Στενά του Ορμούζ: Έκλεισαν οι εναλλακτικοί δρόμοι για την Σαουδική Αραβία

Η Σαουδική Αραβία ξόδεψε μήνες ανακατευθύνοντας τη ροή πετρελαίου μέσω της ερήμου, προκειμένου να παρακάμψει τα Στενά του Ορμούζ. Τώρα, καθώς η εναλλακτική διαδρομή μέσω της Ερυθράς Θάλασσας έχει διαταραχθεί από επιθέσεις, αναγκάζεται να επιστρέψει στη θαλάσσια οδό που προσπαθούσε εξαρχής να αποφύγει.

Η Saudi Aramco, ο κρατικά ελεγχόμενος πετρελαϊκός κολοσσός της χώρας, φορτώνει περισσότερο πετρέλαιο σε δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο και στη συνέχεια ρισκάρει στέλνοντάς τα να διαπλεύσουν τα Στενά του Ορμούζ. Η εταιρεία έχει ζητήσει από αρκετούς πελάτες της στην Ασία – τη σημαντικότερη αγορά πετρελαίου της – να παραλαμβάνουν τα φορτία ακριβώς έξω από τα Στενά, στα ανοιχτά των ακτών του Ομάν, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν το θέμα.

Αυτές οι ριψοκίνδυνες προσπάθειες διέλευσης από τα Στενά αντικατοπτρίζουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στον Κόλπο για να είναι ανοιχτές οι κρίσιμες διαδρομές πετρελαίου, τη στιγμή που το Ιράν και οι σύμμαχοί του έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν σοβαρές δυσκολίες, μέσω πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), λέει η The Wall Street Journal.

Επιθέσεις

Οι ενέργειες αυτές φέρνουν τη Σαουδική Αραβία σε άμεση αντιπαράθεση με το Ιράν, το οποίο επιτίθεται σε πλοία στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό, επιδιώκοντας να την κλείσει, προσθέτει το δημοσίευμα, αποφεύγοντας τον «ελέφαντα στο δωμάτιο», δηλαδή, ότι τα Στενά έκλεισαν και η παγκόσμια οικονομία κλυδωνίζεται εξαιτίας της επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.

Τη Δευτέρα, ένα δεξαμενόπλοιο που εισερχόταν στα Στενά χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν δύο μέλη του πληρώματος, σύμφωνα με την υπηρεσία UKMTO (UK Maritime Trade Operations), η οποία συνδέεται με το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό.

Ένα ακόμη δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από συντρίμμια, όπως ανέφερε η UKMTO.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, δύο υπερδεξαμενόπλοια που μετέφεραν σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο χτυπήθηκαν από άγνωστα βλήματα με διαφορά λίγων λεπτών το ένα από το άλλο, καθώς εξέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ.

Τα διακυβεύματα για την παγκόσμια οικονομία και την κυβέρνηση Τραμπ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, είναι μεγάλα. Οι διαταραχές στον εφοδιασμό με πετρέλαιο έχουν οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης, εντείνοντας τους φόβους για τον πληθωρισμό και προκαλώντας την οργή των ψηφοφόρων.

Υπό απειλή οι εναλλεκτικές διαδρομές

Ο αμερικανικός στρατός έχει καταφέρει να περιορίσει τις ιρανικές επιθέσεις σε βαθμό που να επιτρέπει τη διέλευση εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου καθημερινά από το Στενό του Ορμούζ. Ωστόσο, οι επιθέσεις από τους υποστηριζόμενους από το Ιράν αντάρτες Χούθι, καθώς και από το Ιράκ, περιορίζουν τα οφέλη αυτής της προόδου, καθώς αποκλείουν εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού.

«Αυτό αποτελεί υπενθύμιση ότι οι εναλλακτικές δίοδοι δεν είναι αλάνθαστες», δήλωσε η Rachel Ziemba, ανώτερη συνεργάτις στο Center for a New American Security, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσιγκτον. «Όλες οι επιλογές ενέχουν προβλήματα και κόστη, καθώς τα ναύλα των δεξαμενόπλοιων και τα ασφάλιστρα αυξάνονται παράλληλα με τους φυσικούς κινδύνους».

