ΗΠΑ: Γιατί βάζουν στο «μικροσκόπιο» τις τιμές των φαρμάκων στη Γερμανία

Το γερμανικό σύστημα καθορισμού τιμών για τα νέα φάρμακα θα βρεθεί στο επίκεντρο ακρόασης για εμπορικά ζητήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες την Τρίτη, με συνέπειες που ενδέχεται να ξεπεράσουν τα όρια του φαρμακευτικού κλάδου.

Η έρευνα εντάσσεται στις προσπάθειες του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να μειώσει το υψηλό κόστος των φαρμάκων στην Αμερική, το οποίο, όπως υποστηρίζει, ουσιαστικά επιδοτεί τις χαμηλότερες τιμές στην Ευρώπη. Ο Τραμπ έχει απειλήσει με επιβολή πρόσθετων δασμών εάν δεν αυξηθούν οι τιμές στην Ευρώπη, κίνηση που θα μπορούσε να πλήξει διάφορους κλάδους σε ολόκληρη την ήπειρο, δεδομένου ότι η ΕΕ λειτουργεί ως ενιαίο εμπορικό μπλοκ.

«Εδώ και πολύ καιρό, οι ευρωπαϊκές χώρες επωφελούνται εις βάρος της αμερικανικής καινοτομίας, ενώ οι δικοί μας ασθενείς και οι εταιρείες μας επωμίζονται το κόστος», δήλωσε ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής Βερν Μπιουκάναν, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών Πόρων (Ways and Means Committee) της Βουλής των Αντιπροσώπων και πρόεδρος της υποεπιτροπής Υγείας της ίδιας επιτροπής. «Η Ευρώπη πρέπει να αρχίσει να καταβάλλει το μερίδιο που της αναλογεί».

Η Γερμανία ήταν η πρώτη χώρα της ΕΕ που δέχθηκε συγκεκριμένες πιέσεις για την αύξηση των τιμών των φαρμάκων, αφότου οι ΗΠΑ ξεκίνησαν έρευνα εμπορικού χαρακτήρα βάσει του «Άρθρου 301» (Section 301) τον Ιούνιο.

Την Τρίτη, Αμερικανοί αξιωματούχοι αρμόδιοι για το εμπόριο θα ξεκινήσουν ακρόαση για να εξετάσουν εάν το γερμανικό σύστημα καθορισμού τιμών για τα νέα φάρμακα συνιστά αθέμιτη εμπορική πρακτική.

Ντόμινο

Η Γερμανία έχει απορρίψει τη σχετική κατηγορία. «Δεν υφίσταται καμία διάκριση εις βάρος αμερικανικών εταιρειών», δήλωσε εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας. Το σύστημα είναι «καθιερωμένο και ισορροπημένο», ώστε να διασφαλίζεται η πρόσβαση στην καινοτομία και η βιώσιμη προμήθεια φαρμάκων, πρόσθεσε ο εκπρόσωπος. «Στηρίζουμε αυτό το σύστημα».

Εάν η Ουάσιγκτον αποφανθεί κατά του Βερολίνου, οι επιπτώσεις ενδέχεται να ξεπεράσουν τα όρια των γερμανικών φαρμακοβιομηχανιών και να πλήξουν άλλους κλάδους, και κυρίως τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία.

«Δεν υπάρχει καμία απαίτηση που να ορίζει ότι, σε περίπτωση διαπίστωσης αθέμιτης εμπορικής πρακτικής βάσει του [Άρθρου] 301, οι δασμοί πρέπει να επιβάλλονται αποκλειστικά στον συγκεκριμένο κλάδο», δήλωσε ο Dan Mullaney, πρώην βοηθός του Αντιπροσώπου των ΗΠΑ για το Εμπόριο και επικεφαλής διαπραγματευτής για τις εμπορικές συμφωνίες με την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν «εύκολα» να επιβάλουν δασμούς σε άλλα προϊόντα, επισήμανε ο Mullaney, ο οποίος είναι πλέον μη μόνιμος ανώτερος ερευνητής (nonresident senior fellow) στα Κέντρα Ευρώπης και Γεωοικονομίας της δεξαμενής σκέψης Atlantic Council. «Θα επέλεγε κανείς προϊόντα με βάση το τι είναι πιθανό να επηρεάσει τη Γερμανία. Ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας αποτελεί την προφανή επιλογή».

