ΕΕ: Εξετάζει συμμετοχές σε εταιρείες κρίσιμων πρώτων υλών για να μειώσει την εξάρτηση από την Κίνα

Μια πιο ενεργή παρέμβαση στην αγορά κρίσιμων πρώτων υλών εξετάζει η ΕΕ, επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτησή της από την Κίνα και να διασφαλίσει τις προμήθειες μετάλλων απαραίτητων για την άμυνα, τις μπαταρίες και τις πράσινες τεχνολογίες. Η πρωτοβουλία προβλέπει τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Κέντρου Κρίσιμων Πρώτων Υλών, το οποίο θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αποκτά μετοχικές συμμετοχές σε εταιρείες του κλάδου.

Η πρόταση, την οποία υποστήριξαν ευρωβουλευτές την περασμένη εβδομάδα, σηματοδοτεί μια πιθανή αλλαγή προσέγγισης. Μέχρι σήμερα, η ευρωπαϊκή πολιτική επικεντρωνόταν κυρίως στην επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων για έργα εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης. Το νέο σχέδιο επιδιώκει να προσθέσει άμεση χρηματοδοτική παρέμβαση, στρατηγικά αποθέματα και καλύτερο συντονισμό των αγορών, σημειώνουν οι Financial Times.

Το παράδειγμα των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας

Η πρωτοβουλία αντλεί έμπνευση από την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία έχει επενδύσει σημαντικά ποσά για να ενισχύσει την αμερικανική αλυσίδα εφοδιασμού. Το περασμένο καλοκαίρι, το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας επένδυσε 400 εκατ. δολάρια για να αποκτήσει ποσοστό 15% στην παραγωγό σπάνιων γαιών MP Materials, ενώ παράλληλα χορήγησε δάνειο 150 εκατ. δολαρίων.

Η συμφωνία περιλάμβανε επίσης δεκαετή δέσμευση για ελάχιστη τιμή 110 δολαρίων ανά κιλό για το μείγμα νεοδυμίου-πρασεοδυμίου, πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται σε μόνιμους μαγνήτες για ηλεκτρικά οχήματα και ρομπότ. Τέτοιου είδους μηχανισμοί μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο απότομης πτώσης των διεθνών τιμών, η οποία ενδέχεται να καταστήσει μη βιώσιμα ευρωπαϊκά έργα.

Η Ιαπωνία αποτελεί επίσης πρότυπο μέσω του κρατικού οργανισμού JOGMEC, που επιδιώκει τη σταθερή και οικονομικά προσιτή προμήθεια μετάλλων και ενεργειακών πόρων. Το προτεινόμενο ευρωπαϊκό κέντρο θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί με 2 δισ. ευρώ από τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ.

Η χρηματοδότηση παραμένει ανοιχτό ζήτημα για την ΕΕ

Ο Ολλανδός ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών Μοχάμεντ Τσαχίμ, που ηγείται της πρότασης, προειδοποιεί ότι το ποσό των 2 δισ. ευρώ δεν αρκεί από μόνο του. Για να αποκτήσει η Ευρώπη αντίστοιχες δυνατότητες με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, θα χρειαστούν πρόσθετα κεφάλαια από ιδιώτες, εθνικές κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Η ανησυχία αφορά ιδιαίτερα την έκθεση των ευρωπαϊκών επενδύσεων στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών. Όταν οι τιμές των μετάλλων υποχωρούν απότομα, έργα που απαιτούν μεγάλα αρχικά κεφάλαια μπορεί να χάσουν τη βιωσιμότητά τους. Ταυτόχρονα, η συγκέντρωση της παραγωγής και της επεξεργασίας σε λίγες χώρες δημιουργεί κινδύνους για βιομηχανίες που εξαρτώνται από αδιάλειπτες προμήθειες.

Ο επικεφαλής του κλαδικού οργανισμού EIT RawMaterials, Μπερντ Σέφερ, έχει προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να αντικαταστήσει την εξάρτησή της από την Κίνα με αυξανόμενη εξάρτηση από τις ΗΠΑ.

Από τα στρατηγικά έργα στην άμεση παρέμβαση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη επιλέξει στρατηγικά έργα εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης που μπορούν να επωφεληθούν από ταχύτερες αδειοδοτήσεις. Στις 9 Οκτωβρίου ανακοίνωσε την επιλογή 46 νέων έργων σε 16 κράτη-μέλη, προσθέτοντάς τα στις προηγούμενες εγκρίσεις. Ωστόσο, ο χαρακτηρισμός ενός έργου ως στρατηγικού δεν συνεπάγεται αυτόματη δημόσια χρηματοδότηση.

Το νέο κέντρο θα μπορούσε να καλύψει αυτό το κενό, επενδύοντας σε εταιρείες όταν κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του εφοδιασμού, δημιουργώντας αποθέματα και παρακολουθώντας τις διαθέσιμες ποσότητες πρώτων υλών στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε σχεδιάσει να παρουσιάσει ξεχωριστή νομοθετική πρόταση το φθινόπωρο, αλλά εγκατέλειψε αυτό το σχέδιο. Η πρωτοβουλία προωθείται πλέον μέσω τροποποιήσεων στην υφιστάμενη νομοθεσία για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Για να εφαρμοστεί, θα χρειαστεί η συμφωνία των κρατών-μελών, ορισμένα από τα οποία είχαν αρχικά εκφράσει επιφυλάξεις.

Η τελική έκβαση θα κριθεί τόσο από το ύψος της χρηματοδότησης όσο και από την προθυμία των κυβερνήσεων να επιτρέψουν πιο άμεση δημόσια συμμετοχή σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Για την Ευρώπη, το ζητούμενο είναι να δημιουργήσει ανθεκτικότερες αλυσίδες εφοδιασμού χωρίς να περιορίσει τη δυνατότητα των έργων να προσελκύουν ιδιωτικά κεφάλαια.