχυρή παράδοση μεγαλύτερης απόστασης μεταξύ των δύο θεσμών.
Η Fed υπό τον Τραμπ
Ο ίδιος ο Τραμπ είχε αμφισβητήσει ανοιχτά αυτή την ανεξαρτησία κατά την πρώτη του θητεία, ασκώντας δημόσια πίεση στον τότε πρόεδρο της Fed, Τζερόμ Πάουελ, τον οποίο κατηγορούσε ότι καθυστερούσε να μειώσει τα επιτόκια. Είχε μάλιστα δηλώσει ότι ο πρόεδρος της Fed θα έπρεπε να συμβουλεύεται τον Λευκό Οίκο για τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής.
Απέναντι στον Γουόρς, ωστόσο, ο τόνος είναι διαφορετικός. Στην τελετή ορκωμοσίας του, ο Τραμπ τόνισε δημόσια ότι επιθυμεί ο νέος πρόεδρος της Fed να είναι «απόλυτα ανεξάρτητος» και να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς να επηρεάζεται από τον ίδιο ή οποιονδήποτε άλλον. Παράλληλα, σύμφωνα με συνεργάτες του, αντιμετωπίζει τον Γουόρς ως έναν πολύτιμο οικονομικό σύμβουλο, σε αντίθεση με τη σχέση που είχε αναπτύξει με τον Πάουελ.
Οι συνομιλίες τους φαίνεται ότι επικεντρώνονται κυρίως στις γενικότερες προοπτικές της οικονομίας. Ο Γουόρς, τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια, εμφανίζεται αισιόδοξος για τις επενδύσεις και την ανάπτυξη, υπογραμμίζοντας πρόσφατα ότι το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό της αμερικανικής οικονομίας είναι η ισχυρή αύξηση των επιχειρηματικών επενδύσεων.
Παρ’ όλα αυτά, η στενή επικοινωνία έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Δημοκρατικοί γερουσιαστές έχουν ζητήσει από τον Γουόρς να δημοσιοποιεί τις επαφές του με τον πρόεδρο, όπως έκανε ο προκάτοχός του Τζερόμ Πάουελ, ο οποίος ανακοίνωνε κάθε συνάντηση ή τηλεφωνική επικοινωνία με τον Λευκό Οίκο. Ο ίδιος ο Γουόρς, κατά την ακρόασή του στη Γερουσία, διαβεβαίωσε ότι θα τηρεί πλήρως τις προβλεπόμενες διαδικασίες διαφάνειας και υποστήριξε ότι η ανεξαρτησία της Fed δεν απειλείται όταν οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι εκφράζουν δημόσια τις απόψεις τους για τα επιτόκια.
Πώς ο Γουόρς πλέει σε δύσκολα νερά
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία της σχέσης τους ήρθε την περασμένη εβδομάδα, όταν η Fed αποφάσισε να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια. Αν και ο Γουόρς άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων εάν ο πληθωρισμός παραμείνει επίμονος, έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στην ανάγκη ενίσχυσης της αξιοπιστίας της κεντρικής τράπεζας ως βασικού εργαλείου για την επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2%.
Το ερώτημα, σύμφωνα με αναλυτές, είναι αν η προσωπική σχέση Τραμπ – Γουόρς θα αποδειχθεί πλεονέκτημα ή πηγή προβλημάτων. Εάν ο πρόεδρος της Fed καταφέρει να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο χωρίς να υποχωρήσει στις πιέσεις για τη νομισματική πολιτική, ίσως συμβάλει στη μείωση της έντασης μεταξύ των δύο θεσμών. Αν όμως οι αποφάσεις της Fed συγκρουστούν με τις επιθυμίες του Τραμπ, η πραγματική ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας θα τεθεί για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
