Θα μπορούσε να ήταν χολιγουντιανό σενάριο αλλά, ως είθισται σε αυτές τις περιπτώσεις, η ζωή ξεπερνά τη φαντασία: Ο νούμερο ένα καταζητούμενος για το σαμποτάζ στον υποθαλάσσιο αγωγό Nord Stream τον Σεπτέμβριο του 2022, ο οποίος συνελήφθη την Τετάρτη, ήταν σύμβουλος σε ταινία μυθοπλασίας με αντικείμενο ακριβώς το σαμποτάζ και πρωταγωνιστή τον Σον Πεν.
Όπως περιγράφει το περιστατικό ο Guardian, επικαλούμενος τον γερμανικό Τύπο, νωρίτερα αυτόν τον μήνα, κάτοικοι του Ζάγκρεμπ παρατήρησαν κάτι παράξενο έξω από ένα κτίριο αρ ντεκό: Σάκοι με άμμο και οδοφράγματα εμφανίστηκαν μπροστά από το ξενοδοχείο Esplanade, μαζί με ένα κινηματογραφικό συνεργείο και κομπάρσους που φορούσαν ουκρανικές στρατιωτικές στολές.
Λίγο αργότερα, οι ηθοποιοί Σον Πεν και Άντριαν Μπρόντι, εντοπίστηκαν στα γυρίσματα στην κροατική πρωτεύουσα, μαζί με τον Νταγκ Λίμαν (Doug Liman), σκηνοθέτη του blockbuster franchise ταινιών του Χόλιγουντ με τον μυθοπλαστικό ήρωα Jason Bourne, τον οποίο έχει υποδυθεί ο Ματ Ντέιμον.
Ο Λίμαν είχε πάει στην Κροατία για να γυρίσει το τελευταίο του μυθοπλαστικό πολιτικό θρίλερ με θέμα τις εκρήξεις στον Nord Stream το 2022, κατά τις οποίες μια ομάδα Ουκρανών σαμποτέρ δυτών ανατίναξε τον αγωγό που προμήθευε τη Γερμανία με ρωσικό φυσικό αέριο.
Ο καταζητούμενος
Ένας από τους βασικούς υπόπτους, ο Βολοντίμιρ Ζουραβλιόφ (Volodymyr Zhuravlev), είχε ξεφύγει δύο φορές από τις γερμανικές αρχές: τη μία, φέρεται να διέφυγε από την Πολωνία κρυμμένος στο πορτμπαγκάζ ενός διπλωματικού αυτοκινήτου και την άλλη, αφέθηκε ελεύθερος από δικαστήριο.
Την Τετάρτη, ωστόσο, η τύχη του τελείωσε. Συνελήφθη στην κροατική πόλη Πούλα και σε μια απίστευτη ανατροπή, γερμανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι εργαζόταν ως σύμβουλος στην ταινία του Λίμαν «Snake Island» η οποία αναπαριστά δραματικά το σαμποτάζ στον Nord Stream.
Φωτογραφίες σε κροατικές εφημερίδες έδειχναν δύο αστυνομικούς να απομακρύνουν τον Ζουραβλιόφ, μια μεσήλικη φιγούρα με μπλε μπλουζάκι και καφέ καπέλο.
Σε συνέντευξη πριν από την σύλληψη του Ουκρανού, ο Λίμαν επιβεβαίωσε ότι τμήματα της ταινίας θα γυρίζονταν στην Πούλα, ένα αρχαίο ρωμαϊκό λιμάνι στις ακτές της Αδριατικής, γνωστό για την καθαρή, κρυστάλλινη θάλασσά του.
Δικαστικό θρίλερ
Ποιος ειδοποίησε τις αρχές και τι ακριβώς έκανε ο Ζουραβλιόφ στην Κροατία παραμένει ασαφές, ενώ η εταιρεία παραγωγής της ταινίας δεν έχει ακόμη ανακοινώσει κάποια εξήγηση.
Γερμανοί ομοσπονδιακοί εισαγγελείς δήλωσαν ότι οι τοπικές αστυνομικές δυνάμεις τον συνέλαβαν βάσει ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.
Περιέγραψαν τον Ζουραβλιόφ ως επαγγελματία και έμπειρο δύτη και είπαν ότι ήταν μέλος μιας ομάδας υπό την ηγεσία ενός άλλου Ουκρανού, του Σεργκίι Κ, ο οποίος εκδόθηκε το 2025 στη Γερμανία από την Ιταλία.
Και οι δύο είχαν διασυνδέσεις με ουκρανικές κρατικές οντότητες, όπως είπαν οι εισαγγελείς, και είχαν τοποθετήσει εκρηκτικά για λογαριασμό των υπηρεσιών πληροφοριών τους.
Οι δύο Ουκρανοί δύτες έχουν αρνηθεί οποιαδήποτε εμπλοκή στις υποθαλάσσιες εκρήξεις, οι οποίες σημειώθηκαν στα ανοιχτά του δανικού νησιού Μπόρνχολμ.
