Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για προσάρτηση – ακόμα και με στρατιωτική κατάληψη – της Γροιλανδίας προκάλεσαν τριγμούς στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ και απομάκρυναν τα κράτη της ΕΕ από τις ΗΠΑ που επιχείρησαν να εφαρμόσουν τις τακτικές που ακολουθούν απέναντι στους εχθρούς τους, στους συμμάχους τους.
Χθες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι εξασφάλισε «μόνιμο έλεγχο» από τη Δανία και τη Γροιλανδία επί της ασφάλειας της στρατηγικής περιοχής της Αρκτικής και έκανε λόγο για ένα «όνειρο που έγινε πραγματικότητα».
Το κείμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμα δημοσιευτεί και υπάρχουν αρκετά ασαφή σημεία για το τι περιλαμβάνει και το τι κατάφεραν να κερδίσουν τελικά οι ΗΠΑ καθώς οι αρχικές αντιδράσεις της Κοπεγχάγης αλλά και τις ΕΕ στις προκλητικές απαιτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ήταν να του αντιπροτείνουν μεγαλύτερες παραχωρήσεις.
Το σίγουρο είναι ότι η κυριαρχία της Γροιλανδίας παραμένει στη Δανία, παρά τις μαξιμαλιστικές επιδιώξεις του αμερικανού προέδρου, και από εκεί και πέρα ρυθμίζονται ζητήματα που έχουν να κάνουν με την στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στο νησί της Αρκτικής και τις δυνατότητες της αυτόνομης περιοχής να κλείνει «ευαίσθητες επενδύσεις» με άλλα κράτη, ανταγωνιστικά της Ουάσιγκτον.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η ισχύ της συμφωνίας είναι επ’ αόριστον και ότι δεν έχει κανένα κόστος για την Ουάσιγκτον.
«Μόνιμος έλεγχος» και «αόριστη διάρκεια»
Η συμφωνία απαγορεύει σε αντιπάλους των ΗΠΑ να εγκαθιδρύσουν στρατιωτικές βάσεις ή να πραγματοποιήσουν «ευαίσθητες επενδύσεις» στη Γροιλανδία χωρίς την έγκριση της Ουάσιγκτον, δήλωσε ο Τραμπ.
Αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, τον οποίο επικαλείται το BBC, δήλωσε ότι η συμφωνία σημαίνει πως κράτη εκτός ΝΑΤΟ δεν θα μπορούν να ιδρύσουν βάσεις στη Γροιλανδία και θα εμποδίζονται να «πραγματοποιούν επενδύσεις που θα μπορούσαν να απειλήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τον αξιωματούχο, πως η Κίνα και η Ρωσία δεν θα μπορούν να κατασκευάσουν βάσεις ή να στείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία, καθώς και ότι τα εν λόγω κράτη θα εμποδίζονται να επενδύουν «σε ευαίσθητους τομείς».
Ωστόσο, ο Μίκελ Όλεσεν, ανώτερος ερευνητής στο Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών, δήλωσε στο Al Jazeera ότι αυτό δεν συνιστά σημαντική παραχώρηση, καθώς «οι Δανοί και οι κάτοικοι της Γροιλανδίας δεν επιθυμούσαν ποτέ να έχουν η Ρωσία ή η Κίνα βάσεις στο νησί της Αρκτικής».
Ο αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ακόμα ότι οι ΗΠΑ θα έχουν το δικαίωμα κατασκευής περισσότερων στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο νησί, χωρίς να απαιτείται η έγκριση από τη Γροιλανδία ή τη Δανία.
Ενδιαφέρον έχει και η αναφορά του Τραμπ ότι η συμφωνία είναι «αόριστης διάρκειας», που σύμφωνα με τον αμερικανό αξιωματούχο σημαίνει ότι θα ισχύει ακόμα κι αν η Γροιλανδία αποκτήσει την πολυπόθητη ανεξαρτησία της από τη Δανία, αν και οι επ’ αόριστον συμφωνίες στην πραγματικότητα δεν είναι ρεαλιστικές.
Ορυκτά και σπάνιες γαίες
Δεν υπήρξε καμία συγκεκριμένη αναφορά για πιθανά δικαιώματα εξόρυξης των ΗΠΑ στα πλούσια κοιτάσματα ορυκτών και σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας, αν και ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η φράση του Τραμπ για «ευαίσθητες επενδύσεις» αφορά ακριβώς αυτές τις δραστηριότητες.
