Αγνώριστη μοιάζει η σημερινή σχέση Ντόναλντ Τραμπ και Τζεφ Μπέζος που ήταν άσπονδοι εχθροί κατά την πρώτη θητεία του αμερικανού προέδρου.
Ο πρόεδρος, που κάποτε αποκαλούσε τον ιδρυτή της Amazon «Bozo» (δηλαδή κλόουν) και φέρεται να αναζητούσε τρόπους να πλήξει την εταιρεία του, πλέον τον υποδέχεται σε ιδιωτικά δείπνα, ανταλλάσσει τακτικά μηνύματα μαζί του και, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, έχει εκφράσει την επιθυμία να δει τη διαστημική εταιρεία του Μπέζος, Blue Origin, να αποκτά μεγαλύτερο ρόλο στα κρατικά συμβόλαια.
Η μεταστροφή αυτή δεν αφορά μόνο τις προσωπικές σχέσεις. Συμπίπτει με σημαντική αύξηση των ομοσπονδιακών συμβολαίων που λαμβάνει η Blue Origin, αλλά και η Amazon Web Services, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην Ουάσινγκτον.
Από την αντιπαράθεση στη συνεργασία
Η σχέση Τραμπ–Μπέζος υπήρξε επί χρόνια εξαιρετικά συγκρουσιακή. Σύμφωνα με τον πρώην διευθυντή επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, Άντονι Σκαραμούτσι, τον Ιούλιο του 2017 ο Τραμπ τον κάλεσε στο Οβάλ Γραφείο και τον ρώτησε: «Μπορούμε να διαλύσουμε την Amazon; Μισώ αυτόν τον γιο της σκύλας, τον Τζεφ Μπέζος, και μισώ την Washington Post».
Εκείνη την περίοδο, μεγάλο μέρος της έντασης περιστρεφόταν γύρω από την Washington Post, την οποία ο Μπέζος είχε αποκτήσει το 2013. Ο Τραμπ κατηγορούσε την εφημερίδα ότι διεξήγαγε προσωπική εκστρατεία εναντίον του, ενώ είχε ασκήσει πιέσεις ακόμη και στην αμερικανική ταχυδρομική υπηρεσία (USPS) σχετικά με τις χρεώσεις προς την Amazon.
Η εικόνα σήμερα είναι εντελώς διαφορετική. Η Wall Street Journal αναφέρει ότι ο Τραμπ φιλοξένησε τον Μπέζος σε ιδιωτικό δείπνο στον Λευκό Οίκο, ρωτά συχνά αν θα παραστεί σε εκδηλώσεις και διατηρεί τακτική επικοινωνία μαζί του.
Ο παράγοντας Μασκ
Η αλλαγή στάσης του Μπέζος φαίνεται ότι συνδέεται άμεσα με την εντυπωσιακή άνοδο της επιρροής του Ίλον Μασκ μετά τις εκλογές του 2024.
Σύμφωνα με ανθρώπους του περιβάλλοντός του, ο ιδρυτής της Amazon αντιλήφθηκε ότι η στενή σχέση του Μασκ με τον Τραμπ μπορούσε να μετατραπεί σε σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τη SpaceX έναντι της Blue Origin.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά στην Wall Street Journal ο επιχειρηματίας Μπάρι Ντίλερ, στενός φίλος του Μπέζος: «Πείτε μου τι θα κάνατε εσείς τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2024, όταν ο μεγαλύτερος ανταγωνιστής σας ήταν ο βασικός υποστηρικτής του επόμενου προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτή η εταιρεία εξαρτάται από το κράτος».
Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η Amazon προσέφερε 1 εκατ. δολάρια στο ταμείο της ορκωμοσίας του Τραμπ, ενώ συμφώνησε να χρηματοδοτήσει και νέο έργο στον Λευκό Οίκο. Παράλληλα, έκλεισε συμφωνία ύψους περίπου 40 εκατ. δολαρίων για ντοκιμαντέρ με πρωταγωνίστρια τη Μελάνια Τραμπ.
Η στροφή του Τραμπ
Η προσωπική ρήξη του Τραμπ με τον Ίλον Μασκ μέσα στο 2025 φαίνεται πως επιτάχυνε ακόμη περισσότερο την προσέγγιση με τον Μπέζος.
Σύμφωνα με δύο πρόσωπα που επικαλείται η Journal, μετά τη δημόσια σύγκρουση με τον Μασκ ο πρόεδρος είπε σε συνεργάτες του ότι θα ήθελε να δει μεγαλύτερο μέρος των διαστημικών συμβολαίων να κατευθύνεται και σε άλλες εταιρείες πέρα από τη SpaceX.
Μάλιστα, φέρεται να ανέφερε ότι επιθυμεί να ωφεληθεί και η Blue Origin.
Τα συμβόλαια αυξάνονται
Τα στοιχεία που ανέλυσε η Wall Street Journal δείχνουν ότι η Blue Origin εξακολουθεί να βρίσκεται αρκετά πίσω από τη SpaceX ως προς το συνολικό ύψος των ομοσπονδιακών συμβολαίων. Ωστόσο, είναι η εταιρεία με τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση κατά τη δεύτερη προεδρία Τραμπ.
Η αύξηση αυτή οφείλεται τόσο σε προγράμματα της NASA όσο και σε νέες συμβάσεις του Πενταγώνου.
