Με τις αποδόσεις των ομολόγων να κινούνται σε υψηλά 10ετιών το ερώτημα είναι πότε η αύξηση των επιτοκίων θα καταστεί πρόβλημα για τις χρηματιστηριακές αγορές, οι οποίες εξακολουθούν να διαπραγματεύονται κοντά στα ιστορικά υψηλά τους, αναφέρει η Berenberg. Κατά την άποψή της παλαιότερης γερμανικής τράπεζας, μια σημαντική πτώση των μετοχών είναι απίθανη έως ότου τα υψηλότερα επιτόκια ή η αυξημένη αστάθεια των επιτοκίων, αρχίσουν να περιορίζουν τις κεφαλαιακές δαπάνες τόσο στην χρηματοπιστωτική όσο και στην πραγματική οικονομία.
Τα παγκοσμίως αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα έχουν αναμφίβολα συμβάλει στα δεινά της αγοράς ομολόγων
Αυτό όμως δεν φαίνεται σήμερα, καθώς η δυναμική των οικονομιών παραμένει ισχυρή και η ζήτηση για πίστωση αντέχει, κάτι που περιορίζει και τα περιθώρια πτώσης σε περιπτώσεις ρευστοποιήσεων των μετοχών. Έτσι, θεωρεί πως καθώς τα επιτόκια αυξάνουν, τυχών διορθώσεις της αγοράς θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ευκαιρίες αγορών στην πτώση.
Αλλά τι κρύβεται πραγματικά πίσω από την τρέχουσα αύξηση των αποδόσεων;
Με την πρώτη ματιά, ο ένοχος φαίνεται προφανής: οι διαταραχές του εφοδιασμού από τη Μέση Ανατολή ωθούν τις τιμές του πετρελαίου και τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό υψηλότερα όπως και τα επιτόκια. Ωστόσο, η απότομη άνοδος του ασφαλίστρου κινδύνου υποδηλώνει περισσότερα.
Τα παγκοσμίως αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα έχουν αναμφίβολα συμβάλει στα δεινά της αγοράς ομολόγων. Μια μελέτη του ΟΟΣΑ εκτιμά ότι οι κυβερνήσεις παγκοσμίως πρέπει να διαθέσουν τώρα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια απλώς για να εξυπηρετήσουν τους ετήσιους τόκους τους, την ώρα που δεν δείχνουν καμία διάθεση για δημοσιονομικές παρεμβάσεις.
Στις ΗΠΑ π.χ. -τον μεγαλύτερο οφειλέτη στον κόσμο – το δημοσιονομικό έλλειμμα συνεχίζει να διευρύνεται με ρυθμό ρεκόρ. Η αδιάκοπη συσσώρευση δημόσιου χρέους αυξάνει το ασφάλιστρα και επομένως τις αποδόσεις. Από την άλλη πλευρά και το χρέος υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης που εκδίδεται από τεχνολογικούς κολοσσούς ανταγωνίζεται άμεσα τα κρατικά ομόλογα, την ώρα που τα διεθνή κεφάλαια που τοποθετούνται στα εταιρικά και κρατικά ομόλογα είναι συγκεκριμένα.
Σε αυτή την διελκυστίνδα μάλιστα οι προσδοκίες σχετικά με τις αποδόσεις είναι πολλές φορές καλύτερες για τα εταιρικά ομόλογα παρά για τα κρατικά, παράλληλα με τη δομικά υψηλότερη μεταβλητότητα του πληθωρισμού και τις πιθανές ροές επαναπατρισμού κεφαλαίων από Ιάπωνες επενδυτές που οδηγούν υψηλότερα τα ασφάλιστρα των κρατικών ομολόγων.
Πότε οι υψηλότερες αποδόσεις θα πιέσουν τις μετοχές;
Στη θεωρεία οι υψηλότερες αποδόσεις των ομολόγων επηρεάζουν τα εταιρικά κέρδη και άρα και τις αποτιμήσεις των μετοχών. Στην πράξη όμως π.χ. κατά την φούσκα των dot-com στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι αποδόσεις των 10ετών ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου κυμαίνονταν γύρω στο 6% – σχεδόν 100 μονάδες βάσης υψηλότερα από σήμερα, αλλά οι αποτιμήσεις των αμερικανικών μετοχών εκτοξεύτηκαν σε ιλιγγιώδη ύψη.
