Η κυβέρνηση παίζει… καθυστερήσεις

Είθισται στο ποδόσφαιρο, όταν μια ομάδα προηγείται και φοβάται μη δεχθεί γκολ, να κάνει καθυστερήσεις. Κρατά την μπάλα λίγο παραπάνω, αργεί να εκτελέσει το πλάγιο ο αμυντικός ή το ελεύθερο ο τερματοφύλακας. Περιμένει να κυλήσει ο χρόνος, να σφυρίξει ο διαιτητής τη λήξη και να κερδίσει τον αγώνα. Ορισμένες φορές το φαινόμενο των καθυστερήσεων το συναντάμε και στην ασκούμενη οικονομική πολιτική.

Η κυβέρνηση ανακοινώνει μέτρα, ορίζει ημερομηνίες και, όταν πλησιάζει η ώρα των αποφάσεων, κοιτάζει το ρολόι. Άλλοτε ελπίζει ότι θα αλλάξουν οι συνθήκες και άλλοτε ότι θα αποφύγει το πολιτικό κόστος. Το πρόβλημα είναι πως, όσο εκείνη περιμένει, οι πολίτες καλούνται να πάρουν αποφάσεις και να πληρώσουν λογαριασμούς.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των καυσίμων. Η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης πλησιάζει, τα νοικοκυριά θέλουν να ξέρουν τι θα πληρώσουν και οι επιχειρήσεις προσπαθούν να προβλέπουν το κόστος των μεταφορών αναφορικά με το diesel κίνησης. Η συνέχιση της επιδότησης των 10 λεπτών ανά λίτρο στο diesel κίνησης για τον Οκτώβριο έχει προαναγγελθεί. Για την υπόλοιπη παρέμβαση, όμως, οι αποφάσεις καθυστερούν. Η κυβέρνηση παρακολουθεί τις διεθνείς τιμές, συζητά τη συμμετοχή των διυλιστηρίων και περιμένει να δει αν θα εξασφαλίσει μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο από την Ευρώπη.

Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύει σήμερα το Βήμα της Κυριακής, ο πρωθυπουργός αναμένεται να θέσει το ζήτημα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 15 και 16 Οκτωβρίου, ημερομηνίες που ταυτίζονται με την έναρξη της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης. Η επιδίωξη είναι να υπάρξει ευρωπαϊκή συμφωνία ώστε η απώλεια εσόδων από ενδεχόμενη μείωση φόρων να μην περιορίσει τα περιθώρια δαπανών της χώρας. Μια τέτοια απόφαση, όμως, δεν είναι δεδομένη. Αν δεν επιτευχθεί, ποιο είναι το κυβερνητικό σχέδιο; Θα μειωθούν οι φόροι με άλλον τρόπο χρηματοδότησης ή θα περιοριστούν τα μέτρα; Το ερώτημα χρειάζεται απάντηση πριν φθάσει η ώρα να γεμίσουν οι δεξαμενές.

Στα ενοίκια, πάλι, η καθυστέρηση δεν εξαρτάται από τις Βρυξέλλες. Η υποχρεωτική πληρωμή μέσω τραπεζικού λογαριασμού επρόκειτο να αρχίσει τον Απρίλιο του 2026. Μετατέθηκε για τον Οκτώβριο και τώρα πηγαίνει για την 1η Ιουλίου 2027 και βλέπουμε. Η επίσημη εξήγηση αφορά τις διασταυρώσεις των πληρωμών και την ανάγκη να προσαρμοστούν ιδιοκτήτες και ενοικιαστές. Παράλληλα, καθυστερεί η λειτουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, που είναι απαραίτητο για την εφαρμογή του μέτρου.

Υπάρχουν πράγματι ζητήματα που πρέπει να λυθούν: τι γίνεται όταν ένα ακίνητο ανήκει σε περισσότερους ιδιοκτήτες ή όταν το ενοίκιο εισπράττεται νόμιμα από τρίτο πρόσωπο; Αυτά, όμως, μπορούσαν να έχουν εξεταστεί πριν οριστούν οι ημερομηνίες. Το κράτος θέσπισε μια υποχρέωση που θα μπορούσε να κάνει πιο διαφανή την αγορά των μισθώσεων, χωρίς να έχει έτοιμο τον μηχανισμό εφαρμογής της. Και από τότε δίνει τη μία παράταση μετά την άλλη.

Την ίδια στιγμή, για συγκεκριμένους αγοραστές κατοικιών από τρίτες χώρες, η κυβέρνηση ανακοίνωσε αύξηση του φόρου μεταβίβασης από 3% σε 15%, με εφαρμογή από την 1η Ιουλίου 2027. Πρόκειται για μεγάλη επιβάρυνση, έστω κι αν δεν αφορά κάθε ξένο αγοραστή ούτε κάθε ακίνητο. Γιατί, λοιπόν, ανακοινώνεται τόσο νωρίς; Η απάντηση που μπορεί να δώσει σήμερα ένας επαγγελματίας του real estate στον ενδιαφερόμενο επενδυτή είναι προφανής: «Αγόρασε τώρα, πριν αυξηθεί ο φόρος». Αναμφισβήτητα όμως δημιουργείται στρέβλωση στην αγορά, πλήττει αγοραστές από συγκεκριμένες χώρες και εύλογα παράγοντες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο που αποτελεί την ατμομηχανή της ελληνικής οικονομίας έχουν κατά κάποιο τρόπο εξεγερθεί εναντίον αυτού του μέτρου.

Δημιουργείται πίεση να κλείσουν συμφωνίες τους επόμενους μήνες και το Δημόσιο να εισπράξει νωρίτερα φόρους από περισσότερες μεταβιβάσεις. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν αυτή ήταν η κυβερνητική πρόθεση.

Μπορούμε, όμως, να δούμε το κίνητρο που δημιουργεί η ανακοίνωση. Και εύλογα γεννιέται ένα δεύτερο ερώτημα: όταν φθάσει ο Ιούλιος του 2027, θα εφαρμοστεί πράγματι ο φόρος ή, μπροστά στις αντιδράσεις, αποσυρθεί ή πάρει παράταση όπως το μέτρο για τα ενοίκια;

Στο ποδόσφαιρο, οι καθυστερήσεις τελειώνουν με το τελευταίο σφύριγμα. Στην οικονομία, ο λογαριασμός συνεχίζει να τρέχει. Και όσο οι αποφάσεις μετατίθενται, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τους πολίτες να πιστέψουν τις ημερομηνίες που τους ανακοινώνονται.