Να επανενωθούν τα Γλυπτά του Παρθενώνα, μετατρέποντας, έτσι, «μια ιστορική διαμάχη σε μια μοναδική πράξη πολιτιστικής φιλίας» κάλεσε τη Βρετανία ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, σε άρθρο του που δημοσίευσε ο Guardian, υπό τον τίτλο «Η Βρετανία δεν θα τεμάχιζε την Ταπισερί του Μπαγιέ – Αδράξτε, λοιπόν, την ευκαιρία και επανενώστε τα γλυπτά του Παρθενώνα στην Ελλάδα».
Ο Έλληνας πρωθυπουργός χρησιμοποιεί ως αφορμή την, προσωρινή, επιστροφή στη Βρετανία, της περίφημης Ταπισερί του Μπαγιέ (Bayeux Tapestry), ένα τεράστιο κεντημένο έργο τέχνης του 11ου αιώνα, μήκους σχεδόν 70 μέτρων και ύψους 50 εκατοστών, που εξιστορεί τα γεγονότα της νορμανδικής κατάκτησης της Αγγλίας το 1066.
«Για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν 1.000 χρόνια, η Ταπισερί του Μπαγιέ (Bayeux Tapestry) επιστρέφει στη Βρετανία» γράφει ο Κ. Μητσοτάκης.
«Η άφιξή της αποτελεί ένα σημαντικό πολιτιστικό γεγονός και υπενθυμίζει ότι, στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της πανταχού παρούσας οθόνης, τα ιστορικά αντικείμενα εξακολουθούν να αιχμαλωτίζουν τη φαντασία του κοινού.
»Το Βρετανικό Μουσείο χαρακτηρίζει την ταπετσαρία ως ένα από τα “θαύματα του μεσαιωνικού κόσμου”. Ωστόσο, το μουσείο φιλοξενεί ήδη πολλά θαύματα, ανάμεσα στα οποία συγκαταλέγεται ένα άμεσα αναγνωρίσιμο: τα γλυπτά του Παρθενώνα, τα οποία αποσπάστηκαν και μεταφέρθηκαν παράνομα από την Αθήνα στη Βρετανία πριν από περισσότερους από δύο αιώνες από τον Λόρδο Έλγιν.».
Ο πρωθυπουργός αναφέρει ότι «υπάρχουν εντυπωσιακές ομοιότητες ανάμεσα στα δύο έργα».
«Και τα δύο σχεδιάστηκαν ως ενιαία έργα, με σκοπό να γίνουν αντιληπτά ως σύνολο. Στην περίπτωση των γλυπτών του Παρθενώνα, η σχέση αυτή είναι και αρχιτεκτονική: δημιουργήθηκαν ως αναπόσπαστα στοιχεία του ίδιου του μνημείου. Κανείς δεν θα σκεφτόταν σοβαρά να κόψει στα δύο το τμήμα της ταπετσαρίας που διασώζεται, να εκθέσει το μισό στο Λονδίνο και το άλλο μισό στο Μπαγιέ, και να ισχυριστεί ότι αυτός ήταν ένας επαρκής τρόπος κατανόησής της.
»Κι όμως, αυτό ακριβώς συνέβη με τα γλυπτά του Παρθενώνα. Ένα ενιαίο αριστούργημα διαμελίστηκε και τα τμήματα που διασώθηκαν μοιράζονται πλέον κυρίως ανάμεσα στο Λονδίνο και την Αθήνα.
»Τα γλυπτά αφηγούνται μια ιστορία μοναδικής ιστορικής σημασίας. Όχι μόνο για θεούς και ήρωες, αλλά και για την καθημερινή ζωή των πολιτών στην αρχαία Αθήνα. Αποτύπωσαν σε πέτρα τη θρησκευτική, κοινωνική και πολιτική ταυτότητα της Αθήνας του 5ου αιώνα.
»Η ζωφόρος του Παρθενώνα, ειδικότερα, παραμένει μία από τις πιο συναρπαστικές παγκοσμίως απεικονίσεις της συλλογικής ζωής της πόλης από την οποία γεννήθηκε η δημοκρατία. Αποτελεί έναν δυναμικό ύμνο στην αθηναϊκή δημοκρατία.
»Σε αντίθεση με τα γλυπτά, η ταπισερί του Μπαγιέ διασώζεται ως ένα ενιαίο έργο, με μήκος που αγγίζει τα 70 μέτρα. Κι αυτή αφηγείται μια ιστορία, ξεκινώντας από τα γεγονότα που προηγήθηκαν της Νορμανδικής Κατάκτησης και φτάνοντας έως τη μάχη του Χέιστινγκς και τον θάνατο του Χάρολντ. Το θαυμαστό στοιχείο της δεν έγκειται μόνο στις επιμέρους σκηνές, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αυτές βιώνονται ως ένα ενιαίο σύνολο».
Ο Κ. Μητσοτάκης τονίζει ότι «το αίτημα για την επανένωση δεν αποτελεί επιχείρημα υπέρ της αποψίλωσης των μουσείων του κόσμου».
Αλλά «ο Παρθενώνας συνιστά μια ειδική και εξαιρετική περίπτωση».
