Ναυτιλία: Σκληρό πόκερ στον IMO για την πράσινη μετάβαση

Η 84η σύνοδος της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) ολοκληρώθηκε χθες στο Λονδίνο, επιβεβαιώνοντας ότι ο Οργανισμός παραμένει ο φορέας που θα λάβει οριστικές αποφάσεις για την πορεία της ναυτιλίας προς την απανθρακοποίηση.

Τα μέλη της συμφώνησαν για συνέχιση των διαπραγματεύσεων, ωστόσο παραμένουν οι βαθιές διαφορές γύρω από το πώς θα επιτευχθεί αυτή. Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων όλη την προηγούμενη εβδομάδα βρέθηκε το σχέδιο IMO Net-Zero Framework, ένα προτεινόμενο παγκόσμιο πλαίσιο για τα μεσοπρόθεσμα μέτρα μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία.

Σχεδόν 100 αντιπροσωπείες τοποθετήθηκαν επί του θέματος, αναδεικνύοντας το βαθύ χάσμα ανάμεσα σε όσους ζητούν φιλόδοξη ρύθμιση με μηχανισμό τιμολόγησης άνθρακα και σε όσους αντιδρούν, προειδοποιώντας για επιβάρυνση του διεθνούς εμπορίου.

Ο ΙΜΟ επέστρεψε

Κλείνοντας τις εργασίες, ο Γενικός Γραμματέας του IMO, Arsenio Dominguez, υπογράμμισε τη σημασία της συνέχισης των συζητήσεων στο πλαίσιο του Οργανισμού, σημειώνοντας ότι ο Οργανισμός «επέστρεψε σε τροχιά», τονίζοντας ωστόσο πως πρέπει να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών.

Στις διαβουλεύσεις σύμφωνα με τον διεθνή τύπο από την μία πλευρά πρωτοστάτησαν η Σαουδική Αραβία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Λιβερία που πίεσαν ώστε να παραμείνουν στο τραπέζι εναλλακτικές προτάσεις. Ειδικότερα Λιβερία, Παναμάς και Αργεντινή προώθησαν ένα εναλλακτικό σχέδιο που προέβλεπε την κατάργηση ενός ταμείου πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, που προβλέπεται στο σχέδιο για την χρηματοδότηση της μετάβασης.

Τι υποστηρίζουν οι ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ, μέσω της Προέδρου της Ομοσπονδιακής Ναυτιλιακής Επιτροπής (FMC), Laura DiBella, η οποία συμμετείχε στην αμερικανική αντιπροσωπεία, κατέστησαν σαφές από την Πέμπτη ότι η χώρα της αντιτίθενται στα οικονομικά μέτρα που περιλαμβάνονται στο NZF, επισημαίνοντας ότι το πλαίσιο θα μπορούσε, να προκαλέσει σοβαρή επιβάρυνση στους Αμερικανούς καταναλωτές μέσω, όπως σημείωσε ενός παγκόσμιου φόρου άνθρακα στις θαλάσσιες μεταφορές.

Σύμφωνα με την ίδια, οι ΗΠΑ ενθάρρυναν τα κράτη-μέλη του IMO να εξετάσουν εναλλακτικές προτάσεις που θα διασφαλίζουν τη σταθερότητα της ναυτιλιακής αγοράς και θα αποτρέπουν τη μετακύλιση πρόσθετου κόστους στους καταναλωτές.

Η Πρόεδρος της FMC, ανέφερε ακόμη ότι, κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, η αμερικανική αντιπροσωπεία είχε επαφές με περισσότερες από 20 αντιπροσωπείες, με στόχο τη διερεύνηση όλων των διαθέσιμων επιλογών για την επίτευξη ευρύτερης συναίνεσης. Η DiBella υποστήριξε ακόμη ότι μια «σιωπηλή πλειοψηφία» κρατών-μελών βρήκε τελικά τη φωνή της στη MEPC 84, εκφράζοντας επιφυλάξεις έναντι του NZF.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα εξετάσουν όλες τις διαθέσιμες διορθωτικές επιλογές για την προστασία των Αμερικανών καταναλωτών από, όπως το χαρακτήρισε, έναν «αμφισβητούμενο και περιττό παγκόσμιο φόρο άνθρακα». Τόνισε επίσης ότι η FMC θα παρακολουθεί στενά τυχόν ρυθμίσεις ή πρακτικές κρατών σημαίας που ενδέχεται να δημιουργήσουν δυσμενείς συνθήκες για το εξωτερικό εμπόριο των ΗΠΑ.