Μεταξύ άλλων:
- τον Απρίλιο του 2025 η Space Force ενέκρινε τη συμμετοχή της Blue Origin σε επτά στρατιωτικές αποστολές συνολικής αξίας έως 2,4 δισ. δολαρίων,
- τον Οκτώβριο υπέγραψε σύμβαση 78 εκατ. δολαρίων για επέκταση διαστημικών εγκαταστάσεων στη Φλόριντα,
- τον Ιανουάριο εντάχθηκε στις εταιρείες που μπορούν να διεκδικήσουν έργα του αντιπυραυλικού προγράμματος Golden Dome,
- ενώ τον Μάιο η NASA της ανέθεσε συμβόλαιο 188 εκατ. δολαρίων για αποστολές μεταφοράς φορτίου στον νότιο πόλο της Σελήνης, στο πλαίσιο του προγράμματος Artemis.
Παρότι σημαντικό μέρος των πληρωμών προέρχεται από συμβάσεις που είχαν εγκριθεί ήδη επί κυβέρνησης Μπάιντεν, οι πραγματικές εκταμιεύσεις προς την Blue Origin επιταχύνονται καθώς η εταιρεία πετυχαίνει τα τεχνικά ορόσημα που προβλέπουν τα συμβόλαια.
Ακόμη πίσω από τη SpaceX
Παρά την ανάπτυξη, η απόσταση από τη SpaceX παραμένει μεγάλη.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Wall Street Journal, οι συνολικές ομοσπονδιακές υποχρεώσεις προς τη SpaceX επί της σημερινής κυβέρνησης ανέρχονται ήδη σε περίπου 4,6 δισ. δολάρια, έναντι περίπου 1,1 δισ. δολαρίων για τη Blue Origin.
Η διαφορά είναι ακόμη μεγαλύτερη στις εκτοξεύσεις. Πέρυσι η Blue Origin πραγματοποίησε μόλις 11 αποστολές – κυρίως τουριστικές υποτροχιακές πτήσεις – όταν η SpaceX πραγματοποίησε 161 εκτοξεύσεις, μεταφέροντας κυρίως δορυφόρους σε τροχιά.
Ωστόσο, με βάση τα ετήσια συμβόλαια, η Blue Origin εμφανίζει πολύ ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης από τους ανταγωνιστές της.
Αλλάζει και ο Μπέζος
Η προσέγγιση δεν περιορίζεται στις επιχειρήσεις.
Ο Μπέζος έχει πλέον εκφραστεί αρκετές φορές θετικά για τον Τραμπ. Σε συνέντευξή του στο CNBC τον Μάιο δήλωσε:
«Ο Τραμπ έχει πολλές καλές ιδέες. Έχει αποδειχθεί σωστός σε πολλά πράγματα».
Άνθρωποι του περιβάλλοντός του αναφέρουν ότι, μετά από προσωπικές συναντήσεις, ο ιδρυτής της Amazon θεωρεί πως ο Τραμπ είναι λιγότερο ακραίος και πιο γοητευτικός από όσο δείχνει δημόσια.
Η μεταβολή αυτή αποτυπώθηκε και στην Washington Post. Ο Μπέζος αποφάσισε να μην επιτρέψει την παραδοσιακή προεκλογική στήριξη υποψηφίου στις εκλογές του 2024, μπλοκάροντας την προγραμματισμένη στήριξη προς την Κάμαλα Χάρις. Η επιλογή προκάλεσε αντιδράσεις στην εφημερίδα, αλλά έγινε δεκτή με ικανοποίηση από τον Τραμπ, ο οποίος, σύμφωνα με συνεργάτες του, ευχαρίστησε προσωπικά τον Μπέζος.
Ειδική μεταχείριση ή σύμπτωση;
Ο Λευκός Οίκος απορρίπτει τις αιτιάσεις περί ευνοϊκής μεταχείρισης.
Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κους Ντεσάι, δήλωσε στη Wall Street Journal ότι ο πρόεδρος είναι «δεσμευμένος να συνεργάζεται με κάθε αμερικανική επιχείρηση και επιχειρηματία» και ότι διατηρεί σχέσεις με ηγέτες πολλών κλάδων, από την αυτοκινητοβιομηχανία μέχρι την τεχνολογία και τη φαρμακοβιομηχανία.
Από την πλευρά τους, ούτε η Amazon ούτε η Blue Origin σχολίασαν το δημοσίευμα.
Παρά τις διαψεύσεις, η μεταμόρφωση της σχέσης ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Τζεφ Μπέζος αποτελεί μία από τις πιο εντυπωσιακές ανατροπές στη σύγχρονη αμερικανική επιχειρηματική και πολιτική σκηνή. Από την εποχή που ο Τραμπ αναζητούσε τρόπους να πλήξει την Amazon, οι δύο άνδρες έχουν περάσει σε μια περίοδο στενής επικοινωνίας και αμοιβαίας προσέγγισης, σε μια συγκυρία όπου ο ανταγωνισμός για τα δισεκατομμύρια των κρατικών διαστημικών συμβολαίων βρίσκεται στο επίκεντρο. Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν πόσο στενά συνδέονται πλέον η πολιτική ισχύς και η μάχη για την κυριαρχία στη νέα διαστημική οικονομία.
