Το τίμημα της ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 και οδήγησαν στο κλείσιμο των νευραλγικών για την παγκόσμια ναυτιλία και το εμπόριο Στενών του Ορμούζ το πληρώνει όλο και πιο ακριβά η παγκόσμια οικονομία.
Βαρύτερο ασφαλώς είναι το κόστος για τους εμπολέμους και κυρίως για το Ιράν που σφυροκοπάται από αέρος και ταυτόχρονα υφίσταται έναν ασφυκτικό εμπορικό και οικονομικό αποκλεισμό.
Τα στοιχεία που είναι για την ώρα διαθέσιμα και προέρχονται από την επίσημη Στατιστική Υπηρεσία της Τεχεράνης δείχνουν ότι το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) του Ιράν συρρικνώθηκε απότομα σε ετήσια βάση κατά το τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου, που είναι το πρώτο του περσικού ημερολογίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν την Κυριακή, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το «ΑΕΠ της χώρας μειώθηκε κατά 10,1% συμπεριλαμβανομένου του πετρελαϊκού τομέα, συγκριτικά με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025».
Το ιρανικό Στατιστικό Κέντρο σε ανακοίνωση που εξέδωσε την Κυριακή εξηγεί ότι συμπεριλαμβάνει στους υπολογισμούς του και την κάθετη κάμψη των εξαγωγών υδρογονανθράκων, καθώς η οικονομία της χώρας βασίζεται κυρίως στις εξαγωγές αυτές.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στις τελευταίες προβλέψεις του, που δημοσιοποίησε τον περασμένο Ιούλιο, έχει προβλέψει συρρίκνωση του ΑΕΠ του Ιράν κατά 5,4% εφέτος.
Εξυπακούεται ότι στις προσωρινές εκτιμήσεις της οικονομικής ζημιάς που έχει υποστεί το Ιράν δεν συνυπολογίζεται το κόστος των καταστροφών που υπέστησαν το διάστημα αυτό από τους βομβαρδισμούς ο οικιστικός ιστός και οι υποδομές της χώρας.
Δεν υπολογίζονται βέβαια ούτε οι ανθρώπινες απώλειες – σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) οι νεκροί εντός του Ιράν ξεπερνούν τους 3.300, οι τραυματίες ξεπερνούν τους 30.000, ενώ πάνω από 4,3 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.
Ορμούζ και εμπάργκο
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, ο πόλεμος έχει κοστίσει ως τώρα στο Ιράν 45,1 δισ. δολάρια, δηλαδή 12,43% του ΑΕΠ της χώρας, με βάση τα στοιχεία του 2025 (362,68 δισ. δολ.). Στο Ισραήλ το υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει ότι ο πόλεμος έχει στοιχίσει 11,5 δισ. δολάρια δηλαδή το 1,88% του περυσινού ΑΕΠ (610,78 δισ. δολ.), ενώ για τις ΗΠΑ το Πεντάγωνο εκτιμά το κόστος των βομβαρδισμών (το πολεμικό υλικό που καταναλώθηκε και την όλη στρατιωτική κινητοποίηση) στα 45,1 δισ. δολάρια ή 1,46% του περυσινού ΑΕΠ (30,77 τρισ. δολάρια).
Το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) υπενθυμίζει ότι το Ιράν δέχθηκε επίθεση στις 28 Φεβρουαρίου από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, πριν τεθεί σε ισχύ η εκεχειρία τον Απρίλιο μετά από 40 ημέρες βομβαρδισμών. Στη συνέχεια, τον Ιούνιο, η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Όμως οι εχθροπραξίες γρήγορα επαναλήφθηκαν, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση της συμφωνίας.
«Στο επίκεντρο της σύγκρουσης βρίσκονται τα στρατηγικά Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων, πριν από τον πόλεμο, περνούσε περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και το οποίο το Ιράν ισχυρίζεται ότι ελέγχει», σημειώνει το Πρακτορείο.
Σε απάντηση, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν εκ νέου αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, επηρεάζοντας σοβαρά τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, οι οποίες ήδη παρεμποδίζονταν από τις διεθνείς κυρώσεις.
Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου αποκλεισμού των ΗΠΑ, από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο, «η χώρα δεν μπόρεσε να εξαγάγει ούτε ένα βαρέλι πετρελαίου», παραδέχθηκε ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Τεχεράνης και πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
Υπερπληθωρισμός
Ο υψηλός πληθωρισμός και η διαρκής εξασθένηση του εθνικού νομίσματος, του ριάλ, λόγω των κυρώσεων των ΗΠΑ και της Δύσης εν γένει ταλανίζουν εδώ και χρόνια την ιρανική οικονομία. Αλλά ο πόλεμος έχει επιδεινώσει περαιτέρω αυτά τα φαινόμενα, τα οποία ισοπεδώνουν την αγοραστική δύναμη των Ιρανών.
Συγκεκριμένα, η αύξηση του δείκτη τιμών καταναλωτή έφθασε στο 69,9% τον Αύγουστο σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της κυβέρνησης της Τεχεράνης. Τα στοιχεία αυτά όμως «δεν αποτυπώνουν σε ικανό βαθμό τις σημαντικές διακυμάνσεις των τιμών στην εγχώρια αγορά, ιδίως των τιμών των τροφίμων», όπως παρατηρεί το AFP.
Ταυτόχρονα, το ιρανικό νόμισμα συνεχίζει να χάνει την αξία του έναντι των ξένων νομισμάτων. Την Κυριακή που ανακοινώθηκαν τα επίσημα στοιχεία από την Στατιστική Υπηρεσία του Ιράν, ένα δολάριο ΗΠΑ αντιστοιχούσε σε περίπου 2,3 εκατ. ριάλ. Όχι βέβαια στις αγορές συναλλάγματος διότι, όπως καθετί το ιρανικό, και το ριάλ είναι απομονωμένο διεθνώς. Η εκτίμηση έγινε από αναλυτές του Γαλλικού Πρακτορείου με βάση ιστοσελίδες παρακολούθησης συναλλαγματικών ισοτιμιών στη μαύρη αγορά.