Τα στοιχεία του εμπορίου δείχνουν ότι το κυριότερο εξαγωγικό προϊόν της Γερμανίας προς τις ΗΠΑ το 2025 ήταν τα αυτοκίνητα. Η χώρα εξήγαγε στην Αμερική οχήματα και εξαρτήματα αξίας 28,5 δισ. ευρώ, με τα φαρμακευτικά προϊόντα να ακολουθούν από κοντά, στα 28 δισ. ευρώ.

Ο Mullaney δήλωσε επίσης ότι οι δασμοί ενδέχεται να υπερβούν το συμφωνηθέν ανώτατο όριο του 15% μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ. «Πρόκειται για μια ξεχωριστή έρευνα σχετικά με αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μέτρα πέραν των συμφωνηθέντων οριζόντιων δασμών», πρόσθεσε.

Εκπρόσωπος ομάδας συμφερόντων (λόμπι) του αμερικανικού φαρμακευτικού κλάδου, ο οποίος ζήτησε να τηρηθεί η ανωνυμία του λόγω της ευαίσθητης φύσης των εν εξελίξει συνομιλιών, δήλωσε ότι «οι δασμοί δεν είναι απαραίτητο να αφορούν φαρμακευτικά προϊόντα», προσθέτοντας: «Το ζήτημα έγκειται ουσιαστικά στο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που θεωρεί ότι διαθέτει η κυβέρνηση των ΗΠΑ, προκειμένου να αναγκάσει την άλλη πλευρά να αλλάξει τις εν λόγω πρακτικές ή να καταλήξει σε κάποια συμφωνία».

Τι επιδιώκουν οι ΗΠΑ

Σύμφωνα με το Politico, η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια συμφωνία με το Βερολίνο για την τιμολόγηση των φαρμάκων – ανάλογη με εκείνη που συνήψε με το Λονδίνο – με στόχο την αύξηση των δαπανών για καινοτόμα φάρμακα.

Το Γραφείο του Αντιπροσώπου των ΗΠΑ για το Εμπόριο κατηγορεί τη Γερμανία – καθώς και την υπόλοιπη ΕΕ – ότι επωφελείται από τις υψηλότερες τιμές φαρμάκων στις ΗΠΑ, οι οποίες, όπως υποστηρίζει, χρηματοδοτούν την πολυδάπανη έρευνα που απαιτείται για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων.

Αν και το Βερολίνο απορρίπτει αυτούς τους ισχυρισμούς, εδώ και μήνες διεξάγονται παρασκηνιακές συνομιλίες με την Ουάσιγκτον. Αξιωματούχοι των γερμανικών υπουργείων Υγείας και Οικονομίας εξετάζουν μια πρόταση που θα μπορούσαν να υποβάλουν στην Ουάσιγκτον, ώστε να αποτρέψουν την απειλή επιβολής δασμών.

Αντιδρά το Βερολίνο

Ωστόσο, οι πολιτικοί στο Βερολίνο θεωρούν εξαιρετικά απίθανο να συμφωνήσει η Γερμανία σε σημαντικές αυξήσεις τιμών.

«Δεν θα επιτρέψουμε σε ξένες κυβερνήσεις να υπαγορεύουν τον τρόπο με τον οποίο καθορίζουμε τις τιμές των φαρμάκων στη Γερμανία», δήλωσε ο Matthias Mieves, βουλευτής του κυβερνώντος Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, ο οποίος ηγείται των εργασιών για τη διαμόρφωση πολιτικής στον κλάδο της υγείας.

«Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι τιμές στη Γερμανία είναι υπερβολικά χαμηλές. Πληρώνουμε καλές, υψηλές τιμές. Η πραγματικότητα είναι ότι οι τιμές των φαρμάκων στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι υπερβολικά υψηλές», ανέφερε.

Η Ουάσιγκτον έχει διαφορετική άποψη. Διαθέτει τη δική της μακρά λίστα αλλαγών που απαιτεί να υλοποιήσει η Γερμανία, προκειμένου να αποφευχθεί ο χαρακτηρισμός των πρακτικών της ως αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.

