Καθορισμένες διαδρομές βόρεια και νότια του νησιού Lark θα πρέπει να χρησιμοποιούν τα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με ανακοίνωση του ναυτικού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Το κρατικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο του Ιράν IRIB επικαλέστηκε τον Οργανισμό Λιμένων και Ναυτιλίας, ο οποίος ανέφερε ότι τα πλοία που επιθυμούν να περάσουν από το Στενό του Ορμούζ πρέπει να συντονίζουν την κίνησή τους με το Ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και να χρησιμοποιούν συγκεκριμένες διαδρομές διέλευσης.
Η λιμενική και ναυτιλιακή αρχή ανακοίνωσε το βράδυ της Τετάρτης ότι το μέτρο είναι απαραίτητο «λόγω της εμπόλεμης κατάστασης στον Περσικό Κόλπο και της πιθανής παρουσίας ναρκών κατά πλοίων στην κύρια ζώνη κυκλοφορίας του Στενού του Ορμούζ». Οι εξελίξεις αυτές σημειώθηκαν μία ημέρα αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ανακοίνωσαν προσωρινή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και επιβεβαιώνουν τους προβληματισμούς της διεθνούς ναυτιλίας σχετικά με τη δεκαήμερη κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και την ανάγκη παροχής περισσότερων λεπτομερειών. Στελέχη της διεθνούς ναυτιλιακής οργάνωσης BIMCO, αναλύοντας τη νέα πραγματικότητα, εκτιμούν ότι μόνο όταν διασφαλιστούν οι κατάλληλες συνθήκες ασφάλειας τα πλοία αναμένεται να κινηθούν προς αποχώρηση από τον Περσικό Κόλπο.
Ο Επικεφαλής Ασφάλειας και Προστασίας της BIMCO κ. Jakob Larsen, τονίζει ότι το Ιράν έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να ελέγχει τις διελεύσεις από τα Στενά ενώ εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, όπως αντιπλοϊκούς πυραύλους, drones, ταχύπλοα επιθετικά σκάφη, παράκτιο πυροβολικό και θαλάσσιες νάρκες. Η παρουσία αυτών των μέσων εντείνει την αβεβαιότητα και διατηρεί υψηλό το επίπεδο κινδύνου για τα εμπορικά πλοία.
Παράλληλα σύμφωνα με τον κ. Larsen, η πληγείσα επιχειρησιακή του δομή από πρόσφατες επιθέσεις, ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές παρεξηγήσεις μεταξύ των πολιτικών αρχών που εγκρίνουν τη διέλευση πλοίων και των στρατιωτικών μονάδων που διαχειρίζονται τα οπλικά συστήματα. Ένα τέτοιο χάσμα επικοινωνίας θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε ακούσιες επιθέσεις εναντίον πλοίων που έχουν λάβει κανονικά άδεια διέλευσης.
Η ναυτιλιακή βιομηχανία αναμένει ακόμη κρίσιμες τεχνικές λεπτομέρειες τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από το Ιράν σχετικά με τον ασφαλή τρόπο διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, σημειώνει η Bimco. Η απουσία σαφούς συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο. Όπως προσθέτει, τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο θα επιχειρήσουν να αποχωρήσουν το συντομότερο δυνατό, αλλά μόνο όταν υπάρξουν ασφαλείς συνθήκες.
Ανάγκη συντονισμού
Σύμφωνα με τον κ. Larsen, η αποχώρηση πλοίων χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τις αρμόδιες αρχές θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη και δεν συνιστάται. Μια μη συντονισμένη έξοδος από τον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιττούς ναυτιλιακούς κινδύνους, επιβαρύνοντας περαιτέρω μια ήδη εύθραυστη κατάσταση. Η ανάγκη για συντεταγμένες κινήσεις είναι, επομένως, κρίσιμη προκειμένου να αποφευχθούν απρόβλεπτα περιστατικά.
Αναφερόμενος στους κινδύνους που ενέχει η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, ο κ. Jakob Larsen υπογραμμίζει ότι το περιορισμένο γεωγραφικό εύρος της περιοχής καθιστά τη ναυσιπλοΐα ιδιαίτερα ευαίσθητη. Εάν μεγάλος αριθμός πλοίων επιχειρήσει να διέλθει ταυτόχρονα, αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος ατυχημάτων, όπως συγκρούσεις ή προσαράξεις. Ωστόσο, οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται μόνο σε ναυτιλιακά συμβάντα.
Όσον αφορά το ενδεχόμενο συνοδείας εμπορικών πλοίων από πολεμικά ναυτικά, ο κ. Larsen εμφανίζεται επιφυλακτικός. Βραχυπρόθεσμα, δεν αναμένεται να υπάρξουν τέτοιες επιχειρήσεις, καθώς η κατάσταση παραμένει ρευστή και η εφαρμογή της κατάπαυσης του πυρός δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως. Οποιαδήποτε αποτυχία στις διαπραγματεύσεις θα μπορούσε να οδηγήσει σε επανέναρξη των εχθροπραξιών, καθιστώντας τα πολεμικά πλοία ιδιαίτερα ευάλωτα σε επιθέσεις εντός των Στενών. Ωστόσο, σε μεταγενέστερο στάδιο, εφόσον σταθεροποιηθεί η κατάσταση, η συνοδεία ενδέχεται να αποτελέσει λύση για την ενίσχυση της ασφάλειας των ναυτικών.
Πώς θα κινηθούν τα εγκλωβισμένα πλοία
Από την πλευρά του, ο Επικεφαλής Αναλυτής Ναυτιλίας της BIMCO, κ. Niels Rasmussen, εκτιμά ότι, εφόσον η διέλευση από τα Στενά θεωρηθεί ασφαλής, τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί θα επιδιώξουν να αποχωρήσουν άμεσα. Παράλληλα, θα επιχειρήσουν, όπου είναι εφικτό, να φορτώσουν εμπορεύματα πριν την αναχώρησή τους, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δεν θα θέσει σε κίνδυνο την έγκαιρη έξοδο εντός του χρονικού παραθύρου των δύο εβδομάδων.
Ο κ. Rasmussen εκφράζει αμφιβολίες για το ενδεχόμενο σημαντικής αύξησης της εισροής πλοίων στον Περσικό Κόλπο κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Όπως εξηγεί, πολλά πλοία έχουν ήδη κατευθυνθεί προς άλλες περιοχές, ενώ οι πλοιοκτήτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί να αναλάβουν τον κίνδυνο εγκλωβισμού σε περίπτωση που η κατάπαυση του πυρός δεν παραταθεί.
Τέλος, ακόμη και αν η κατάσταση επανέλθει σε κανονικούς ρυθμούς μετά την πάροδο των δύο εβδομάδων, οι επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου αναμένεται να διαρκέσουν. Η επανεκκίνηση της παραγωγής σε διάφορα κοιτάσματα και η αποκατάσταση ζημιών στις υποδομές θα απαιτήσουν χρόνο, επηρεάζοντας τις εξαγωγές και, κατ’ επέκταση, την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
