Brexit: Η Βρετανία εξετάζει στενότερους δεσμούς με την ΕΕ – Επιστρέφει η διαμάχη για το «Project Fear»

Το ενδεχόμενο να αναθέσει στο υπουργείο Οικονομικών μελέτη για τα πιθανά οικονομικά οφέλη από τη σύσφιγξη των σχέσεων του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει η βρετανική κυβέρνηση. Η πρωτοβουλία, που ενδέχεται να προχωρήσει το επόμενο διάστημα, αναμένεται να αναζωπυρώσει την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το λεγόμενο «Project Fear», τις προειδοποιήσεις δηλαδή που είχαν διατυπωθεί πριν από το δημοψήφισμα του 2016 για τις συνέπειες του Brexit, αναφέρουν οι Financial Times.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η αξιολόγηση θα μπορούσε να υποστηρίξει την παρουσίαση των επιλογών που σχεδιάζει να θέσει στο τραπέζι ο Άντι Μπέρναμ για τη μελλοντική σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ. Οι προτάσεις αναμένεται να περιλαμβάνουν μια τελωνειακή ένωση, επιστροφή στην ενιαία αγορά ή ακόμη και πλήρη επανένταξη στην ΕΕ.

Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει δοθεί επίσημη εντολή στο υπουργείο Οικονομικών να εκπονήσει τη μελέτη. Κυβερνητικός αξιωματούχος ανέφερε στους FT ότι η αξιολόγηση τέτοιων σεναρίων αποτελεί μέρος του θεσμικού του ρόλου, ενώ ανώτερο στέλεχος των Εργατικών εκτίμησε ότι θα χρειαστεί πρόσθετη ανάλυση. Το υπουργείο απέφυγε να σχολιάσει υποθετικά μελλοντικά σενάρια.

Ο φόβος για ένα νέο «Project Fear»

Η προοπτική μιας τέτοιας μελέτης προκαλεί ήδη αντιδράσεις από τους Συντηρητικούς. Ο Άντριου Γκρίφιθ, σκιώδης υπουργός Οικονομικών, προειδοποίησε ότι μια ανάλυση που θα αναδεικνύει τα οφέλη της στενότερης ευρωπαϊκής συνεργασίας θα μπορούσε να αποτελέσει την αντίστροφη εκδοχή των προειδοποιήσεων του 2016.

Τότε, η εκστρατεία υπέρ της παραμονής στην ΕΕ προειδοποιούσε για ύφεση, περικοπές στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και μεγάλες αυξήσεις φόρων σε περίπτωση αποχώρησης. Ορισμένες προβλέψεις δεν επαληθεύτηκαν πλήρως, ενώ άλλες αποδείχθηκαν λανθασμένες. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι κάποιες από τις ανησυχίες, ιδιαίτερα όσον αφορά την πτώση της στερλίνας, επιβεβαιώθηκαν.

Ο Γκρίφιθ υποστήριξε επίσης ότι η μείωση του ενεργειακού κόστους θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ώθηση στην οικονομία από μια νέα μακρά συζήτηση για τις σχέσεις με την ΕΕ. Η παρέμβασή του αποτυπώνει τη διαφωνία σχετικά με το ποια μέτρα θα ενίσχυαν περισσότερο την ανάπτυξη της χώρας.

Οι εκτιμήσεις για το κόστος του Brexit

Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Ηνωμένου Βασιλείου (OBR) έχει εκτιμήσει ότι η επιδείνωση των εμπορικών σχέσεων μετά το Brexit έχει περιορίσει τη μακροπρόθεσμη παραγωγικότητα της βρετανικής οικονομίας κατά περίπου 4% σε σύγκριση με το σενάριο παραμονής στην ΕΕ. Παράλληλα, η πρώην υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς έχει αναφερθεί σε εκτιμήσεις σύμφωνα με τις οποίες η απώλεια στο ΑΕΠ θα μπορούσε να φτάσει το 8%.

Μελέτη του National Bureau of Economic Research υπολόγισε ότι έως το τέλος του 2025 το Brexit είχε μειώσει το βρετανικό ΑΕΠ κατά 6%-8%. Οι εκτιμήσεις αυτές, ωστόσο, βασίζονται σε διαφορετικές μεθοδολογίες και παραμένουν αντικείμενο συζήτησης.

Πόσο θα απέφερε μια στενότερη σχέση;

Η βρετανική κυβέρνηση επιδιώκει ήδη την άρση ορισμένων εμπορικών εμποδίων με την ΕΕ, με την επερχόμενη σύνοδο κορυφής να αναμένεται να επικεντρωθεί, μεταξύ άλλων, στη διευκόλυνση του εμπορίου τροφίμων.

Αναλυτές της Goldman Sachs εκτιμούν ότι μια τελωνειακή ένωση θα μπορούσε να αυξήσει το ΑΕΠ κατά περίπου 1%, ενώ η συμμετοχή στην ενιαία αγορά θα μπορούσε να προσφέρει ώθηση 2%-5%, περιορίζοντας τα ρυθμιστικά εμπόδια. Τα μεγέθη αυτά αποτελούν εκτιμήσεις και όχι εγγυημένα αποτελέσματα, καθώς εξαρτώνται από τους όρους κάθε συμφωνίας και την εφαρμογή της.

Την ίδια ώρα, δημοσκόπηση της Persuasion για το ινστιτούτο IPPR έδειξε ότι το 52% των ερωτηθέντων τάσσεται υπέρ της επιστροφής στην ΕΕ, έναντι 29% που επιθυμεί να παραμείνει η χώρα εκτός.

Η συζήτηση για το Brexit, σχεδόν μία δεκαετία μετά το δημοψήφισμα, περνά έτσι σε μια νέα φάση: από τη διαμάχη για τις προβλέψεις του παρελθόντος, στην προσπάθεια να αποτιμηθούν τα πιθανά οφέλη και οι συμβιβασμοί μιας διαφορετικής οικονομικής σχέσης με την Ευρώπη.