Ταμείο Ανάκαμψης: Το κρίσιμο εννιάμηνο για το τέλος του

Λιγότερο από εννέα μήνες απομένουν στην ελληνική κυβέρνηση προκειμένου να αξιοποιήσει τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, με την ανησυχία να είναι διάχυτη για το εάν αυτό θα καταστεί εφικτό. Κι αυτό διότι είναι πολλοί οι αναλυτές οι οποίοι εκφράζουν τις αμφιβολίες τους σχετικά με την ενδεχόμενη επιτυχία του εγχειρήματος.

Είναι πλέον γνωστό πως συγκεκριμένοι τομείς στους οποίους υστερεί η αξιοποίηση των πόρων από τον πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία φέρει την ευθύνη να ολοκληρώσει τη βασική αποστολή του Ταμείου μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026.

Άλλωστε, πρόσφατα το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοίνωσε την υποβολή ενός νέου διπλού αιτήματος πληρωμών του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πρόκειται για ένα αρκετά μειωμένο σε σχέση με το παρελθόν και αφορά 1,17 δισ. ευρώ. Από αυτά τα 883 εκατ. ευρώ αφορούν επιδοτήσεις που απορρέουν από το 70 αίτημα και 294 εκατ. ευρώ από το σκέλος των δανείων που σχετίζονται με το 6ο αίτημα.

Είναι οι μικρότερες δόσεις που έχει αιτηθεί ποτέ η ελληνική πλευρά, κάτι που δείχνει την ανησυχία που διακατέχει το ελληνικό οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Και μπορεί η κυβέρνηση να υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει εισπράξει περίπου 5,2 δισ. ευρώ πέρυσι από το Ταμείο, ωστόσο, ότι τα 3,2 δισ. ευρώ έπρεπε να έχουν εισπραχθεί ήδη από το 2024!

Χθες, δημοσιεύτηκε ειδική ανάλυση της Eurobank, η οποία δημιουργεί νέα ερωτήματα, καθώς φαίνεται ότι υπάρχει ζήτημα με τις επιχορηγήσεις.

Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά σε αυτήν η Ελλάδα «στο σκέλος των επιχορηγήσεων επιτυγχάνει σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό χρήσης».

Την ίδια στιγμή, στην ανάλυση διαπιστώνεται η ανάγκη να «τρέξει» ακόμη περισσότερο η υλοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς, όπως τονίζεται «είναι σημαντικό να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες ώστε να υλοποιηθούν όσο το δυνατόν περισσότερες από τις υπολειπόμενες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που συνδέονται με αυτό και κατά συνέπεια να αντληθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι πόροι».

«Καμπανάκι» Στουρνάρα

«Καμπανάκι» κινδύνου για την πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης έκρουσε πρόσφατα και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, μέσω της ενδιάμεσης έκθεση της ΤτΕ. Όπως προέκυψε, περί τα 11,4 δισ. ευρώ από τα συνολικά 36 δισ. ευρώ δεν έχει φτάσει στην πραγματική οικονομία, κάτι που δημιουργεί εύλογα ερωτηματικά για το εάν η χώρα θα μπορέσει να απορροφήσει το σύνολο των κονδυλίων μέχρι τον Αύγουστο του 2026, οπότε και ολοκληρώνεται επίσημα η παρουσία του Ταμείου στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα. Αν και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης χαρακτηρίζεται από μια αισιόδοξη στάση επί του θέματος, εντούτοις η Τράπεζα της Ελλάδος δείχνει να μη συμμερίζεται κάτι τέτοιο.

Σύμφωνα με τα όσα καταγράφονται στην έκθεση, έως το τέλος του Νοεμβρίου 2025 οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις ανέρχονταν σε 4,8 δισ. ευρώ, ενώ μέχρι τον Ιούνιο του 2025 είχε καταβληθεί ποσό ύψους 6,6 δισ. ευρώ (ή 66% των εισπράξεων επιχορηγήσεων) στους τελικούς δικαιούχους, με το συνολικό ποσό να αγγίζει τα 11,4 δισ. ευρώ, κάτι που δημιουργεί προβληματισμό. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην έκθεση «δεδομένης της περιορισμένης διάρκειας ζωής του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης NGEU, χρειάζεται εντατικότερη προσπάθεια για την υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων ώστε να καταστεί δυνατή η πλήρης αξιοποίηση των θετικών επιδράσεων του μέσου αυτού στο ρυθμό ανάπτυξης και στην παραγωγικότητα της οικονομίας τα επόμενα χρόνια».

Οι επισημάνσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Κατά το περασμένο φθινόπωρο σημαντικές επισημάνσεις υπήρξαν και από το Ελεγκτικό Συνέδριο, προειδοποιώντας ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης όχι λόγω οικονομικής αδυναμίας, αλλά λόγω διοικητικών παραλείψεων. Η νέα του έκθεση ρίχνει φως σε ένα σύστημα γεμάτο θεσμικά κενά και καθυστερήσεις, που απειλούν την επίτευξη των στόχων απορρόφησης.

Οι ελεγκτές διαπιστώνουν ότι οι διαδικασίες παρακολούθησης των έργων δεν εξασφαλίζουν έγκαιρο εντοπισμό των καθυστερήσεων στην υλοποίηση τους, ενώ ταυτόχρονα λείπουν κρίσιμα εργαλεία, καθυστερούν οι ενημερώσεις για την πορεία των έργων, ενώ οι εσωτερικοί έλεγχοι είναι σχεδόν ανύπαρκτοι. Όπως αποδεικνύεται από την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2024, η γραφειοκρατία είναι ο μεγαλύτερος αντίπαλος για να προχωρήσει εντός χρονοδιαγράμματος η απορρόφηση των κονδυλίων.

Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, το θεσμικό πλαίσιο του Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου (ΣΔΕ) παρουσιάζει «ουσιώδεις αδυναμίες». Δεν υπάρχει υποχρέωση κατάρτισης αναλυτικών χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης με ενδιάμεσες ημερομηνίες προόδου, πέρα από τα επίσημα ορόσημα της Ε.Ε. Το κενό αυτό καθιστά αδύνατο τον έγκαιρο εντοπισμό των καθυστερήσεων.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός τοι ότι δεν υπάρχουν αυτοματοποιημένες ειδοποιήσεις ή σαφής ορισμός για το τι συνιστά «ουσιώδη καθυστέρηση». Το ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα λειτουργεί εν πολλοίς χειροκίνητα, χωρίς επαρκή δικλείδα ασφάλειας, ενώ πολλές υπηρεσίες εξακολουθούν να τηρούν αρχεία εκτός του συστήματος.