Ο προαναφερθείς εκπρόσωπος της φαρμακευτικής βιομηχανίας των ΗΠΑ διατύπωσε τρία βασικά αιτήματα:

1. Η Γερμανία θα πρέπει να αυξήσει το ποσοστό του ΑΕΠ που δαπανά για καινοτόμα φάρμακα,
2. Να ανακαλέσει πρόσφατες αλλαγές που αποσκοπούν στην περαιτέρω μείωση των τιμών των νέων φαρμάκων και
3. Να θεσπίσει έναν μηχανισμό συμμόρφωσης ώστε να διασφαλιστεί η τήρηση τυχόν δεσμεύσεων προς την Ουάσιγκτον.

Η Γερμανία δαπανά για νέα φάρμακα λιγότερο από το μισό ποσό σε σχέση με τις ΗΠΑ, ως ποσοστό του ΑΕΠ, επισήμανε ο εκπρόσωπος του κλάδου.

Το Βερολίνο ψήφισε νόμο τον Ιούλιο για τη μείωση των τιμών των φαρμάκων, στο πλαίσιο σαρωτικών μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση του προβλεπόμενου ελλείμματος ύψους 18 δισ. ευρώ στο σύστημα υγείας για το επόμενο έτος.

Ως αντίδραση, εταιρείες όπως η Eli Lilly και η Boehringer Ingelheim ανακοίνωσαν περικοπές επενδύσεων ή αποχωρήσεις από τη Γερμανία.

Τι αναμένεται

Το Γραφείο του Αντιπροσώπου Εμπορίου των ΗΠΑ (USTR) υποχρεούται εκ του νόμου να διεξαγάγει δημόσια ακρόαση στο πλαίσιο της διαδικασίας του «Άρθρου 301» (Section 301).

Αν και είναι απίθανο η συνεδρίαση να αποκαλύψει τη διαπραγματευτική θέση της Ουάσιγκτον, τα πρόσωπα που θα καταθέσουν και τα επιχειρήματα που θα προβάλουν θα προσφέρουν μια χρήσιμη εικόνα για τη στάση των δύο πλευρών.

Το Βερολίνο δεν θα στείλει εκπρόσωπο για να υποστηρίξει τη θέση του. Αντ’ αυτού, εκπρόσωπος της γερμανικής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον θα «συμμετάσχει ως παρατηρητής», όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Υγείας.

Οι ξένες κυβερνήσεις επιλέγουν ορισμένες φορές να καταθέσουν σε αυτές τις ακροάσεις για να παρουσιάσουν δημόσια τις θέσεις τους, χωρίς ωστόσο να υποχρεούνται να το πράξουν. Ορισμένες προτιμούν τις ιδιωτικές συνομιλίες με Αμερικανούς αξιωματούχους, όπως ακριβώς πράττει η γερμανική κυβέρνηση.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι – συνήθως στελέχη της δημόσιας διοίκησης με μακρά θητεία – θέτουν κατά κανόνα τεχνικές ή διευκρινιστικές ερωτήσεις και δεν χρησιμοποιούν τις ακροάσεις για πολιτικές σκοπιμότητες ή εντυπωσιασμό.

Το Γερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, το οποίο είχε υποβάλει γραπτή δήλωση σε προγενέστερο στάδιο της έρευνας, επίσης δεν θα συμμετάσχει στη διαδικασία.

Η γερμανική εταιρεία ιατρικής τεχνολογίας Carl Zeiss, η οποία είχε επίσης υποβάλει γραπτή δήλωση σε προγενέστερο στάδιο της έρευνας, αρνήθηκε να σχολιάσει, αλλά δήλωσε ότι «παρακολουθεί τις εξελίξεις στην εμπορική πολιτική».

Μέχρι το απόγευμα της Παρασκευής, 10 ομιλητές είχαν ζητήσει άδεια συμμετοχής. Οι περισσότεροι τάσσονται υπέρ της θέσης της κυβέρνησης Τραμπ.

Ωστόσο, είναι απίθανο να εκλείψει η πίεση προς τη Γερμανία μετά την ακρόαση.

«Όταν διεξάγεται μια έρευνα βάσει του Άρθρου 301 και αυτή πυροδοτεί τις εν λόγω διαπραγματεύσεις, πρέπει να θεωρήσει κανείς ότι οι προθέσεις είναι σοβαρές», δήλωσε ο Mullaney. «Ότι, δηλαδή, αν δεν υπάρξει κάποιου είδους αποτέλεσμα, θα ακολουθήσει αναπροσαρμογή των δασμών».