«Το ζήτημα δεν αφορά απλώς την κατοχή ή τον νόμιμο τίτλο ιδιοκτησίας» αναφέρει ο πρωθυπουργός.
«Αφορά την αποκατάσταση της φυσικής, αισθητικής και εννοιολογικής ακεραιότητας ενός ακρωτηριασμένου μνημείου εξαιρετικής οικουμενικής αξίας.
»Τα γλυπτά που διασώζονται πρέπει να είναι ορατά όλα μαζί, ταυτόχρονα, έχοντας ως φόντο το μνημείο για το οποίο δημιουργήθηκαν. Το Μουσείο της Ακρόπολης σχεδιάστηκε ειδικά για να καταστήσει αυτό το εγχείρημα εφικτό.».
Μητσοτάκης: Η Ελλάδα δεν δέχεται αναγνώριση κυριότητας του Βρετανικού Μουσείου
Ξεκαθαρίζει, ότι «η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχθεί καμία ρύθμιση που θα απαιτούσε την αναγνώριση της κυριότητας του Βρετανικού Μουσείου επί των γλυπτών, ούτε κάποιο σχήμα που θα σήμαινε ότι “δανειζόμαστε” τμήματα του ίδιου μας του μνημείου.
»Παράλληλα, η βρετανική κοινή γνώμη τάσσεται όλο και περισσότερο υπέρ της Ελλάδας. Μια δημοσκόπηση με πανεθνική αντιπροσωπευτικότητα, που δημοσιεύθηκε πέρυσι, έδειξε ότι η πλειοψηφία υποστηρίζει την επιστροφή των γλυπτών στην Ελλάδα.
»Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι το 72% συμφώνησε πως τα γλυπτά γίνονται καλύτερα κατανοητά ως τμήμα ενός ενιαίου συνόλου μαζί με τον Παρθενώνα.».
Προσθέτει, ότι «εδώ και δεκαετίες, η Ελλάδα βρίσκεται σε διάλογο με τη Βρετανία για την επίτευξη αυτού του στόχου».
«Τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνησή μου διεξήγαγε λεπτομερείς συζητήσεις με τη διοίκηση του Βρετανικού Μουσείου σχετικά με τους τρόπους επίτευξης της επανένωσης.
»Επομένως, εξεπλάγην από την πρόσφατη πρόταση του Μουσείου ότι ο δανεισμός της Ταπισερί του Μπαγιέ θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για μια συμφωνία σχετικά με τα γλυπτά του Παρθενώνα.
»Δεν πιστεύω ότι ισχύει κάτι τέτοιο.
»Η Γαλλία δάνεισε το έργο τέχνης ως αδιαίρετο σύνολο και το έργο αυτό θα επιστρέψει στη Γαλλία ως αδιαίρετο σύνολο.
»Στην περίπτωση του Παρθενώνα ισχύει το αντίστροφο: τμήματα που αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος του μνημείου αποσπάστηκαν βίαια και διασκορπίστηκαν».
Ο Κ. Μητσοτάκης υπογραμμίζει ότι «στόχος μας είναι η μόνιμη επανένωσή τους».
«Η Διακυβερνητική Επιτροπή της UNESCO για την Επιστροφή Πολιτιστικών Αγαθών στις Χώρες Προέλευσης έχει καλέσει επανειλημμένα το Ηνωμένο Βασίλειο να ξεκινήσει διάλογο με την Ελλάδα για το θέμα αυτό, με πνεύμα καλής πίστης.
»Η επανένωση θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση μιας ευρείας και διαρκούς πολιτιστικής συνεργασίας μεταξύ των χωρών μας, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για εκθέσεις, επιστημονική έρευνα, συντήρηση και ανταλλαγές μεταξύ ελληνικών και βρετανικών μουσείων. Μαζί θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε ένα νέο μοντέλο πολιτιστικής συνεργασίας ανάμεσα σε δύο δημοκρατικά έθνη και συμμάχους που μοιράζονται βαθιές αξίες και ιδανικά. Αυτό είναι το μεγάλο ζητούμενο.
»Το 2023, προτού αναλάβει καθήκοντα πρωθυπουργού, ο Άντι Μπέρναμ απηύθυνε έκκληση να επιστραφούν τα γλυπτά “χωρίς όρους”, προσθέτοντας: “Ας χρησιμοποιήσουμε τον πολιτισμό για να αλλάξουμε την εικόνα της Βρετανίας στον κόσμο”. Συμφωνώ απόλυτα.».
Ο πρωθυπουργός εκτιμά, ότι «σε μια εποχή που οι δημοκρατικές αρχές αμφισβητούνται σε ολόκληρο τον κόσμο, η αποκατάσταση της ενότητας ενός μνημείου, το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη γέννηση της ίδιας της δημοκρατίας, θα έστελνε ένα ισχυρό μήνυμα. Η Ελλάδα παραμένει έτοιμη.
»Αυτό που απαιτείται τώρα είναι η πολιτική βούληση και το θάρρος για να γίνει το αποφασιστικό βήμα: να επανενωθούν τα γλυπτά και να μετατραπεί μια ιστορική διαμάχη σε μια μοναδική πράξη πολιτιστικής φιλίας».