Η ουκρανική κυβέρνηση δήλωσε ότι δεν είχε καμία σχέση με το σαμποτάζ των αγωγών Nord Stream και είπε ότι ήθελε να διαπιστώσει τις «πραγματικές συνθήκες» του περιστατικού, σημειώνοντας ότι συνέβη εν μέσω του «επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας».
Οι δικηγόροι του Ζουραβλιόφ θα επιδιώξουν τώρα να εμποδίσουν την έκδοση του πελάτη τους στη Γερμανία, όπου είναι πιθανό να αντιμετωπίσει μακρά ποινή φυλάκισης εάν καταδικαστεί.
Αν παραμείνει στην Κροατία, ο Πολωνός συνήγορός του, Τιμότεους Παπρότσκι, δήλωσε ότι η υπόθεση θα είναι και πάλι «δεδικασμένης σημασίας», επειδή ένα κροατικό δικαστήριο θα εξετάσει ουσιαστικά μια υπόθεση που έχει ήδη κριθεί στην Πολωνία, ένα άλλο κράτος μέλος της ΕΕ.
Πέρυσι ένα πολωνικό δικαστήριο αποφάνθηκε κατά της εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης που είχε εκδοθεί από τη Γερμανία, υποστηρίζοντας ότι η Γερμανία δεν είχε δικαιοδοσία και ότι η καταστροφή του Nord Stream θα μπορούσε να θεωρηθεί δικαιολογημένη ενέργεια της Ουκρανίας στο πλαίσιο ενός αμυντικού πολέμου.
«Το πρόβλημα με τον Nord Stream δεν είναι ότι ανατινάχθηκε, είναι ότι κατασκευάστηκε»
Η παραπάνω απόφαση, όπως τονίζει ο Guardian, ουσιαστικά ευθυγραμμίστηκε με τη μακροχρόνια αντίθεση της Πολωνίας στο έργο του αγωγού, το οποίο θεωρείται σύμβολο των υπερβολικά στενών σχέσεων του Βερολίνου με τη Ρωσία υπό διαδοχικούς Γερμανούς καγκελάριους.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, έχει δηλώσει δημοσίως ότι «το πρόβλημα με τον Nord Stream 2 δεν είναι ότι ανατινάχθηκε. Το πρόβλημα είναι ότι κατασκευάστηκε.».
Ο Παπρότσκι είπε: «Θα πρόκειται για υπόθεση εναντίον του ίδιου προσώπου, με τα ίδια πραγματικά περιστατικά, τους ίδιους σχετικούς νόμους και τις ίδιες ευρωπαϊκές συμβάσεις, και το ίδιο Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης, που θα έχει εκδοθεί από την ίδια χώρα, τη Γερμανία.
»Θα τεθεί το ερώτημα αν υπάρχει μια συνεπής γραμμή από τα δικαστήρια ή αν κάθε χώρα μπορεί να εφαρμόζει το διεθνές δίκαιο διαφορετικά.»
Το χαρακτήρισε «δοκιμασία για τη λειτουργία του ευρωπαϊκού δικαίου.»
Ο Παπρότσκι είπε ότι δεν είχε λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τη σύλληψη, αλλά επιβεβαίωσε ότι ο Ζουραβλιόφ δεν βρισκόταν στην Κροατία για διακοπές.
«Πρέπει να είχε σοβαρούς και σημαντικούς λόγους» για να πάει εκεί, πρόσθεσε, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες και η εφημερίδα Die Welt ανέφερε ότι υπήρχαν ενδείξεις πως ο Ζουραβλιόφ συμμετείχε στην παραγωγή.
Στο διπλωματικό πορτμπαγκάζ
Φωτογραφίες που δημοσιεύτηκαν στα κροατικά μέσα ενημέρωσης από τα γυρίσματα του Snake Island έδειχναν τον Μπρόντι μπροστά από το πολυτελές ξενοδοχείο Esplanade, να μιλά στο κινητό του τηλέφωνο, με τον Λίμαν να του δίνει οδηγίες. Ο Πεν δεν βρισκόταν στα γυρίσματα, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες εθεάθη μέσα στο ιστορικό κτίριο, το οποίο βρίσκεται στην οδό Mihanovićeva στο κέντρο του Ζάγκρεμπ.
Τα πολωνικά και γερμανικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφερθεί εκτενώς στην αξιοσημείωτη και γεμάτη ανατροπές ιστορία του Ζουραβλιόφ.
Το 2024 απέφυγε τη σύλληψη στην Πολωνία, διαφεύγοντας πίσω στην Ουκρανία.
Οι πολωνικές αρχές κατηγόρησαν τη Γερμανία για διοικητικά λάθη κατά την καταχώρισή του στη διεθνή βάση δεδομένων καταζητούμενων, γεγονός που του επέτρεψε να περάσει τα σύνορα παρά το ενεργό ένταλμα σύλληψης.
Το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel υποστήριξε ότι τον ύποπτο βοήθησε να διαφύγει ένας Ουκρανός στρατιωτικός ακόλουθος που υπηρετούσε στη Βαρσοβία, ο οποίος τον έκρυψε στο πορτμπαγκάζ ενός διπλωματικού αυτοκινήτου και τον φυγάδευσε πέρα από τα σύνορα.
