ΕΚΤ: Γιατί είναι απίθανο να παρέμβει για τη Γαλλία

Αντιμέτωπη και πάλι με το ερώτημα αν θα παρέμβει αυτή την φορά στην αγορά γαλλικών ομολόγων βρίσκεται η ΕΚΤ, καθώς οι αποδόσεις των γαλλικών τίτλων εκτινάχθηκε στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο και πλέον δεκαετιών.

Η γαλλική οικονομία δοκιμάζεται από το επίμονα υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα και χρέος, που την κατατάσσουν στις χώρες της ευρωζώνης με τα υψηλότερα ποσοστά επί του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου οι επενδυτές απαιτούν όλο και μεγαλύτερο ασφάλιστρο κινδύνου για να διακρατούν γαλλικά κρατικά ομόλογα.

Οι αποδόσεις των 10ετών τίτλων ενισχύθηκαν κατά εννέα μονάδες βάσης, φθάνοντας στο 4,95%, ενώ το επιπλέον περιθώριο απόδοσης που απαιτούν οι επενδυτές για να διακρατήσουν τα γαλλικά ομόλογα —σε σύγκριση με τα ασφαλέστερα γερμανικά χρεόγραφα— αυξήθηκε κατά άλλες έξι μονάδες βάσης, στις 133 μονάδες βάσης.

Η ΕΚΤ άφησε ένα περιθώριο ελιγμού

Παράλληλα, τα γαλλικά ομόλογα ενέχουν και πολιτικό κίνδυνο. Καθώς η ακροδεξιά προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους, ο Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν φαίνεται απρόθυμος ή ανήμπορος να προωθήσει τη δημοσιονομική εξυγίανση που απαιτείται για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.

H πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, στη συνέντευξη που παραχώρησε στη La Croix ρωτήθηκε αν η Γαλλία είναι ο ασθενής της ευρωζώνης. Η Λαγκάρντ αφού είπε ότι δεν θέλει να σχολιάσει τη την κατάσταση οποιασδήποτε μεμονωμένης χώρας της ζώνης του ευρώ. Ωστόσο υποστήριξε ότι δεν βρισκόμαστε στο 2008 ή 2011.

«Επομένως, δεν θα προβώ σε προβλέψεις. Έχω δει την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ιρλανδία και την Κύπρο να ξεπερνούν εξαιρετικά επώδυνες κρίσεις, να εξυγιαίνουν τα δημόσια οικονομικά τους και να αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη. Έκτοτε, οι χώρες αυτές επέστρεψαν σε τροχιά ανάπτυξης, συχνά με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο.»

Ο Γάλλος κεντρικός τραπεζίτης Εμανουέλ Μουλέν, υπογράμμισε ότι η Γαλλία οφείλει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποφύγει μια κρίση δημόσιου χρέους ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους,  προσθέτοντας ότι θα ήταν εσφαλμένο να αναμένει κανείς ότι η ΕΚΤ θα σπεύσει να δώσει τη λύση.

Το Reuters κατέγραψε τις επιλογές που έχει η κεντρική τράπεζα για να στηρίξει τη Γαλλία και άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ σε περίπτωση που μεταδοθεί η κρίση.

Το TPI

Το Μέσο Προστασίας της Μετάδοσης (TPI) της ΕΚΤ επιτρέπει στην κεντρική τράπεζα να αγοράζει απεριόριστο αριθμό ομολόγων από οποιαδήποτε χώρα της ευρωζώνης αντιμετωπίζει «αδικαιολόγητη και άτακτη» σύσφιγξη των όρων χρηματοδότησής της.

Με ποια κριτήρια ενεργοποιείται το TPI

Η απόφαση ανήκει στο Διοικητικό Συμβούλιο. Ωστόσο, η Γαλλία δεν πληροί ορισμένα βασικά κριτήρια, γεγονός που καθιστά μια παρέμβαση της ΕΚΤ νομικά αμφιλεγόμενη.

Καταρχάς, η κίνηση της αγοράς τροφοδοτείται από ανησυχίες για τα δημόσια οικονομικά και την πολιτική αναταραχή, συμπεριλαμβανομένης της αβεβαιότητας γύρω από τις εκλογές του επόμενου έτους, γεγονός που καθιστά δύσκολο να χαρακτηριστεί αδικαιολόγητη.

