Δικαστήριο της ΕΕ: Άδειες και αποδοχές με βάση και τις δύο συμβάσεις εργασίας

Μια σημαντική απόφαση για τα εργασιακά δικαιώματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), κρίνοντας ότι οι εργαζόμενοι που απασχολούνται με δύο διαφορετικές συμβάσεις στον ίδιο εργοδότη δεν μπορούν να στερούνται δικαιώματα που απορρέουν από τη δεύτερη εργασιακή τους σχέση.

Σύμφωνα με την απόφαση, όταν ένας εργαζόμενος έχει σύμβαση πλήρους απασχόλησης και παράλληλα παρέχει πρόσθετη εργασία με σύμβαση μερικής απασχόλησης, οι αποδοχές της ετήσιας άδειάς του πρέπει να υπολογίζονται λαμβάνοντας υπόψη την εργασία που έχει πραγματοποιήσει και τις αμοιβές που έχει εισπράξει στο πλαίσιο και των δύο συμβάσεων.

Η κρίση του ευρωπαϊκού δικαστηρίου αφορά επίσης τα σχετικά επιδόματα σίτισης που προβλέπονται από την εργασιακή σχέση, τα οποία δεν μπορούν να υπολογίζονται με τρόπο που εισάγει αδικαιολόγητη δυσμενή μεταχείριση των εργαζομένων με πρόσθετη σύμβαση.

Η υπόθεση των 14 εκπαιδευτικών

Η απόφαση προέκυψε από δικαστική διαμάχη στη Ρουμανία, στην οποία εμπλέκονται 14 εκπαιδευτικοί της προπανεπιστημιακής εκπαίδευσης.

Από το 2019 έως το 2022, οι συγκεκριμένοι εκπαιδευτικοί εργάζονταν με συμβάσεις αορίστου χρόνου και πλήρους απασχόλησης σε σχολικές μονάδες της χώρας. Παράλληλα, αναλάμβαναν πρόσθετες διδακτικές ώρες στα ίδια εκπαιδευτικά ιδρύματα, με ξεχωριστές συμβάσεις ορισμένου χρόνου και μερικής απασχόλησης.

Οι δεύτερες συμβάσεις ίσχυαν από τον Σεπτέμβριο έως τον Ιούνιο κάθε σχολικού έτους και προέβλεπαν αμοιβή ανά ώρα διδασκαλίας.

Ωστόσο, κατά τον υπολογισμό των αποδοχών της ετήσιας άδειας και των επιδομάτων σίτισης, οι εργοδότες λάμβαναν υπόψη αποκλειστικά τις αποδοχές από την κύρια σύμβαση αορίστου χρόνου, αγνοώντας τα εισοδήματα που προέρχονταν από την πρόσθετη εργασία.

Οι εκπαιδευτικοί, μέσω του συνδικαλιστικού τους φορέα, προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη και δικαιώθηκαν σε πρώτο βαθμό το 2023.

Ο εργοδότης άσκησε έφεση και το Εφετείο του Ιασίου απευθύνθηκε στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας να διευκρινιστεί εάν η ρουμανική νομοθεσία, που περιόριζε τον υπολογισμό των συγκεκριμένων δικαιωμάτων στην κύρια σύμβαση, ήταν συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Τι προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο

Στην απόφασή του, το ΔΕΕ υπενθυμίζει ότι το δικαίωμα ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών διάρκειας τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων αποτελεί θεμελιώδη αρχή του κοινωνικού δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κατά τη διάρκεια της άδειας, ο εργαζόμενος πρέπει να εξακολουθεί να λαμβάνει αποδοχές συγκρίσιμες με εκείνες που εισπράττει όταν εργάζεται, ώστε να μπορεί να ασκεί ουσιαστικά το δικαίωμα στην ανάπαυση χωρίς οικονομική επιβάρυνση.

Το δικαστήριο επισημαίνει επίσης ότι ένας εργαζόμενος που συνδυάζει σύμβαση αορίστου χρόνου και πλήρους απασχόλησης με δεύτερη σύμβαση ορισμένου χρόνου και μερικής απασχόλησης υπάγεται ταυτόχρονα στην προστασία των ευρωπαϊκών κανόνων που διέπουν τις δύο τελευταίες μορφές εργασίας.

Οι σχετικές συμφωνίες-πλαίσιο απαγορεύουν τη δυσμενέστερη μεταχείριση των εργαζομένων ορισμένου χρόνου ή μερικής απασχόλησης σε σύγκριση με αντίστοιχους εργαζομένους αορίστου χρόνου ή πλήρους απασχόλησης, εκτός εάν υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι που τη δικαιολογούν.

Στη συγκεκριμένη υπόθεση, το ΔΕΕ έκρινε ότι η διαφορετική μεταχείριση των εκπαιδευτικών δεν δικαιολογούνταν από αντικειμενικούς λόγους. Επιπλέον, διαπίστωσε ότι δεν είχε εφαρμοστεί ορθά η αρχή της αναλογικότητας με βάση τον χρόνο εργασίας.

Κατά συνέπεια, η ευρωπαϊκή νομοθεσία αντιτίθεται σε εθνικές ρυθμίσεις όπως οι επίμαχες διατάξεις της Ρουμανίας.

