Μια ανάσα αισιοδοξίας έφερε στις διεθνείς αγορές η προσωρινή συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου υποχώρησαν άμεσα, τα χρηματιστήρια αντέδρασαν θετικά και η πρώτη εικόνα έμοιαζε να προμηνύει το τέλος μιας ακόμη ενεργειακής κρίσης.
Ωστόσο, πίσω από την αρχική ανακούφιση, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις για αρκετό καιρό ακόμη, όπως επισημαίνουν σε δηλώσεις τους στο Politico.
Συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Οι αγορές αντέδρασαν, η αβεβαιότητα παραμένει
Η συμφωνία επέκτεινε την εκεχειρία και απομάκρυνε τον άμεσο κίνδυνο νέων επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές και εμπορικά πλοία στον Περσικό Κόλπο.
Ως αποτέλεσμα, το πετρέλαιο Brent υποχώρησε κάτω από τα 80 ευρώ το βαρέλι, στο χαμηλότερο επίπεδο από τις αρχές Μαρτίου, ενώ αντίστοιχα πτώση κατέγραψε και το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο, φτάνοντας στα χαμηλότερα επίπεδα από τα μέσα Απριλίου.
Η εξέλιξη αυτή ήταν αναμενόμενη, καθώς οι ευρωπαϊκές τιμές ενέργειας επηρεάζονται άμεσα από τις διεθνείς αγορές.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πρόκειται περισσότερο για μια πρώτη αντίδραση των επενδυτών παρά για ένδειξη ότι η κρίση έχει ξεπεραστεί.
Οι ζημιές ίσως αποκατασταθούν γρηγορότερα
Η εταιρεία ανάλυσης αγορών εμπορευμάτων Kpler εκτιμά ότι οι ζημιές στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις είναι περιορισμένες και ότι οι εξαγωγές θα μπορούσαν να επανέλθουν ακόμη και μέσα στις επόμενες έξι εβδομάδες. Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, το Ιράν αναμένεται να επαναφέρει την παραγωγή του ταχύτερα από κάθε άλλη χώρα της περιοχής.
Οι συγκρούσεις και το προσωρινό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είχαν οδηγήσει σε απώλεια περίπου 12 εκατομμυρίων βαρελιών ημερήσιας παραγωγής πετρελαίου. Εφόσον η συμφωνία εφαρμοστεί χωρίς νέες εντάσεις, η Kpler προβλέπει ότι μέχρι το τέλος Αυγούστου οι απώλειες θα περιοριστούν στα περίπου 2,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ μέχρι τον Δεκέμβριο η παραγωγή σε Ιράκ και Κουβέιτ θα έχει επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα.
Αυτό θα μπορούσε να μειώσει και τις πιέσεις στα διυλισμένα προϊόντα, όπως τα καύσιμα αεροσκαφών, τα οποία η Ευρώπη αναγκάστηκε να αναζητήσει από εναλλακτικούς προμηθευτές, μεταξύ αυτών η Νιγηρία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Παρ’ όλα αυτά, οι ζημιές σε αρκετά διυλιστήρια σημαίνουν ότι η πλήρης ομαλοποίηση δεν θα είναι άμεση.
«Δεν έχουμε βγει ακόμη από το δάσος»
Η εικόνα που διαμορφώνεται απέχει αρκετά από την επιστροφή στην κανονικότητα. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Oxford Economics, Ντάνιελ Κραλ, λέει ότι η πτώση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι σχετικά περιορισμένη και εντάσσεται σε μια γενικότερη καθοδική πορεία που είχε ήδη ξεκινήσει από τη στιγμή που άρχισαν οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Όπως είπε στο Politico, οι τιμές εξακολουθούν να βρίσκονται αισθητά υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ σημαντικό μέρος της αγοράς εξακολουθεί να αμφιβάλλει για το περιεχόμενο της τελικής συμφωνίας. Οι διαφωνίες σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν αλλά και το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτές.
Ανάλογη είναι και η εκτίμηση του επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης της ING, Carsten Brzeski. Θα απαιτηθεί χρόνος για την απομάκρυνση των ναρκών που είχαν τοποθετηθεί στα Στενά μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις του Φεβρουαρίου, αλλά και για να επανεκτιμηθούν οι ασφαλιστικές καλύψεις των πλοίων και να αποτυπωθεί το πραγματικό μέγεθος των ζημιών στις υποδομές.
Κατά τον ίδιο, η αισιοδοξία που καταγράφεται σήμερα στις αγορές ίσως αποδειχθεί υπερβολική, καθώς η εφαρμογή της συμφωνίας θα αποδειχθεί πολύ πιο σύνθετη στην πράξη.
Το αγκάθι των Στενών του Ορμούζ
Ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα αφορά το μέλλον της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η διέλευση θα αποκατασταθεί άμεσα και χωρίς επιπλέον χρεώσεις.
Ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα η αμερικανική πλευρά υιοθέτησε πιο προσεκτική στάση, καθώς το Ιράν άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο επιβολής ειδικής οικονομικής επιβάρυνσης στις διελεύσεις, αποφεύγοντας πάντως να τη χαρακτηρίσει «διόδιο» και κάνοντας λόγο για «τέλος».
