«Καπετάνιος». Πρόκειται για το προσωνύμιο που συνόδευε τον Γιώργο Βαρδινογιάννη πολύ πριν συνδέσει το όνομά του με τον Παναθηναϊκό και εξελιχθεί σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Οι ρίζες του βρίσκονται στη ναυτική δραστηριότητα που ακολούθησε και σε μια αποστολή μεταφοράς πετρελαίου που προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις.
Ήταν το 1966, όταν ένα δεξαμενόπλοιο με Έλληνα πλοίαρχο βρέθηκε στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης για το εμπάργκο που είχε επιβληθεί στη Ροδεσία, τη σημερινή Ζιμπάμπουε.
Ο Γιώργος Βαρδινογιάννης, το εμπάργκο και η αποστολή στη Ροδεσία
Έναν χρόνο νωρίτερα, το 1965, το καθεστώς του Ίαν Σμιθ είχε προχωρήσει στη μονομερή ανακήρυξη ανεξαρτησίας της Ροδεσίας από τη Βρετανία. Η χώρα διοικούνταν από τη λευκή μειονότητα, με ένα σύστημα φυλετικών διακρίσεων που είχε προκαλέσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις.
Οι κυρώσεις που ακολούθησαν περιλάμβαναν περιορισμούς στον ανεφοδιασμό της χώρας με πετρέλαιο. Κομβικό σημείο ήταν το λιμάνι της Μπέιρα, στη γειτονική Μοζαμβίκη, από όπου περνούσε αγωγός μεταφοράς καυσίμων προς τη Ροδεσία.
Η Βρετανία είχε αναλάβει την επιτήρηση των θαλάσσιων διαδρομών, επιχειρώντας να αποτρέψει την παράδοση φορτίων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον ανεφοδιασμό του καθεστώτος.
Το δεξαμενόπλοιο που δεν άλλαξε πορεία
Ο Γιώργος Βαρδινογιάννης, ο οποίος έφυγε σήμερα από την ζωή σε ηλικία 90 ετών είχε σπουδάσει στη σχολή εμποροπλοιάρχων του Σαουθάμπτον και είχε ακολουθήσει επαγγελματική πορεία στην εμπορική ναυτιλία.
Το 1966 βρέθηκε στη γέφυρα δεξαμενόπλοιου, το οποίο αναφέρεται στις σχετικές ιστορικές αφηγήσεις ως «Arietta Venezelos».
Σύμφωνα με τις αναφορές για το περιστατικό, το πλοίο βρισκόταν στον Περσικό Κόλπο όταν η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε από την πλοιοκτήτρια εταιρεία να αλλάξει τον προορισμό του. Αντί να κατευθυνθεί προς την ανατολική Αφρική, θα έπρεπε να πλεύσει προς το Ρότερνταμ, ώστε να αποφευχθεί η παράδοση του πετρελαϊκού φορτίου στη Ροδεσία.
Η αλλαγή πορείας, ωστόσο, δεν πραγματοποιήθηκε. Το δεξαμενόπλοιο συνέχισε προς την Μπέιρα, προκαλώντας την κινητοποίηση των βρετανικών αρχών.
Το Βασιλικό Ναυτικό παρακολουθούσε τις κινήσεις του, ενώ είχαν προηγηθεί προειδοποιήσεις για την προσέγγιση του λιμανιού.
Η υπόθεση καταγράφηκε ως ένα από τα χαρακτηριστικά περιστατικά που συνδέθηκαν με την παραβίαση των περιορισμών στον πετρελαϊκό ανεφοδιασμό της Ροδεσίας.
Πώς γεννήθηκε ο «Καπετάνιος»
Η συγκεκριμένη αποστολή έμελλε να αποκτήσει ιδιαίτερη θέση στις αφηγήσεις γύρω από τον Γιώργο Βαρδινογιάννη.
Το προσωνύμιο «Καπετάνιος» παρέπεμπε αρχικά στην πραγματική του ιδιότητα ως πλοιάρχου. Στη συνέχεια, όμως, συνδέθηκε και με την αποφασιστικότητα που του αποδόθηκε εξαιτίας της στάσης του κατά την αποστολή.
Τα βρετανικά αρχεία
Η σύνδεση του πάντως με τη ναυτιλία δεν αποτελεί απλώς κεφάλαιο του παρελθόντος. Τα βρετανικά εταιρικά αρχεία καταγράφουν τον George John Vardinoyannis ως ενεργό director της Avin (London) Limited από τις 31 Μαΐου 1991. Η Avin αποτελεί τον παραδοσιακό ναυτιλιακό βραχίονα των συμφερόντων της οικογένειας Βαρδινογιάννη, με έμφαση στη μεταφορά πετρελαίου και πετρελαιοειδών.
Ίσως γι’ αυτό ο χαρακτηρισμός «Καπετάνιος» αποδείχθηκε τόσο ανθεκτικός στον χρόνο. Ακόμη και όταν το πεδίο δράσης του μετακινήθηκε από τις γέφυρες των πλοίων στα διοικητικά γραφεία και από εκεί στα ποδοσφαιρικά γήπεδα, το προσωνύμιο έμεινε.
Το… τριφύλλι
Για μια ολόκληρη γενιά Ελλήνων, πάντως, το όνομα Γιώργος Βαρδινογιάννης είναι σχεδόν ταυτόσημο με τον Παναθηναϊκό. Πριν όμως από τη Λεωφόρο, την Παιανία, τα πρωταθλήματα και τις μεγάλες ευρωπαϊκές βραδιές, υπήρχε η θάλασσα.
Γεννημένος το 1936 στην Επισκοπή Ρεθύμνου, ο Γιώργος Βαρδινογιάννης μεγάλωσε στην πολυμελή οικογένεια του Ιωάννη και της Χρυσής Βαρδινογιάννη.
Η οικογενειακή επιχειρηματική δραστηριότητα αναπτύχθηκε αρχικά γύρω από τη ναυτιλία και τα πετρελαιοειδή.
Η επίσημη ιστορία της Motor Oil καταγράφει τον Γιώργο μαζί με τους αδελφούς του Βαρδή, Παύλο, Νίκο και Θεόδωρο στα εγκαίνια του διυλιστηρίου των Αγίων Θεοδώρων τον Νοέμβριο του 1972, σε μια περίοδο κατά την οποία διαμορφωνόταν ο επιχειρηματικός όμιλος που τις επόμενες δεκαετίες θα αποκτούσε διεθνές αποτύπωμα.