Οι παραγωγοί του Κόλπου, από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έως το Ιράκ, καταβάλλουν αγωνιώδεις προσπάθειες για τη δημιουργία εναλλακτικών οδών για το αργό πετρέλαιό τους. Αυτές οι λύσεις διατηρούν τη ροή του πετρελαίου από τον Κόλπο, αλλά δεσμεύουν δεξαμενόπλοια και ωθούν υψηλότερα τα ναύλα μεταφοράς, ενώ – στην περίπτωση της Σαουδικής Αραβίας – δεν επιλύουν με βιώσιμο τρόπο τα προβλήματα αποκλεισμού που έχουν οδηγήσει την παραγωγή πετρελαίου της χώρας στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.

Εκτόξευση του κόστους

Το κόστος μεταφοράς αργού πετρελαίου από το λιμάνι Ras Tanura της Σαουδικής Αραβίας, εντός του Περσικού Κόλπου, προς το λιμάνι Ningbo της Κίνας έχει εκτιναχθεί από περίπου 4,5 εκατομμύρια δολάρια σε σχεδόν 63 εκατομμύρια δολάρια ανά δρομολόγιο, σύμφωνα με τον Michael Haigh, επικεφαλής έρευνας για τα εμπορεύματα στη γαλλική τράπεζα Société Générale.

Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, η Σαουδική Αραβία διοχέτευε το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου της μέσω των Στενών του Ορμούζ προς πελάτες στην Ασία. Καθώς οι ιρανικές επιθέσεις εναντίον πλοίων περιόρισαν δραστικά τη διέλευση από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό, το βασίλειο διοχέτευσε εκατομμύρια βαρέλια μέσω του αγωγού East – West προς το λιμάνι Yanbu, στην Ερυθρά Θάλασσα.

Όταν οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι ενέτειναν τις επιθέσεις τους κατά πλοίων που συνδέονταν με τη Σαουδική Αραβία στην περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ τον Ιούλιο, ορισμένα σαουδαραβικά φορτία αναδρομολογήθηκαν βόρεια, μέσω Αιγύπτου, χρησιμοποιώντας τη Διώρυγα του Σουέζ και το σύστημα αγωγών Sumed.

Η πιο πρόσφατη κινητοποίηση πυροδοτήθηκε από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που προήλθαν από το Ιράκ νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι οποίες οδήγησαν στο κλείσιμο του αγωγού Ανατολής – Δύσης.

Παζλ

Έτσι, η Σαουδική Αραβία καταφεύγει όλο και περισσότερο σε μια σύνθετη διαδικασία: φορτώνει αργό πετρέλαιο στον τερματικό σταθμό Ras Tanura στον Περσικό Κόλπο, το μεταφέρει μέσω των Στενών του Ορμούζ, το μεταφορτώνει σε πλοία ανοιχτά των ακτών του Ομάν για διανομή στους πελάτες της στις παγκόσμιες αγορές και στη συνέχεια επιστρέφει για να παραλάβει κι άλλο φορτίο.

Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, περίπου 2,4 εκατομμύρια βαρέλια σαουδαραβικού αργού και συμπυκνωμάτων πετρελαίου ημερησίως διέρχονταν και πάλι από τα Στενά του Ορμούζ – σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης ναυτιλιακών δεδομένων Kpler – επίπεδο που είχε καταγραφεί τελευταία φορά στις αρχές Ιουλίου, προτού οι αντάρτες Χούθι ανακοινώσουν ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας και αρχίσουν να επιτίθενται σε σαουδαραβικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.

Ο μέσος όρος τεσσάρων εβδομάδων των ημερήσιων φορτώσεων σαουδαραβικού αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο αυξήθηκε σε πάνω από 2 εκατομμύρια βαρέλια την περασμένη εβδομάδα, σε σύγκριση με σχεδόν μηδενικά επίπεδα το μεγαλύτερο μέρος του Ιουνίου και λιγότερα από 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως τον Ιούλιο, σύμφωνα με την εταιρεία παροχής δεδομένων Vortexa.