Το Ιράν άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο επιβολής ειδικής οικονομικής επιβάρυνσης στις διελεύσεις, αποφεύγοντας πάντως να τη χαρακτηρίσει «διόδιο» και κάνοντας λόγο για «τέλος»
Η διαφορά στη διατύπωση δεν αλλάζει ιδιαίτερα την ουσία.
Σύμφωνα με αναλυτές και στελέχη της ναυτιλιακής αγοράς, οποιαδήποτε νέα επιβάρυνση θα αυξήσει το κόστος μεταφοράς και πιθανόν θα αποθαρρύνει αρκετούς πλοιοκτήτες από το να επιστρέψουν άμεσα στη συγκεκριμένη διαδρομή.
Οι εφοπλιστές παραμένουν επιφυλακτικοί
Ο αναλυτής της Kpler, Homayoun Falakshahi, δήλωσε στο Politico ότι μετά από επικοινωνία με πλοιοκτήτες και ναυλωτές διαπίστωσε πως η πλειονότητα εμφανίζεται απρόθυμη να χρησιμοποιήσει ξανά τα Στενά εφόσον επιβληθούν νέες χρεώσεις.
Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, τα 118 πλήρως φορτωμένα δεξαμενόπλοια που παραμένουν εγκλωβισμένα στην περιοχή θα μπορούσαν να αποχωρήσουν άμεσα, όμως αυτό θα αποτελούσε μια εφάπαξ εκτόνωση της συσσωρευμένης κίνησης. Η επιστροφή στους φυσιολογικούς ρυθμούς αναμένεται να είναι πολύ πιο αργή, με την ημερήσια διέλευση να φτάνει περίπου τα 12 δεξαμενόπλοια μέσα σε έναν μήνα, δηλαδή μόλις στο μισό των προπολεμικών επιπέδων.
Παράλληλα, η ναυτιλιακή Maersk ανακοίνωσε ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί ο πραγματικός αντίκτυπος της συμφωνίας στις θαλάσσιες μεταφορές, καθώς παραμένουν αρκετές αβεβαιότητες.
Η ναυτιλιακή Maersk ανακοίνωσε ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί ο πραγματικός αντίκτυπος της συμφωνίας στις θαλάσσιες μεταφορές
Το φυσικό αέριο συνεχίζει να προβληματίζει την Ευρώπη
Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ επαναλειτουργήσουν πλήρως, η ευρωπαϊκή αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) δεν αναμένεται να ανακουφιστεί άμεσα.
Οι ζημιές στις υποδομές, η πλήρης αποκατάσταση των οποίων ενδέχεται να διαρκέσει χρόνια (αν και ορισμένες αναφορές υποδηλώνουν ότι θα μπορούσαν να επιδιορθωθούν νωρίτερα), έχουν ήδη ασκήσει πίεση στις προμήθειες του υπερψυγμένου καυσίμου, από το οποίο εξαρτώνται τόσο η Ασία όσο και η Ευρώπη για την τροφοδοσία της ελαφριάς βιομηχανίας και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για εκατομμύρια νοικοκυριά.
Άλλοι παράγοντες ενδέχεται να εντείνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των δύο ηπείρων.
Η Ευρώπη, από την πλευρά της, υστερεί σε σχέση με τους στόχους αναπλήρωσης αποθεμάτων φυσικού αερίου που έχει ορίσει η ΕΕ λόγω του πολέμου και κινδυνεύει να αντιμετωπίσει φαινόμενο πανικού στις αγορές, αν δεν καλύψει τη διαφορά μέχρι το χειμώνα. Αυτή η αύξηση της ζήτησης ενδέχεται να την αναγκάσει να «υπερπλειοδοτήσει» επιθετικά έναντι της Ασίας, όπου η ζήτηση για φυσικό αέριο για την τροφοδοσία συσκευών ψύξης αναμένεται να εκτοξευθεί, αν το λεγόμενο καιρικό φαινόμενο «Super El Niño» οδηγήσει σε άνοδο των θερμοκρασιών αυτό το καλοκαίρι, δήλωσε ο Τόμπιας Φεντερίκο, επικεφαλής αναλυτής της Montel Energy.
Ο ρόλος της Κίνας στις διεθνείς τιμές
Ένας ακόμη παράγοντας που μπορεί να περιορίσει την αποκλιμάκωση των τιμών είναι η στάση της Κίνας.
Η μεγαλύτερη εισαγωγική δύναμη ενέργειας στον κόσμο αξιοποίησε κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης τα ήδη υψηλά αποθέματά της σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση της αγοράς. Αν όμως η αποκλιμάκωση οδηγήσει το Πεκίνο στην αναπλήρωση των στρατηγικών του αποθεμάτων, τότε η παγκόσμια ζήτηση θα αυξηθεί εκ νέου, περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια περαιτέρω πτώσης των διεθνών τιμών ενέργειας.
Η προσωρινή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αποτελεί αναμφίβολα μια θετική εξέλιξη για τις αγορές.
Ωστόσο, για την Ευρώπη η επιστροφή σε φθηνή και ασφαλή ενέργεια εξακολουθεί να εξαρτάται από μια σειρά γεωπολιτικών, εμπορικών και τεχνικών παραγόντων που δύσκολα θα επιλυθούν μέσα σε λίγες εβδομάδες…
