Ένα νέο κύμα πωλήσεων κρατικών ομολόγων εξαπλώνεται στις διεθνείς αγορές, καθώς οι επενδυτές επανεκτιμούν τις προοπτικές για τα επιτόκια, την πορεία της αμερικανικής οικονομίας και τις επιπτώσεις από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου. Η αναταραχή που ξεκίνησε από τα αμερικανικά ομόλογα μεταφέρθηκε στην Ασία και την Ευρώπη, προκαλώντας σημαντική άνοδο των αποδόσεων και αυξάνοντας το κόστος δανεισμού για κυβερνήσεις που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλές δημοσιονομικές ανάγκες.
Στην Ιαπωνία, η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου αυξήθηκε κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα, στο 3,079%, το υψηλότερο επίπεδο από το 1996. Παράλληλα, η απόδοση του 5ετούς τίτλου ενισχύθηκε στο 2,37%. Η κίνηση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ιαπωνία, καθώς η χώρα είχε επί δεκαετίες εξαιρετικά χαμηλό κόστος χρήματος και αποδόσεις ομολόγων που βρίσκονταν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, σύμφωνα με τους Financial Times.
Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη στην αμερικανική αγορά. Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου εκτινάχθηκε την Τετάρτη κατά 0,15 ποσοστιαίες μονάδες, στο 5,21%, ενώ στις ασιατικές συναλλαγές της Πέμπτης έφτασε προσωρινά το 5,13%. Πρόκειται για τη χειρότερη ημερήσια επίδοση των αμερικανικών κρατικών ομολόγων από τις ανακοινώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τους δασμούς, τον Απρίλιο του περασμένου έτους.
Το sell-off δεν περιορίστηκε στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Κρατικά ομόλογα της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας δέχθηκαν επίσης ισχυρές πιέσεις, δημιουργώντας μια εικόνα συγχρονισμένης ανόδου των αποδόσεων στις μεγάλες αγορές. Όπως επισημαίνει στους FT ο Έρικ Ρόμπερτσον της Standard Chartered, πρόκειται για μια κατάσταση όπου «δεν υπάρχει διαφυγή» για τους επενδυτές.
Η αύξηση επιτοκίων προκαλεί την άνοδο αποδόσεων στα ομόλογα
Ένας βασικός λόγος είναι η αλλαγή των προσδοκιών για τη Federal Reserve. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η αμερικανική επιχειρηματική δραστηριότητα επιταχύνθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων πέντε ετών. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την εκτίμηση ότι η αμερικανική οικονομία παραμένει αρκετά ισχυρή ώστε να αντέξει υψηλότερα επιτόκια.
Παράλληλα, η νέα άνοδος του πετρελαίου ενισχύει τους πληθωριστικούς κινδύνους. Το Brent ξεπέρασε εκ νέου τα 100 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας περίπου στα 102 δολάρια. Ο συνδυασμός ισχυρής οικονομικής δραστηριότητας και ακριβότερης ενέργειας δημιουργεί ένα δύσκολο περιβάλλον για τη Fed: η οικονομία εμφανίζεται ανθεκτική, αλλά οι πληθωριστικές πιέσεις μπορεί να παραμείνουν.
Οι αγορές πλέον αποτιμούν περίπου 70% πιθανότητα αύξησης των αμερικανικών επιτοκίων στη συνεδρίαση του Οκτωβρίου, έναντι περίπου 50% στην αρχή της εβδομάδας. Η αλλαγή των προσδοκιών αποτυπώνεται άμεσα στις αποδόσεις των ομολόγων, καθώς οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατήσουν μακροπρόθεσμο χρέος.
Η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία και για τα δημόσια οικονομικά. Υψηλότερες αποδόσεις σημαίνουν ακριβότερο δανεισμό για τα κράτη, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις αυξάνουν τις δαπάνες και αντιμετωπίζουν ήδη υψηλά επίπεδα χρέους. Ο ΟΟΣΑ προειδοποίησε ότι η απότομη άνοδος των αποδόσεων αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τα δημόσια οικονομικά.
Οι γεωπολιτικοί παράγοντες εντείνουν την ανησυχία
Στην Ιαπωνία, η κατάσταση περιπλέκεται από την αβεβαιότητα γύρω από την πολιτική της Τράπεζας της Ιαπωνίας. Οι αγορές θεωρούν ότι η κεντρική τράπεζα δεν έχει προχωρήσει σε αρκετά αποφασιστική σύσφιγξη, με αποτέλεσμα το γεν να παραμένει αδύναμο. Το νόμισμα κινείται περίπου στα 158 γεν ανά δολάριο και έχει υποχωρήσει περισσότερο από 1% από την τελευταία αύξηση επιτοκίων της Fed.
Παράλληλα, οι αγορές επηρεάζονται και από γεωπολιτικούς παράγοντες, καθώς η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και οι δηλώσεις αξιωματούχων της Fed προσθέτουν αβεβαιότητα. Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η άνοδος των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων δεν οφείλεται μόνο στις πληθωριστικές προσδοκίες, αλλά και στις ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και στα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα των ΗΠΑ.
Το βασικό μήνυμα των αγορών είναι ότι η εποχή του φθηνού χρήματος δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη. Η άνοδος των αποδόσεων συμπίπτει με αυξημένες ανάγκες κρατικού δανεισμού, ακριβότερη ενέργεια και μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τη νομισματική πολιτική. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: υψηλότερες αποδόσεις αυξάνουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, η δημοσιονομική πίεση αυξάνει το ασφάλιστρο κινδύνου και οι αγορές απαιτούν ακόμη υψηλότερες αποδόσεις.
Για τις κυβερνήσεις και τους επενδυτές, επομένως, η σημερινή αναταραχή στην αγορά ομολόγων αποτελεί προειδοποίηση ότι οι μεγάλες οικονομίες εισέρχονται σε μια περίοδο όπου η ανάπτυξη, ο πληθωρισμός, τα επιτόκια και το δημόσιο χρέος συνδέονται περισσότερο από ποτέ.
