Μια πρωτοφανής εσωτερική σύγκρουση βρίσκεται σε εξέλιξη στην πλουσιότερη μοναρχία της Ευρώπης, καθώς μέλη του πριγκιπικού οίκου του Λιχτενστάιν εξετάζουν το ενδεχόμενο δικαστικής προσφυγής εναντίον του διαδόχου του θρόνου, πρίγκιπα Αλόις. Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκονται οι πρόσφατες αλλαγές στους κανόνες που διέπουν τη δυναστεία, οι οποίες, σύμφωνα με τους διαφωνούντες, ενισχύουν σημαντικά τον έλεγχο του Αλόις πάνω στο καθεστώς, τα δικαιώματα και την οικονομική θέση των μελών της οικογένειας, αναφέρουν οι Financial Times.
Οι μεταρρυθμίσεις εγκρίθηκαν τον Αύγουστο και παρουσιάστηκαν ως εκσυγχρονισμός ενός θεσμού με ιστορία περίπου τριών αιώνων. Μεταξύ άλλων, ανοίγουν τον δρόμο για τη διαδοχή γυναικών στον θρόνο του Πριγκηπάτου και προβλέπουν δικαιώματα ψήφου στις γυναίκες της δυναστείας για ζητήματα που αφορούν την οικογένεια.
Ταυτόχρονα, όμως, οι αλλαγές περιορίζουν ορισμένα από τα υφιστάμενα αντίβαρα που είχαν οι συγγενείς του Αλόις και διευρύνουν την εξουσία του σε θέματα όπως οι τίτλοι, τα οικόσημα και η ιδιότητα μέλους του πριγκιπικού οίκου του Λιχτενστάιν.
Η διαμάχη αποκτά και οικονομική διάσταση, καθώς η ιδιότητα μέλους της δυναστείας συνδέεται με οικονομικές παροχές από την τεράστια οικογενειακή περιουσία. Στο επίκεντρο βρίσκεται η LGT, η διεθνής τράπεζα ιδιωτικής διαχείρισης πλούτου που ανήκει στον πριγκιπικό οίκο και αποτελεί βασικό πυλώνα της περιουσίας του. Μόνο για το 2025, η LGT κατέβαλε στην οικογένεια μέρισμα περίπου 878 εκατ. δολαρίων.
Ο πριγκιπικός οίκος υποστηρίζει ότι ο Αλόις είναι ο «δικαιούχος των οικογενειακών περιουσιακών στοιχείων» και ότι ο νόμος που διέπει τη δυναστεία τον υποχρεώνει να στηρίζει οικονομικά τα μέλη της οικογένειας όταν αυτά αντιμετωπίζουν δυσκολίες, στον βαθμό που το επιτρέπουν τα εισοδήματα από την οικογενειακή περιουσία.
Οι διαφωνούντες, ωστόσο, επιμένουν ότι η σύγκρουση δεν αφορά τα χρήματα αλλά τα δικαιώματά τους. Ένας πρίγκιπας που μίλησε ανώνυμα στους FT υποστήριξε ότι τα μέλη της οικογένειας δεν θα πρέπει να στερούνται θεμελιωδών δικαιωμάτων μόνο και μόνο επειδή ανήκουν στη δυναστεία. Όπως ανέφερε, η προετοιμασία μιας αγωγής είχε ξεκινήσει εδώ και αρκετούς μήνες και έχει τη στήριξη πολλών συγγενών.
Η ψηφοφορία που άνοιξε τον δρόμο στη σύγκρουση
Η διαδικασία με την οποία εγκρίθηκαν οι αλλαγές αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης. Οι διαφωνούντες υποστηρίζουν ότι η απόφαση ελήφθη μέσω επιστολικής ψηφοφορίας, αντί μιας διά ζώσης διαδικασίας που αποτελούσε την καθιερωμένη πρακτική της δυναστείας.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, οι αλλαγές έλαβαν περίπου 70% των ψήφων, ποσοστό που ήταν οριακά υψηλότερο από την πλειοψηφία των δύο τρίτων που απαιτείται για την τροποποίηση του λεγόμενου House Law, του εσωτερικού νόμου της δυναστείας.
Οι επικριτές αμφισβητούν, ωστόσο, τη νομιμότητα της διαδικασίας. Νομικοί που τους συμβουλεύουν εξετάζουν το ενδεχόμενο προσφυγής στα πολιτικά δικαστήρια του Λιχτενστάιν, ενώ παράλληλα διερευνάται και μια πιθανή προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο Στρασβούργο.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σύνθετο, επειδή ο House Law δεν αποτελεί τμήμα του Συντάγματος της χώρας, παρότι καθορίζει κρίσιμα ζητήματα, μεταξύ άλλων και τη διαδοχή στον θρόνο. Ο μονάρχης του Λιχτενστάιν διαθέτει σημαντικές θεσμικές εξουσίες, όπως το δικαίωμα να ασκεί βέτο σε νόμους, να αποπέμπει την κυβέρνηση και να διαλύει το κοινοβούλιο.
Καθηγήτρια συνταγματικού δικαίου που ειδικεύεται στο Λιχτενστάιν σημειώνει ότι δεν υπάρχει ουσιαστικά δικαστικό προηγούμενο για το καθεστώς του House Law, γεγονός που καθιστά την έκβαση μιας πιθανής δικαστικής διαμάχης δύσκολα προβλέψιμη.
Το Λιχτενστάιν στη σκιά της υπόθεσης Έπσταϊν
Η εσωτερική σύγκρουση συμπίπτει, επίσης, με νέες ανησυχίες για τη δημόσια εικόνα τόσο της δυναστείας όσο και της LGT. Οι διαφωνούντες έχουν συνδέσει τις ανησυχίες αυτές με πρόσφατες αποκαλύψεις από τα αρχεία του Τζέφρι Έπσταϊν, μεταξύ των οποίων και αναφορές σε γυναίκα που είχε εργαστεί στην LGT και διατηρούσε επαφή μαζί του μετά την καταδίκη του.
Η τράπεζα διευκρίνισε ότι η συγκεκριμένη γυναίκα είχε πραγματοποιήσει τετράμηνη φοιτητική πρακτική άσκηση και ότι η LGT δεν γνώριζε για τυχόν ιδιωτική επικοινωνία της με τον Έπσταϊν.
Η ένταση είχε ήδη αρχίσει να γίνεται εμφανής πριν από την επίμαχη ψηφοφορία. Τον Ιούνιο, ο Αλόις είχε δηλώσει ότι θα ασκούσε βέτο ακόμη και σε μια ενδεχόμενη απόφαση των πολιτών υπέρ της νομιμοποίησης των αμβλώσεων κατά τις πρώτες 12 εβδομάδες της εγκυμοσύνης.
Καθώς η αντιπαράθεση κλιμακώνεται, η υπόθεση αποκτά ευρύτερη σημασία για το ίδιο το μέλλον της μοναρχίας. Οι διαφωνούντες δεν αμφισβητούν μόνο μια σειρά εσωτερικών κανόνων, αλλά το πώς ισορροπούν η παράδοση, τα δικαιώματα των μελών μιας δυναστείας και η εξουσία του επικεφαλής της.
Ένα από τα μέλη της οικογένειας έθεσε μάλιστα το ζήτημα με τον πιο δραματικό τρόπο: εάν η αντιπαράθεση συνεχιστεί και δεν υπάρξει τρόπος θεσμικής προστασίας των δικαιωμάτων τους, τότε, όπως είπε, η ίδια η ιδέα της μοναρχίας μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση.