Το spread έναντι των γερμανικών ομολόγων, που αποτελούν το de facto σημείο αναφοράς για την ευρωζώνη, έχουν αυξηθεί απότομα, αλλά με σχετικά ελεγχόμενα βήματα και σε συνάρτηση με τη ροή των ειδήσεων, πράγμα που σημαίνει ότι είναι επίσης δύσκολο να τεκμηριωθεί ότι η άνοδος αυτή είναι άτακτη.

Η Γαλλία τελεί ήδη υπό τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς δεν πληροί ένα βασικό κριτήριο της ΕΚΤ. Δεδομένου μάλιστα ότι το φετινό δημοσιονομικό έλλειμμα του 5,4% αναμένεται να μειωθεί μόλις στο 5% το επόμενο έτος, είναι δύσκολο να υποστηριχθεί ότι η χώρα εφαρμόζει τις «υγιείς και βιώσιμες μακροοικονομικές πολιτικές» που απαιτεί η ΕΚΤ.

Η ΕΚΤ άφησε πάντως ένα περιθώριο ελιγμού επισημαίνοντας ότι τα εν λόγω κριτήρια αποτελούν απλώς ένα «στοιχείο» για τη λήψη αποφάσεων και θα «προσαρμόζονται δυναμικά» ανάλογα με τους κινδύνους που ανακύπτουν.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής, κανένα στέλεχος της ΕΚΤ που διαμορφώνει τη νομισματική πολιτική δεν έχει προτείνει ότι η τράπεζα θα πρέπει να συνδράμει τη Γαλλία.

Είναι ακραία η πρόσφατη κίνηση της αγοράς

Η μεταβολή που αφορά τη Γαλλία είναι σημαντική, αλλά όχι πρωτοφανής για την ευρωζώνη.

Όταν θεσπίστηκε το TPI το 2022, ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ιταλίας υποστήριξε ότι τα spreads των ιταλικών ομολόγων, τα οποία υπερέβαιναν κατά 200 μονάδες βάσης τις αποδόσεις του γερμανικού χρέους, ήταν αδικαιολόγητα και δεν θα έπρεπε να ξεπερνούν τις 150 μονάδες βάσης.

Ωστόσο, η ΕΚΤ δεν άλλαξε στάση και, μέχρι σήμερα, το TPI δεν έχει ενεργοποιηθεί ποτέ.

Στη συνέχεια, τα ιταλικά spreads υποχώρησαν και διατηρήθηκαν σαφώς κάτω από τις 100 μονάδες βάσης κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, μέχρι που η μετάδοση της αναταραχής από τη Γαλλία ώθησε το spread στις 110 μονάδες βάσης αυτή την εβδομάδα.

Το φαινόμενο της απόδοσης

Η ΕΚΤ ενδέχεται να διαθέτει τη νομική εξουσιοδότηση να συνδράμει άλλες χώρες, εάν αυτές υποστούν μια άτακτη και αδικαιολόγητη αύξηση του κόστους δανεισμού λόγω της αναταραχής στη Γαλλία.

«Ένα πιο ισχυρό επιχείρημα υπέρ της ενεργοποίησης του TPI θα προέκυπτε από μια διεύρυνση των spreads που θα υποδείκνυε μετάδοση της κρίσης σε διάφορες χώρες της ευρωζώνης» εξηγεί στο Reuters ο οικονομολόγος της ING, Carsten Brzeski. «Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, το TPI δεν θα ήταν απαραίτητα η πρώτη επιλογή. Η ΕΚΤ θα μπορούσε αρχικά να αναστείλει την ποσοτική σύσφιγξη και να επανεπενδύσει τα κεφάλαια από τα ομόλογα που λήγουν, κατά την κρίση της».

Η ΕΚΤ έχει υποστηρίξει στο παρελθόν ότι οι αγορές ομολόγων αποτελούν ισχυρό εργαλείο για τη σταθεροποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών σε περιόδους πίεσης.

Πέραν της Ιταλίας, τα περιθώρια απόδοσης (spreads) διευρύνθηκαν απότομα τις τελευταίες ημέρες για αρκετές χώρες που θεωρούνται πιο ευάλωτες. Στην περίπτωση της Ελλάδας, το περιθώριο διευρύνθηκε στις 95 μονάδες βάσης την Πέμπτη, ενώ για το Βέλγιο αυξήθηκε στις 80 μονάδες βάσης. Μικρές αυξήσεις καταγράφηκαν επίσης στην Πορτογαλία και την Ισπανία.