Η «συμμαχία» υπέρ του NZF

Από την πλευρά τους η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, το Μπελίζ, η Βραζιλία και η Νότια Αφρική επιδίωξαν να διατηρηθεί η συζήτηση επικεντρωμένη στο NZF, το οποίο χαρακτήρισαν τη μόνη ρεαλιστική βάση για την επίτευξη των κλιματικών στόχων του IMO που υιοθετήθηκαν το 2023.

Παρά τις εντάσεις, η Επιτροπή συμφώνησε στη σύσταση ενδιάμεσης Ομάδας Εργασίας, με στόχο να γεφυρωθούν οι διαφορές πριν από τη MEPC 85. Δύο ενδιάμεσες συνεδριάσεις έχουν προγραμματιστεί για τις 1–4 Σεπτεμβρίου και τις 23–27 Νοεμβρίου, ενώ θα προηγηθεί και μονοήμερο τεχνικό εργαστήριο για τους μηχανισμούς ιχνηλάτησης της προέλευσης και της χρήσης των καυσίμων.

Η Δεύτερη Έκτακτη Σύνοδος της MEPC αναμένεται να επαναληφθεί στις 4 Δεκεμβρίου 2026, υπό την προϋπόθεση επιβεβαίωσης της από τη MEPC 85, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 30 Νοεμβρίου έως 3 Δεκεμβρίου.

To ICS θα καταθέσει νέες προτάσεις

Φορείς της ναυτιλίας χαιρέτισαν τη συνέχιση του διαλόγου. Ο Γενικός Γραμματέας του International Chamber of Shipping, Θωμάς Καζάκος σημείωσε ότι ο διάλογος ήταν εποικοδομητικός, αν και πολλά κράτη εξακολουθούν να ζητούν περαιτέρω προσαρμογές. Υπογράμμισε ότι η διεθνής ναυτιλία είναι υπέρ των φιλόδοξων στόχων του ΙΜΟ που υιοθετήθηκαν το 2023 για την μείωση των εκπομπών (2023 IMO GHG Strategy) και έχει ήδη επιτύχει σημαντικές μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Είναι όμως ζωτικής σημασίας πρόσθεσε, οι κυβερνήσεις να προχωρήσουν στην υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου, κατάλληλου για τον σκοπό αυτό, παγκόσμιου πλαισίου το συντομότερο δυνατό, ώστε να μπορέσει η βιομηχανία να επιταχύνει περαιτέρω την ταχεία μετάβασή της σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας.

Ως εκ τούτου, κατέληξε, χαιρετίζουμε την απόφαση να συγκληθούν πρόσθετες διαπραγματεύσεις τον Σεπτέμβριο, «στις οποίες το ICS σκοπεύει να συνεισφέρει ιδέες σχετικά με μια πιθανή πορεία προς την επίτευξη της απαραίτητης υποστήριξης μεταξύ όλων των κρατών μελών».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του World Shipping Council, Joe Kramek, υπογράμμισε ότι οι εταιρείες τακτικών γραμμών έχουν ήδη επενδύσει 150 δισ. δολάρια σε πλοία διπλού καυσίμου, αλλά η αξιοποίηση αυτών των επενδύσεων εξαρτάται από ένα αποτελεσματικό παγκόσμιο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Πέρα από το NZF, η MEPC 84 υιοθέτησε νέα Περιοχή Ελέγχου Εκπομπών στον Βορειοανατολικό Ατλαντικό, τη μεγαλύτερη στον κόσμο, με αυστηρότερα όρια για τα οξείδια του θείου, τα οξείδια του αζώτου και τα αιωρούμενα σωματίδια. Η πλήρης εφαρμογή της αναμένεται τον Σεπτέμβριο του 2028 και θα καλύπτει θαλάσσιες ζώνες της Γαλλίας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ισλανδίας, της Γροιλανδίας και των Νήσων Φερόε.

Η Επιτροπή υιοθέτησε επίσης ψήφισμα που καταδικάζει τις επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυτιλίας στην περιοχή του Στενού του Ορμούζ, προειδοποιώντας για σοβαρούς κινδύνους θαλάσσιας ρύπανσης από πετρέλαιο, επικίνδυνες ουσίες, πυραύλους, drones, πυρκαγιές και εκρήξεις.