Νέες διαστάσεις αποκτά η διπλωματική προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν αποκτά νέες διαστάσεις, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να διαψεύσει τα δημοσιεύματα περί αμερικανικής συμμετοχής σε επενδυτικό ταμείο ύψους 300 δισ. δολαρίων.
Η παρέμβασή του, λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη υπογραφή του μνημονίου κατανόησης στην Ελβετία, εντείνει την αβεβαιότητα γύρω από το πραγματικό περιεχόμενο της συμφωνίας, σύμφωνα με τους Financial Times.
Έχουν ήδη «κλειδώσει» δεσμεύσεις άνω των 150 δισ. δολαρίων
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters, το επενδυτικό όχημα ύψους 300 δισ. δολαρίων αποτελεί βασικό στοιχείο του πλαισίου συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ενώ έχουν ήδη εξασφαλιστεί δεσμεύσεις που υπερβαίνουν τα 150 δισ. δολάρια από ιδιωτικούς επενδυτές σε πέντε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές. Όπως ανέφερε στο πρακτορείο πηγή με άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων, το ταμείο δημιουργήθηκε ώστε να δώσει ισχυρό οικονομικό κίνητρο και στις δύο πλευρές για την ολοκλήρωση της τελικής συμφωνίας.
Η ίδια πηγή διευκρίνισε στο Reuters ότι το ταμείο δεν θα περιλαμβάνει κρατικά κεφάλαια ούτε επιχορηγήσεις, αλλά θα χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από ιδιωτικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις ΗΠΑ, στις αραβικές χώρες του Κόλπου, στην Ασία, στη Νότια Αμερική και στην Αφρική. Οι μέχρι στιγμής δεσμεύσεις αφορούν επενδύσεις στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της εφοδιαστικής αλυσίδας και της μεταποίησης.
Κατηγορηματική διάψευση από τον Τραμπ
Μιλώντας στη σύνοδο της G7 στο Εβιάν-λε-Μπεν της Γαλλίας, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να διαθέσει χρήματα για την ανοικοδόμηση του Ιράν. «Δεν βάζουμε ούτε 10 σεντς», δήλωσε χαρακτηριστικά, απορρίπτοντας ως «ψευδείς» τις πληροφορίες περί δημιουργίας επενδυτικού ταμείου, σύμφωνα με τους Financial Times.
Παράλληλα, διέψευσε ότι είχε ζητήσει από τις χώρες του Κόλπου να χρηματοδοτήσουν ένα αντίστοιχο σχέδιο, επιχειρώντας να βάλει τέλος στη συζήτηση που έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ.
Οι πληροφορίες που πυροδότησαν αντιδράσεις
Η αναστάτωση προκλήθηκε όταν Αμερικανός αξιωματούχος αποκάλυψε ότι στις συνομιλίες με την Τεχεράνη είχε τεθεί στο τραπέζι τόσο η σταδιακή άρση των κυρώσεων όσο και η δημιουργία ενός μεγάλου επενδυτικού μηχανισμού, ύψους περίπου 300 δισ. δολαρίων, με στόχο την οικονομική ανασυγκρότηση του Ιράν και τη στήριξη της συμφωνίας για την παράταση της εκεχειρίας και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Την ίδια στιγμή, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο πρόσβασης του Ιράν σε ένα τέτοιο χρηματοδοτικό εργαλείο, υπό την προϋπόθεση ότι η Τεχεράνη θα τηρούσε όλες τις δεσμεύσεις της, σύμφωνα με τους Financial Times.
Το πυρηνικό πρόγραμμα και οι όροι ενεργοποίησης του ταμείου
Πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων ανέφερε στους Financial Times ότι η δημιουργία του ταμείου θα μπορούσε να προχωρήσει μόνο εφόσον υπάρξει συνολική συμφωνία, η οποία θα περιλαμβάνει και διευθέτηση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Οι σχετικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν αμέσως μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης, που εκτός απροόπτου θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στην Ελβετία. Η συμφωνία προβλέπει παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες, καθώς και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες για τη διεθνή αγορά ενέργειας.
Σύμφωνα με το Reuters, το επενδυτικό σχήμα είναι εντελώς ανεξάρτητο από τις παράλληλες διαπραγματεύσεις για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και την αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό. Πρόκειται, όπως επισημαίνεται, για δύο διαφορετικούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς με ξεχωριστό χρονοδιάγραμμα και διαφορετικούς στόχους.
Η ίδια πηγή ανέφερε στο Reuters ότι το ταμείο δεν πρόκειται να συσταθεί ούτε να τεθεί σε λειτουργία πριν από την υπογραφή της οριστικής συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Κατά τη διάρκεια του μεταβατικού διαστήματος των 60 ημερών που προβλέπει το μνημόνιο κατανόησης, οι διαχειριστές του θα συνεργαστούν με τις ιρανικές αρχές και τους επενδυτές προκειμένου να καθοριστούν τα έργα που θα χρηματοδοτηθούν.
Πώς γεννήθηκε το σχέδιο του επενδυτικού ταμείου
Σύμφωνα με τους Financial Times, το επενδυτικό ταμείο προορίζεται να λειτουργήσει ως όχημα προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων για επενδύσεις στο Ιράν, μια αγορά περίπου 90 εκατ. κατοίκων με σημαντικά ενεργειακά αποθέματα.
Πηγή από την ιρανική πλευρά δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει αποζημίωση ύψους 400 δισ. δολαρίων από τις ΗΠΑ για τις ζημιές που προκάλεσε ο πόλεμος, ωστόσο η Ουάσιγκτον απέρριψε αυτό το ενδεχόμενο. Έτσι προέκυψε η ιδέα για τη δημιουργία του «Reconstruction and Development Fund» (Ταμείο Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης), το οποίο θα λειτουργεί ως ιδιωτικό επενδυτικό όχημα και όχι ως πρόγραμμα αποζημιώσεων.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες του Reuters, εξετάζονται διάφοροι τρόποι συμμετοχής των περιφερειακών χωρών, όπως η παροχή δανείων, η δημιουργία πιστωτικών γραμμών ή η απευθείας χρηματοδότηση έργων αποκατάστασης σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια, αεροδρόμια και άλλες κρίσιμες υποδομές που επλήγησαν από τις συγκρούσεις.
Παρά τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου και τον πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων κατοίκων, το Ιράν έχει προσελκύσει ελάχιστες σημαντικές ξένες επενδύσεις τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες εξαιτίας των διεθνών κυρώσεων.
Πηγή με γνώση των συνομιλιών ανέφερε επίσης στο Reuters ότι εταιρείες από τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, τη Σιγκαπούρη, τη Μαλαισία και τις ΗΠΑ συγκαταλέγονται μεταξύ όσων έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετοχής, χωρίς ωστόσο να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες.
Παρά τις κατηγορηματικές διαψεύσεις του Ντόναλντ Τραμπ για οποιαδήποτε αμερικανική χρηματοδότηση, οι πληροφορίες των Financial Times και του Reuters συγκλίνουν στο ότι η δημιουργία ενός μεγάλου ιδιωτικού επενδυτικού μηχανισμού παραμένει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, η ενεργοποίησή του θα εξαρτηθεί από την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, η οποία θα καλύπτει τόσο το πυρηνικό πρόγραμμα όσο και τα ευρύτερα ζητήματα ασφάλειας και κυρώσεων.
