Έτοιμος να παρέμβει δυναμικά σε περίπτωση νέας κρίσης χρέους στην Ευρωζώνη, ακόμη και με τη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων εφόσον κριθεί απαραίτητο, εμφανίζεται ο Κλάας Νοτ, ένας από τους δύο βασικούς υποψηφίους για τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).
Σε συνέντευξή του στους Financial Times, ο 59χρονος Ολλανδός ξεκαθάρισε ότι η ΕΚΤ δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμα μέσα, συμπεριλαμβανομένων των αγορών ομολόγων, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν. Μάλιστα, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να σχεδιαστεί ένα νέο, προσαρμοσμένο εργαλείο, εάν η επόμενη κρίση έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνες που αντιμετώπισε η Ευρωζώνη στο παρελθόν.
Ο Νοτ, ο οποίος διετέλεσε διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας από το 2011 έως το 2025, προτάθηκε επισήμως από τη Χάγη για τη θέση την Παρασκευή. Η Λαγκάρντ αναμένεται να αποχωρήσει στις αρχές Φεβρουαρίου, περίπου εννέα μήνες πριν από την ολοκλήρωση της οκταετούς θητείας της.
Αντίπαλός του στη διαδικασία επιλογής είναι ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών και πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας. Η απόφαση αναμένεται να ληφθεί από τους Ευρωπαίους ηγέτες, ενδεχομένως στη σύνοδο κορυφής στα τέλη Νοεμβρίου ή τον επόμενο μήνα.
Oi δύο υποψήφιοι για τη διαδοχή τηε Λαγκάρντ
Ο Νοτ, τα γαλλικά ομόλογα και τα όρια της παρέμβασης
Η συζήτηση για τη νέα ηγεσία της ΕΚΤ πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας για το κόστος δανεισμού της Γαλλίας. Οι αποδόσεις των δεκαετών γαλλικών ομολόγων ξεπέρασαν προσωρινά το 5% τον προηγούμενο μήνα, ενώ η διαφορά τους από τα αντίστοιχα γερμανικά διευρύνθηκε έως τις 1,75 ποσοστιαίες μονάδες.
Ο Νοτ διαφοροποιήθηκε σαφώς από την αμφιλεγόμενη δήλωση της Λαγκάρντ το 2020 ότι η ΕΚΤ «δεν βρίσκεται εδώ για να κλείνει τα spreads». Όπως υποστήριξε, η κεντρική τράπεζα πρέπει να είναι έτοιμη να περιορίζει τις αποκλίσεις όταν αυτές προκαλούνται από αδικαιολόγητες και άτακτες κινήσεις των αγορών.
Ωστόσο, έσπευσε να διευκρινίσει ότι δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο επίπεδο αποδόσεων ή διαφοράς επιτοκίων που να ενεργοποιεί αυτομάτως παρέμβαση. Η αύξηση του κόστους δανεισμού μιας χώρας δεν αρκεί από μόνη της για να δικαιολογήσει αγορές ομολόγων από την ΕΚΤ. Κρίσιμη είναι η διάκριση ανάμεσα σε μια φυσιολογική αναπροσαρμογή των τιμών και σε μια άτακτη αναταραχή με έντονη μεταβλητότητα και μετάδοση σε άλλες αγορές.
Στα διαθέσιμα εργαλεία περιλαμβάνονται το πρόγραμμα Οριστικών Νομισματικών Συναλλαγών (OMT), που δημιουργήθηκε μετά την κρίση χρέους του 2012, καθώς και το Μέσο Προστασίας της Μετάδοσης (TPI), το οποίο θεσπίστηκε το 2022. Ο Νοτ υπογράμμισε, πάντως, ότι κάθε παρέμβαση πρέπει να διαφυλάσσει την αξιοπιστία της ΕΚΤ και δεν μπορεί να υποκαθιστά τη δημοσιονομική πειθαρχία των κυβερνήσεων.
Επιτόκια, πληθωρισμός και ελληνική κρίση
Ο Ολλανδός υποψήφιος απέρριψε επίσης την εικόνα του ως μόνιμα «γερακιού» στη νομισματική πολιτική. Όπως είπε, οι αποφάσεις πρέπει να καθορίζονται από τις οικονομικές συνθήκες και όχι από προσωπικές προτιμήσεις. Εάν οι ενεργειακές τιμές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, εκτιμά ότι δεν θα χρειαστούν μεγάλες αυξήσεις επιτοκίων, αν και δεν απέκλεισε μια περιορισμένη περαιτέρω σύσφιγξη.
Η εμπειρία του από την ελληνική κρίση χρέους παραμένει χαρακτηριστική. Το 2011 και το 2012 είχε μιλήσει δημόσια για τον κίνδυνο χρεοκοπίας ή εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, διευκρινίζοντας αργότερα ότι στόχος του ήταν να προειδοποιήσει για τις καταστροφικές συνέπειες μιας άτακτης χρεοκοπίας ή μιας ακούσιας εξόδου.
Η στάση του αυτή, όπως και οι παρεμβάσεις του το 2019 κατά της επανέναρξης των αγορών ομολόγων από την ΕΚΤ, αποτυπώνουν έναν υποψήφιο που συνδυάζει την ετοιμότητα για παρέμβαση με την επιμονή στην αναλογικότητα και στη δημοσιονομική υπευθυνότητα. Αυτή η ισορροπία θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις εάν αναλάβει την ηγεσία της ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής, σύμφωνα με τους FT.