Παράλληλα, οι φορτώσεις από τους τερματικούς σταθμούς της Ερυθράς Θάλασσας έχουν μηδενιστεί μετά τις επιθέσεις στον αγωγό Ανατολής – Δύσης νωρίτερα τον Σεπτέμβριο. Η Σαουδική Αραβία είχε ήδη μειώσει τις φορτώσεις από το λιμάνι Yanbu τον Αύγουστο, αφού οι αντάρτες Χούθι κήρυξαν αποκλεισμό των λιμανιών και των πλοίων της χώρας στα τέλη Ιουλίου.

«Βλέπουμε σαφώς τη Σαουδική Αραβία να φορτώνει περισσότερο αργό πετρέλαιο από το Ras Tanura και να το μεταφέρει μέσω αυτής της διαδρομής», δήλωσε ο Richard Matthews, διευθυντής συμβουλευτικών υπηρεσιών και έρευνας στη ναυλομεσιτική εταιρεία E.A. Gibson. Η Σαουδική Αραβία δεν ακολουθούσε αυτή τη μέθοδο παλαιότερα επειδή διέθετε εναλλακτικές λύσεις, εξήγησε, ωστόσο αυτές οι επιλογές δεν υφίστανται πλέον.

«Επιστρατεύονται» και τα παλιά τάνκερ

Ο Matthews δήλωσε ότι η ζήτηση για πλοία που εκτελούν δρομολόγια μεταφοράς (shuttle runs) έχει αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε ορισμένα παλαιότερα υπερδεξαμενόπλοια – ηλικίας 20 ετών – εντάσσονται πλέον σε αυτές τις διαδρομές. Σε αυτά περιλαμβάνονται πλοία που αποτελούσαν μέρος του παγκόσμιου «σκιώδους στόλου» γερασμένων δεξαμενόπλοιων, τα οποία διέσχιζαν τους ωκεανούς μεταφέροντας λαθραία πετρέλαιο για λογαριασμό πωλητών που τελούσαν υπό κυρώσεις.

Η Saudi Aramco προετοιμάζεται να βασιστεί σημαντικά σε αυτές τις μεταφορές προς το παρόν, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν το θέμα. Η εταιρεία βρίσκεται σε συνομιλίες με πελάτες στην Κίνα, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία για την παραλαβή σαουδαραβικού αργού πετρελαίου ανοιχτά του λιμανιού Σοχάρ του Ομάν. Οι αγοραστές αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος ναύλωσης, ωστόσο το βασίλειο αναμένεται να αντισταθμίσει τουλάχιστον μέρος αυτού του κόστους για τους πελάτες, προσφέροντας χαμηλότερες τιμές, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.

«Η κατασκευή μιας εναλλακτικής διαδρομής δεν λύνει απαραίτητα το πρόβλημα· μπορεί απλώς να δημιουργήσει νέους στόχους», δήλωσε ο Danny Citrinowicz, πρώην στέλεχος των ισραηλινών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών και ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS) στο Τελ Αβίβ. «Δεν υπάρχει μαγική λύση και η γεωγραφία δεν νικιέται».

Οι επιθέσεις στην εναλλακτική διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας υπονομεύουν τις ελπίδες ότι τα κράτη του Κόλπου μπορούν απλώς να κατασκευάσουν υποδομές που θα τους απαλλάξουν από την εξάρτηση από το Στενό του Ορμούζ. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Scott Bessent, δήλωσε αυτόν τον μήνα ότι οι νέοι αγωγοί θα καθιστούσαν το στενό «άχρηστο υδάτινο πέρασμα» μέσα σε δύο χρόνια, καθώς το πετρέλαιο θα μεταφερόταν πλέον μέσω ξηράς.

Ωστόσο, την Κυριακή, ο Saad Sherida Al-Kaabi, υπουργός Ενέργειας του Κατάρ —χώρας που πριν από τον πόλεμο εξήγαγε τεράστιες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω του Ορμούζ— απέρριψε αυτή την άποψη.

«Αυτό είναι εντελώς λανθασμένο», δήλωσε στο Οικονομικό Φόρουμ του Κατάρ στη Νέα Υόρκη. «Αυτή η θαλάσσια οδός εξυπηρετεί το εμπόριο όλων των προϊόντων —όχι μόνο πετρελαίου και φυσικού αερίου— από και προς όλες τις γειτονικές χώρες».