Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) δοκιμάζεται για πρώτη φορά πολιτικά. Οι μετοχές τεχνολογίας έχασαν 10% από τα μέσα Οκτωβρίου και οι ψηφοφόροι σε ΗΠΑ και Ευρώπη ρωτούν ποιος σηκώνει τους κινδύνους των data centres.
Τέσσερα χρόνια αφότου το ChatGPT μίλησε με τρόπο που καταλαβαίναμε, αντικρίζουμε το κόστος μιας τεχνολογίας που μπορεί να αλλάξει τη ζωή στον πλανήτη όσο η φωτιά ή το διαδίκτυο. Είναι μια κουβέντα που φοβόμαστε, όπως οι γονείς φοβούνται εκείνη για την ενηλικίωση. Η υιοθέτηση ήταν ταχύτατη: σχεδόν το 50% των άρθρων στο διαδίκτυο και το 75% των νέων ιστοσελίδων γράφονται ήδη με ΤΝ, ενώ αυξάνονται οι ενδείξεις ότι πιέζει την αγορά εργασίας, ιδίως των νεότερων.
Η βουτιά έχει δύο αιτίες. Η πρώτη είναι η Nvidia: οι προσωπικές περιπέτειες του επικεφαλής της βαραίνουν ένα θέμα που δεν τις αξίζει. Με πάνω από 25 χρόνια στην αγορά και κυρίαρχο μερίδιο στα data centres, η εταιρεία μπορεί να επιβιώσει της αποχώρησής του, και η πτώση της (-22% από τα μέσα Οκτωβρίου) είναι εταιρικής φύσης. Η δεύτερη είναι βαθύτερη: η χρηματοδότηση.
Σύμφωνα με δελτίο της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), το 55,2% των επενδύσεων σε εταιρείες ΤΝ το 2021-2025 προήλθε από άλλες εταιρείες ΤΝ, και στο 46,4% της αξίας των συμφωνιών αυτών ο επενδυτής ήταν και προμηθευτής ή πελάτης. Το ίδιο κεφάλαιο στηρίζει έτσι χρηματοδότηση και έσοδα, και η πίεση σε έναν κόμβο εξαπλώνεται στο δίκτυο. Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες των hyperscalers ξεπερνούν φέτος τα 800 δισ. δολάρια, περίπου 2,5% του ΑΕΠ των ΗΠΑ, με έκδοση ομολόγων 222 δισ. δολαρίων έως τον Σεπτέμβριο.
Εδώ το σχήμα συναντά τους ψηφοφόρους: το 75% των Αμερικανών αντιτίθεται στα τοπικά data centres, ανεξαρτήτως κόμματος, ενώ στην Ευρώπη το 84% ζητά προσεκτική διαχείριση της ΤΝ στην εργασία. Ο φόβος όμως ίσως υπερβάλλει: τα περισσότερα έργα του 2027 έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί, σύμφωνα με την J.P. Morgan, και τα 45 δημοψηφίσματα που εγκρίθηκαν αφορούν κυρίως περιορισμούς στην ενέργεια. Οι κυβερνήτες των πολιτειών μπορούν να επιβραδύνουν έργα, αλλά οι εξουσίες τους έχουν όρια.
Μια καθυστέρηση λοιπόν δεν είναι καταστροφή. Θα αφαιρούσε την πίεση από τις εταιρείες ΤΝ να παρουσιάζουν κάθε λίγες εβδομάδες νέο επίτευγμα, θα έδινε χρόνο στις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν, θα άφηνε χώρο στο «πιο αργό χρήμα» να καλύψει το κενό χρηματοδότησης και θα μετρίαζε τη ζημιά στην αγορά εργασίας.
Το αγκάθι είναι γεωπολιτικό. Αν η Κίνα συνεχίσει με τον σημερινό ρυθμό ενώ οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι επιβραδύνουν, θα μπορούσε να φτάσει πρώτη σε κάποια μορφή γενικής τεχνητής νοημοσύνης (AGI). Μια τέτοια «στιγμή Σπούτνικ» θα έκανε τους ψηφοφόρους να απαιτήσουν από τις ΗΠΑ να φτάσουν τον αντίπαλο. Θα είχε άραγε περπατήσει ο Άρμστρονγκ στη Σελήνη χωρίς το Σπούτνικ;
Για τις επιχειρήσεις, η καθυστέρηση είναι ευκαιρία να καλύψουν το χαμένο έδαφος, γιατί ο κόσμος που ξέραμε δεν επιστρέφει. Για τους επενδυτές, η Nvidia πρέπει να διαχωριστεί από το θέμα, που παραμένει άθικτο χάρη στην πολιτική βούληση και την τεχνολογική ορμή. Και οι αγορές τείνουν να πηγαίνουν καλύτερα μετά τις ενδιάμεσες εκλογές: μέση ετησιοποιημένη απόδοση 24% για τις μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, έναντι 9,3% μετά τις προεδρικές.
