Ενεργειακή κρίση: Οι επιδοτήσεις επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά

Νέες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς προκαλεί η επιδείνωση της ενεργειακής κρίσης, καθώς ολοένα περισσότερες κυβερνήσεις καταφεύγουν σε επιδοτήσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις για τα καύσιμα, προκειμένου να περιορίσουν τις επιπτώσεις της εκτίναξης των τιμών σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Όπως αναφέρουν οι Financial Times, το Brent εκτινάχθηκε την περασμένη εβδομάδα κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι, καθώς η διεύρυνση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή προκαλεί αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές. Την ίδια στιγμή, οι τιμές στην αντλία καταγράφουν νέα ρεκόρ, μεταξύ άλλων στις ΗΠΑ και τη Γερμανία.

Ενεργειακή κρίση: Από 16 σε 38 οι χώρες που επιδοτούν τα καύσιμα

Η έκταση των κρατικών παρεμβάσεων έχει αυξηθεί εντυπωσιακά μέσα σε μόλις τέσσερις μήνες.

Σύμφωνα με ανάλυση των FT σε στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, οι χώρες που εφαρμόζουν επιδοτήσεις καυσίμων αυξήθηκαν από 16 σε 38 έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Παράλληλα, 57 κυβερνήσεις έχουν μειώσει τους φόρους στην ενέργεια, έναντι 40 στα τέλη Απριλίου, ενώ συνολικά οι χώρες που εφαρμόζουν κάποια μορφή στήριξης των καταναλωτών αυξήθηκαν από 56 σε 94.

Η Γαλλία παρέτεινε τη στήριξη προς τους οδηγούς που διανύουν πολλά χιλιόμετρα, ενώ στη Γερμανία ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει προαναγγείλει νέες προτάσεις για την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους καυσίμων.

Το δημοσιονομικό κόστος

Το πρόβλημα για τις κυβερνήσεις είναι ότι οι παρεμβάσεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνεται παράλληλα και το κόστος δανεισμού.

Η υποχώρηση των διεθνών αγορών ομολόγων οδήγησε το κόστος δανεισμού των ΗΠΑ στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007, την ώρα που ο πληθωρισμός ενισχύεται και οι κεντρικές τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια.

Το ΔΝΤ και άλλοι διεθνείς οργανισμοί έχουν καλέσει τις κυβερνήσεις να διατηρήσουν τις ενεργειακές παρεμβάσεις στοχευμένες και προσωρινές, ώστε να περιοριστεί το δημοσιονομικό κόστος.

Όπως επισημαίνει στους FT ο Paasha Mahdavi του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, το δύσκολο για τις κυβερνήσεις είναι ότι, αφού θεσπίσουν ένα μέτρο ανακούφισης, η κατάργησή του γίνεται πολιτικά πολύ πιο δύσκολη.

Προειδοποίηση Ντομπρόβσκις

Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε και ο επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ Βάλντις Ντομπρόβσκις, με αφορμή τη «σημαντική αύξηση» των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων.

Κάλεσε τα κράτη-μέλη να δώσουν προτεραιότητα σε συνετές δημοσιονομικές πολιτικές και να παραμείνουν προσηλωμένα στους στόχους των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών σχεδίων τους.

Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με χαμηλά αποθέματα

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση, καθώς εισέρχεται στον χειμώνα με ιστορικά χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου.

Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το ένα τρίτο του φυσικού αερίου που καταναλώνεται στην ΕΕ κατά τους χειμερινούς μήνες προέρχεται από τις αποθήκες.

Στη Βρετανία, οι τυπικοί λογαριασμοί ενέργειας των νοικοκυριών αναμένεται να αυξηθούν κατά 4% τον Οκτώβριο, ενώ η EDF προβλέπει νέα αύξηση κατά 26% τον Ιανουάριο, εφόσον επιβεβαιωθούν οι σημερινές εκτιμήσεις για τις τιμές χονδρικής.

Παράλληλα, ο Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε ότι οι χώρες της G7 θα συζητήσουν τις επόμενες εβδομάδες το ενδεχόμενο νέας αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και καυσίμων.

Η ενεργειακή κρίση πιέζει Ασία και Αφρική

Οι πιέσεις δεν περιορίζονται στην Ευρώπη. Ινδονησία, Μαλαισία και Ταϊλάνδη επιδοτούν τις τιμές των καυσίμων, με την άνοδο του πετρελαίου να αυξάνει το δημοσιονομικό κόστος.

Η Ινδονησία έχει δεσμευτεί να διατηρήσει τις επιδοτήσεις, ενώ η Ταϊλάνδη τις περιορίζει από τον Μάρτιο εξαιτίας των πιέσεων στα δημόσια οικονομικά.

Στις Φιλιππίνες, που καλύπτουν σχεδόν το 95% των πετρελαϊκών αναγκών τους από τη Μέση Ανατολή, οδηγοί πραγματοποίησαν κινητοποιήσεις ζητώντας κρατικές επιδοτήσεις.

Αντίστοιχες πιέσεις αντιμετωπίζουν αφρικανικές οικονομίες. Η Μποτσουάνα προχώρησε σε μείωση των επιβαρύνσεων στα καύσιμα, προκειμένου να περιορίσει τις επιπτώσεις σε καταναλωτές και επιχειρήσεις, καθώς ο πληθωρισμός ξεπέρασε το εύρος-στόχο 3%-6% της κεντρικής τράπεζας.

Στα 6,45 δολάρια το ντίζελ στις ΗΠΑ

Ακόμη και οι ΗΠΑ, ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, δέχονται ισχυρές πιέσεις.

Η τιμή του ντίζελ έφθασε σχεδόν τα 6,45 δολάρια το γαλόνι, καταγράφοντας αύξηση 70% από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με την AAA.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν έχει μέχρι στιγμής εφαρμόσει πανεθνική φορολογική ελάφρυνση ή επιδότηση, αν και ο Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει στο τραπέζι την πιθανότητα αναστολής του ομοσπονδιακού ειδικού φόρου στη βενζίνη, ύψους 18,4 σεντς ανά γαλόνι. Για κάτι τέτοιο, ωστόσο, απαιτείται η έγκριση του Κογκρέσου.

Το δίλημμα για τις κυβερνήσεις γίνεται έτσι ολοένα δυσκολότερο: από τη μία καλούνται να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από την ενεργειακή ακρίβεια και από την άλλη να αποτρέψουν τη διόγκωση του δημοσιονομικού κόστους σε ένα περιβάλλον αυξημένων επιτοκίων και πιέσεων στις αγορές ομολόγων.