Οι αυξημένες αποδόσεις καθίστανται πραγματικό πρόβλημα για τις μετοχές, όταν αρχίζουν να πνίγουν την επενδυτική δραστηριότητα είτε στον χρηματοπιστωτικό τομέα είτε στην πραγματική οικονομία. Για παράδειγμα, το υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους μπορεί να καταστήσει τον δανεισμό τόσο ακριβό που η ζήτηση εταιρικών πιστώσεων να συρρικνωθεί.
Όταν οι χρηματοοικονομικές συνθήκες γίνονται πιο αυστηρές, η ζήτηση πιστώσεων μειώνεται, οδηγώντας σε μειωμένες κεφαλαιουχικές δαπάνες και, τελικά, σε βραδύτερη ανάπτυξη. Αυτή η μακροοικονομική επιβράδυνση στη συνέχεια επηρεάζει αρνητικά τις αγορές μετοχών.
Οι προοπτικές ανάπτυξης
Εάν οι προοπτικές ανάπτυξης είναι τόσο ισχυρές που οι εταιρείες μπορούν να ξεπεράσουν το κόστος κεφαλαίου τους, θα απορροφήσουν ευχαρίστως το ακριβότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Σε αυτό το σενάριο, ο εταιρικός δανεισμός και οι κεφαλαιακές δαπάνες επιταχύνονται, υποστηρίζοντας την ευρύτερη οικονομική δυναμική – παρά τα υψηλότερα επιτόκια.
Ωστόσο, μια μαζική πώληση ομολόγων σταθερού εισοδήματος μπορεί να υπονομεύσει τις μετοχές ακόμη και χωρίς μια αρχική ύφεση στην πραγματική οικονομία: οι έντονα υψηλότερες αποδόσεις και, κυρίως, η απότομη αύξηση της μεταβλητότητας των επιτοκίων μπορούν να οδηγήσουν σε αυστηρότερες απαιτήσεις για εξασφαλίσεις σε όλες τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Τα αυστηρότερα όρια κινδύνου αναγκάζουν τους μοχλευμένους συμμετέχοντες στην αγορά – οι οποίοι δεσμεύουν εξασφαλίσεις για τη χρηματοδότηση θέσεων με μόχλευση – να περιορίσουν τον συνολικό κίνδυνο του χαρτοφυλακίου.
Ετσι οι επακόλουθες πωλήσεις αναπόφευκτα πλήττουν και τις μετοχές, ακόμη και αν τα μακροοικονομικά θεμελιώδη μεγέθη παραμείνουν σε μεγάλο βαθμό άθικτα.
Το πόσο γρήγορα οι επιδεινούμενες οι χρηματοοικονομικές συνθήκες τόσο στον χρηματοπιστωτικό τομέα όσο και στην πραγματική οικονομία μπορούν να προλάβουν τις αγορές αποδείχθηκε έντονα το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2023: η ξαφνική αύξηση των μακροπρόθεσμων αποδόσεων έπνιξε τη ζήτηση πιστώσεων σε ολόκληρη την αγορά εκείνη την εποχή.
Ταυτόχρονα, η αυξανόμενη μεταβλητότητα των επιτοκίων πυροδότησε αύξηση των εξασφαλίσεων, αναγκάζοντας τους επενδυτές με μόχλευση σε μηχανική μείωση του κινδύνου και αναγκαστική πώληση μετοχών. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι μετοχές αντιμετώπισαν δυσκολίες σε αυτό το πλαίσιο, με τον δείκτη αναφοράς των αμερικανικών μετοχών να υποχωρεί σχεδόν κατά 10% έως τις αρχές του φθινοπώρου του 2023.
Ετσι όσο οι οικονομίες παραμένουν ανθεκτικές οι διορθώσεις στις μετοχές θα μπορούσαν να αποτελέσουν ευκαιρίες αγοράς.