Ο αμερικανός πρόεδρος δεν έχει κρύψει ότι ενδιαφέρεται για τα κρίσιμα ορυκτά (ψευδάργυρος, σίδηρος, ουράνιο και γραφίτης) που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή εκατοντάδων τεχνολογικών προϊόντων, από smartphones έως μαχητικά αεροσκάφη, τη στιγμή που η Κίνα κατέχει ηγετική θέση στους κλάδους της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης και διαθέτει στο έδαφός της το 60% των παγκόσμιων γαιών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει να διευρύνει την παγκόσμια πρόσβαση των ΗΠΑ σε μέταλλα σπανίων γαιών, ιδίως τη στιγμή που η Κίνα —η οποία κατέχει ηγετική θέση στους κλάδους της τεχνολογίας, της τεχνητής νοημοσύνης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και διαθέτει στο έδαφός της το 60% των παγκόσμιων γνωστών αποθεμάτων αυτών των ορυκτών— περιορίζει τις εξαγωγές τους.
Η αντίδραση της Γροιλανδίας και της Δανίας;
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, δήλωσε ότι η συμφωνία «αναγνωρίζει τα συμφέροντα της Γροιλανδίας» και λειτουργεί «προς όφελος όλων μας». Οι απειλές του Τραμπ για προσάρτηση του νησιού είχε προκαλέσει έντονη ανησυχία στους κατοίκους ενώ στις δημοσκοπήσεις ένα 85% απέρριπτε την ιδέα η χώρα τους να γίνει παράρτημα των ΗΠΑ.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε ότι η συμφωνία είναι «εξαιρετική για το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη», καθώς «ενισχύει την κοινή μας ασφάλεια στην Αρκτική και την περιοχή του Βόρειου Ατλαντικού», ενώ υπογράμμισε ότι «αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου, καθώς και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση».
Ποια στρατιωτικά δικαιώματα διαθέτουν ήδη οι ΗΠΑ στη Γροιλανδία
Βάσει μιας συνθήκης του 1951, οι ΗΠΑ έχουν εκτεταμένα δικαιώματα υπερπτήσεων και εγκατάστασης βάσεων στο νησί.
Εκτός από το δικαίωμα των ΗΠΑ να κατασκευάζουν βάσεις και να διατηρούν προσωπικό, η συνθήκη ορίζει επίσης ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να «ελέγχει τις προσγειώσεις, τις απογειώσεις, τις αγκυροβολίες, τις προσδέσεις, τις μετακινήσεις και τη λειτουργία πλοίων, αεροσκαφών και πλωτών μέσων».
Στο πλαίσιο της συνθήκης, οι ΗΠΑ λειτουργούν επί του παρόντος μια βάση της Διαστημικής Δύναμης (Space Force) σε απομακρυσμένη περιοχή της βορειοδυτικής Γροιλανδίας – τη Διαστημική Βάση Pituffik. Εκεί υπηρετούν περισσότερα από 100 άτομα προσωπικού.
Τι θα άλλαζε με τη νέα αυτή συμφωνία;
Αυτό μένει να φανεί. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα αρχίσουν «άμεσα» να ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, κάτι που ωστόσο έχουν ήδη το δικαίωμα να κάνουν.
Ο Imran Bayoumi, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, δήλωσε στο Reuters ότι θα αποτελούσε καινοτομία αν οι ΗΠΑ μπορούσαν πλέον να κατασκευάζουν βάσεις μονομερώς, αλλά «φαίνεται πως η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να είχε επιτύχει πολλούς από αυτούς τους στόχους μέσω της διπλωματίας και του διαλόγου, χωρίς να επιβαρύνει τη γενικότερη σχέση ΗΠΑ-ΝΑΤΟ».
Ο Τραμπ έχει επίσης δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα στηρίξουν τους κατοίκους της Γροιλανδίας σε θέματα «ανάπτυξης και κατασκευών», χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Ο Richard Weitz, ερευνητής στο Κολλέγιο Άμυνας του ΝΑΤΟ (NATO Defense College), δήλωσε στο Al Jazeera ότι η συμφωνία «αποκλιμακώνει ίσως μία από τις σοβαρότερες πηγές εσωτερικής έντασης» εντός του ΝΑΤΟ.
Αν και ο Τραμπ «υπαναχώρησε και συμβιβάστηκε με λιγότερα» από όσα επιδίωκε αρχικά για τη Γροιλανδία, εντούτοις «πέτυχε σχεδόν όλα όσα ήθελε, με εξαίρεση την επίσημη προσάρτηση», πρόσθεσε ο Weitz.
Πηγή: in.gr
