Κατώτατος μισθός: Η μάχη για το χιλιάρικο, οι τριετίες και η πραγματική απόσταση από την Ευρώπη

Το 2027 μπορεί να αποδειχθεί χρονιά ορόσημο για τον κατώτατο μισθό. Πρώτον επειδή τα 950 ευρώ, που μέχρι πρότινος αποτελούσαν τον επίσημο κυβερνητικό στόχο, φαίνεται πλέον ότι μετατρέπονται από «ταβάνι» σε αφετηρία για την επόμενη αύξηση. Δεύτερον επειδή την ίδια χρονιά αρχίζει να ωριμάζει ένας δεύτερος μηχανισμός αύξησης των αποδοχών, οι τριετίες μετά το ξεπάγωμα τους το 2024.

Η τελευταία αναφορά του πρωθυπουργού ότι πριν από τις επόμενες εκλογές ο κατώτατος μισθός θα έχει ξεπεράσει τα 950 ευρώ αλλάζει τη βάση της συζήτησης και το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν θα επιτευχθεί ο στόχος των 950 ευρώ αλλά πόσο ψηλότερα μπορεί να πάει ο κατώτατος το 2027.

Ήδη τα σενάρια τοποθετούν τον πήχη στην περιοχή των 970-980 ευρώ, χωρίς να μπορούν να αποκλειστούν υψηλότερα επίπεδα και κάπως έτσι, στη συζήτηση μπαίνει αναπόφευκτα πλέον και το μεγάλο ψυχολογικό όριο που δεν είναι άλλο από έναν ένας κατώτατο μισθό με τέσσερα ψηφία.

Από τα 920 στα 1.000 ευρώ

Σήμερα, από την 1η Απριλίου 2026, ο κατώτατος μισθός βρίσκεται στα 920 ευρώ μεικτά, αυξημένος κατά 40 ευρώ σε σχέση με τα 880 ευρώ που ίσχυαν προηγουμένως. Η επόμενη αύξηση μπορεί επομένως να διαμορφώσει τρία βασικά σενάρια:

• 950 ευρώ: αύξηση 30 ευρώ ή 3,3%
• 970 ευρώ: αύξηση 50 ευρώ ή 5,4%
• 1.000 ευρώ: αύξηση 80 ευρώ ή 8,7%

Για έναν τυπικό εργαζόμενο άνω των 30 ετών χωρίς παιδιά, τα σημερινά 920 ευρώ αντιστοιχούν περίπου σε 772 ευρώ καθαρά.Στα 950 ευρώ, η καθαρή αμοιβή κινείται ενδεικτικά κοντά στα 794 ευρώ, στα 970 ευρώ περίπου στα 808 ευρώ, ενώ στα 1.000 ευρώ προσεγγίζει τα 829 ευρώ.Τα ακριβή καθαρά ποσά εξαρτώνται βεβαίως από την ηλικία, την οικογενειακή κατάσταση, τις ασφαλιστικές κρατήσεις .Το παράδειγμα όμως δείχνει κάτι σημαντικό. Μια αύξηση κατά 80 ευρώ μεικτά, από τα 920 στα 1.000 ευρώ, μεταφράζεται για τον συγκεκριμένο εργαζόμενο σε περίπου 57 ευρώ περισσότερα καθαρά τον μήνα.

Ο «κρυφός άσος» του 2027: οι τριετίες

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λόγος για τον οποίο το 2027 αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Οι τριετίες ξεπάγωσαν την 1η Ιανουαρίου 2024, έπειτα από σχεδόν 12 χρόνια αναστολής. Έτσι, από την 1η Ιανουαρίου 2027 αρχίζουν να συμπληρώνουν την πρώτη νέα τριετία εργαζόμενοι που μετρούν ολόκληρο τον χρόνο προϋπηρεσίας τους από την ημέρα του ξεπαγώματος. Για τους υπαλλήλους που αμείβονται με τον νομοθετημένο κατώτατο, κάθε τριετία δίνει προσαύξηση 10%, με ανώτατο όριο τις τρεις τριετίες και αύξηση 30%.Με τον σημερινό κατώτατο των 920 ευρώ, ένας εργαζόμενος με μία τριετία φτάνει στα 1.012 ευρώ μεικτά, με δύο στα 1.104 ευρώ και με τρεις στα 1.196 ευρώ. Σε ένα υποθετικό επίπεδο με κατώτατο 970 ευρώ, η προσαύξηση 10% αντιστοιχεί σε περίπου 97 ευρώ, άρα ένας εργαζόμενος με μία πλήρη τριετία θα κινείται γύρω από τα 1.067 ευρώ, με δύο τριετίες γύρω στα 1.164 ευρώ και με τρεις περίπου στα 1.261 ευρώ, εφόσον η προσαύξηση εφαρμόζεται επί της νέας βάσης.

Και αν ο κατώτατος φτάσει κάποια στιγμή στα 1.000 ευρώ, η εικόνα διαμορφώνεται ως εξής:

• χωρίς τριετία → 1.000 ευρώ
• με 1 τριετία → 1.100 ευρώ
• με 2 τριετίες → 1.200 ευρώ
• με 3 τριετίες → 1.300 ευρώ

Η μεγάλη ευρωπαϊκή σύγκριση

Το 1.000άρικο μπορεί να έχει ισχυρό συμβολισμό για την ελληνική αγορά εργασίας. Η σύγκριση όμως με την Ευρώπη δείχνει ότι δεν αρκεί για να μιλήσουμε για μισθολογική σύγκλιση. Στην Ελλάδα ο κατώτατος καταβάλλεται σε 14 μισθούς. Για να είναι τα ποσά συγκρίσιμα, η Eurostat κάνει αναγωγή σε 12μηνη βάση έτσι ο σημερινός κατώτατος διαμορφώνεται στα 1.073 ευρώ και εάν βρεθεί στα 1.000 ευρώ σε δωδεκάμηνη βάση θα είναι 1.167 ευρώ.

Στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται σε ονομαστικούς όρους το Λουξεμβούργο, με κατώτατο μισθό 2.771 ευρώ τον Ιούλιο του 2026.Ακολουθούν οι χώρες της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης με κατώτατους που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν τα 2.000 ευρώ. Στο άλλο άκρο βρίσκεται η Βουλγαρία με 620 ευρώ. Η απόσταση είναι εντυπωσιακή. Ο υψηλότερος κατώτατος μισθός της ΕΕ σε ονομαστικούς όρους είναι 4,5 φορές μεγαλύτερος από τον χαμηλότερο. Η Ελλάδα βρίσκεται κάπου στη μέση αυτής της ψαλίδας. Ακόμη και εάν ο κατώτατος φτάσει στα 1.000 ευρώ, δηλαδή περίπου 1.167 ευρώ σε δωδεκάμηνη βάση, η απόσταση από τις οικονομίες των υψηλών μισθών θα εξακολουθεί να είναι μεγάλη.

Όταν μπαίνουν στην εξίσωση οι τιμές

Εδώ η εικόνα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Γιατί άλλο είναι να συγκρίνουμε πόσα ευρώ παίρνει ένας εργαζόμενος και άλλο τι μπορεί να αγοράσει με αυτά τα ευρώ στη χώρα στην οποία ζει. Η Eurostat γι’ αυτό μετατρέπει τους κατώτατους μισθούς και σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης – PPS, διορθώνοντας ουσιαστικά τις διαφορές στο επίπεδο των τιμών μεταξύ των χωρών.

Και τότε η κατάταξη αλλάζει. Το Λουξεμβούργο χάνει την πρώτη θέση και στην κορυφή περνά η Γερμανία με 2.164 PPS. Και πού βρίσκεται η Ελλάδα; Στα 1.229 PPS.Η διαφορά Ελλάδας – Γερμανίας είναι επομένως 935 PPS ή για να το πούμε διαφορετικά, ο ελληνικός κατώτατος διαθέτει περίπου το 57% της αγοραστικής δύναμης του γερμανικού κατώτατου. Η Ελλάδα δηλαδή υπολείπεται της ευρωπαϊκής κορυφής κατά περίπου 43% σε όρους πραγματικής αγοραστικής δύναμης. Αυτός είναι ίσως ένας από τους πιο αποκαλυπτικούς αριθμούς της σύγκρισης. Συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η σχέση υψηλότερου προς χαμηλότερο κατώτατο μειώνεται από 4,5 προς 1 σε ευρώ σε μόλις 2,3 προς 1 σε αγοραστική δύναμη.

Το ελληνικό παράδοξο

Υπάρχει όμως και μία τρίτη σύγκριση που λέει ίσως ακόμη περισσότερα για την ελληνική αγορά εργασίας. Είναι η σχέση του κατώτατου μισθού με τον διάμεσο μισθό της ίδιας της χώρας .Στα τελευταία διαθέσιμα συγκριτικά στοιχεία, ο ελληνικός κατώτατος βρίσκεται πάνω από το 60% του διάμεσου ακαθάριστου μισθού. Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται η Πορτογαλία, η Πολωνία, η Γαλλία, η Σλοβενία, η Ρουμανία, η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο. Εδώ είναι που αποκαλύπτεται ένα ελληνικό παράδοξο. Η Ελλάδα έχει έναν κατώτατο μισθό σχετικά χαμηλό σε σύγκριση με τις ισχυρές ευρωπαϊκές οικονομίες, αλλά ταυτόχρονα αρκετά υψηλό σε σχέση με τον διάμεσο μισθό της Ελλάδας. Αυτό σημαίνει ότι το ελληνικό μισθολογικό πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στον κατώτατο αλλά βρίσκεται και στο γεγονός ότι ολόκληρη η μισθολογική κλίμακα παραμένει συμπιεσμένη προς τα κάτω. Έτσι όσο ο κατώτατος ανεβαίνει χωρίς να ακολουθούν με αντίστοιχο ρυθμό οι υπόλοιποι μισθοί, τόσο μεγαλύτερο τμήμα της αγοράς εργασίας θα συγκεντρώνεται γύρω από τα κατώτατα επίπεδα αμοιβών. Το επόμενο στοίχημα λοιπόν για την κυβέρνηση αλλά και την αγορά εργασίας δεν είναι μόνο τι θα γράψει το «κοντέρ» 950, 970, 980 ή 1.000 ευρώ αλλά πόση αύξηση θα φτάσει πραγματικά στην τσέπη των εργαζομένων και εάν θα ακολουθήσουν προς τα πάνω και οι υπόλοιποι μισθοί και κυρίως εάν οι αποδοχές συνολικά και όχι μόνο ο κατώτατος θα μπορέσουν επιτέλους να τρέξουν ταχύτερα από τις τιμές.