Τι σημαίνει η απόφαση για τους εργαζομένους

Η απόφαση έχει ευρύτερη σημασία, καθώς αποσαφηνίζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να προστατεύονται τα εργασιακά δικαιώματα όταν συνυπάρχουν διαφορετικές συμβατικές σχέσεις με τον ίδιο εργοδότη.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ύπαρξη δεύτερης σύμβασης δεν επιτρέπει στον εργοδότη να αγνοεί τις αντίστοιχες αποδοχές κατά τον υπολογισμό των δικαιωμάτων που προστατεύονται από το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος με δύο συμβάσεις δικαιούται αυτομάτως διπλάσια άδεια ή διπλά επιδόματα. Σημαίνει ότι ο υπολογισμός πρέπει να αντανακλά την πραγματική εργασία και τις αποδοχές από τις δύο εργασιακές σχέσεις, με σεβασμό στην αρχή της αναλογικότητας και της ίσης μεταχείρισης.

Την τελική απόφαση για τη διαφορά των Ρουμάνων εκπαιδευτικών θα λάβει πλέον το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο, εφαρμόζοντας την ερμηνεία που έδωσε το ΔΕΕ.

Η ερμηνεία αυτή είναι δεσμευτική και για τα δικαστήρια των υπόλοιπων κρατών-μελών όταν εξετάζουν ανάλογες υποθέσεις, ενισχύοντας την προστασία των εργαζομένων που συνδυάζουν διαφορετικές μορφές απασχόλησης.

Για να γίνει κατανοητή η πρακτική σημασία της απόφασης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρκεί το παράδειγμα ενός καθηγητή που εργάζεται με δύο συμβάσεις στο ίδιο σχολείο. Με την πρώτη σύμβαση απασχολείται με πλήρες ωράριο, πέντε ημέρες την εβδομάδα, και λαμβάνει μηνιαίο μισθό 1.500 ευρώ. Παράλληλα, έχει υπογράψει δεύτερη σύμβαση μερικής απασχόλησης, μέσω της οποίας διδάσκει επιπλέον 10 ώρες την εβδομάδα, εισπράττοντας άλλα 500 ευρώ τον μήνα. Συνολικά, επομένως, οι μηνιαίες αποδοχές του ανέρχονται σε 2.000 ευρώ.

Ας υποθέσουμε ότι ο συγκεκριμένος εκπαιδευτικός δικαιούται 20 εργάσιμες ημέρες ετήσιας άδειας και ότι οι δύο συμβάσεις καλύπτουν ολόκληρη την περίοδο που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό των αποδοχών της. Με το σύστημα που αμφισβητήθηκε ενώπιον του ευρωπαϊκού δικαστηρίου, ο εργοδότης υπολόγιζε τις αποδοχές άδειας αποκλειστικά με βάση την κύρια σύμβαση των 1.500 ευρώ, αγνοώντας τα επιπλέον 500 ευρώ που ο εργαζόμενος εισέπραττε από τη δεύτερη σύμβαση. Έτσι, σε ένα απλουστευμένο παράδειγμα, η αμοιβή για 20 ημέρες άδειας υπολογιζόταν σε 1.500 ευρώ, δηλαδή 75 ευρώ ανά ημέρα. Αντίθετα, με τον συνυπολογισμό των αποδοχών και από τις δύο συμβάσεις, η αντίστοιχη βάση υπολογισμού ανέρχεται σε 2.000 ευρώ, δηλαδή 100 ευρώ ανά ημέρα. Η διαφορά φτάνει τα 500 ευρώ για το συγκεκριμένο διάστημα.

Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι ότι η απόφαση δεν σημαίνει πως ο εργαζόμενος αποκτά αυτομάτως διπλάσιες ημέρες άδειας επειδή έχει δύο συμβάσεις. Στο παράδειγμά μας, οι 20 ημέρες δεν μετατρέπονται σε 40. Εκείνο που αλλάζει είναι ο τρόπος υπολογισμού των αποδοχών, καθώς πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η πρόσθετη εργασία, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες και την αρχή της αναλογικότητας.

Ανάλογη είναι η λογική και για τα επιδόματα σίτισης. Εάν, για παράδειγμα, ο καθηγητής λαμβάνει 100 ευρώ μηνιαίως βάσει της κύριας σύμβασης, δεν σημαίνει ότι δικαιούται αυτομάτως άλλα 100 ευρώ λόγω της δεύτερης. Ωστόσο, ο εργοδότης δεν μπορεί να αγνοεί τη δεύτερη εργασιακή σχέση κατά την εφαρμογή των σχετικών δικαιωμάτων, όταν αυτό οδηγεί σε αδικαιολόγητη δυσμενή μεταχείριση.

Οι παραπάνω υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί, καθώς τα πραγματικά ποσά εξαρτώνται από τη διάρκεια των συμβάσεων, τις ώρες απασχόλησης και την εθνική νομοθεσία. Η απόφαση έχει σημασία και για την Ελλάδα, καθώς η ερμηνεία του ευρωπαϊκού δικαίου από το ΔΕΕ δεσμεύει τα εθνικά δικαστήρια σε αντίστοιχες υποθέσεις. Δεν καθιερώνει, όμως, αυτόματη αύξηση αποδοχών για κάθε εργαζόμενο με δεύτερη δουλειά. Αφορά ειδικότερα περιπτώσεις στις οποίες συνυπάρχουν δύο εργασιακές συμβάσεις με τον ίδιο εργοδότη και ο υπολογισμός των σχετικών δικαιωμάτων παραλείπει αδικαιολόγητα τη μία από αυτές.

Πηγή: in.gr