Στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022 θα αυξηθούν οι τιμές των commodities καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή πλήττει σε διαδοχικά κύματα την παγκόσμια οικονομία, αναφέρει η Παγκόσμια Τράπεζα. Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν τον πόλεμο στο Ιράν, στα τέλη του Οκτώβρη του 2025, η Παγκόσμια Τράπεζα ανέμενε οι τιμές να υποχωρήσουν στο χαμηλότερο επίπεδο έξι χρόνων.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση«Commodity Markets Outlook» οι τιμές της ενέργειας προβλέπεται να αυξηθούν κατά 24% φέτος, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδό τους από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Συνολικά, οι τιμές των εμπορευμάτων προβλέπεται να αυξηθούν κατά 16% το 2026, λόγω της ραγδαίας ανόδου των τιμών της ενέργειας και των λιπασμάτων, καθώς και των τιμών-ρεκόρ για διάφορα βασικά μέταλλα.
Global commodity prices are forecast to rise 16% in 2026, driven by a war-triggered energy shock, soaring fertilizer prices, and record-high metals prices.
The #CMO2026 shows the ripple effects have serious implications for job creation & development. https://t.co/esztNZxxLm pic.twitter.com/Wysv7ADaXY
— World Bank Group (@WorldBankGroup) April 28, 2026
Οι τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων έχουν εκτοξευθεί σε πολυετή υψηλά από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διερχόταν περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού πετρελαίου πριν από τη σύγκρουση, προκάλεσε ένα ιστορικό σοκ στις αγορές ενέργειας και βασικών προϊόντων, αναφέρει η τράπεζα.
Παγκόσμια Τράπεζα: Πώς ο πόλεμος επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία
«Ο πόλεμος πλήττει την παγκόσμια οικονομία σε διαδοχικά κύματα: πρώτα μέσω των υψηλότερων τιμών της ενέργειας, στη συνέχεια μέσω των υψηλότερων τιμών των τροφίμων και, τέλος, μέσω του υψηλότερου πληθωρισμού, ο οποίος θα οδηγήσει σε αύξηση των επιτοκίων και θα καταστήσει το χρέος ακόμη πιο δαπανηρό» τονίζει ο Indermit Gill, επικεφαλής οικονομολόγος και ανώτερος αντιπρόεδρος για θέματα αναπτυξιακής οικονομίας της Ομάδας της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Κίνδυνος οξείας επισιτιστικής ανασφάλειας για 45 εκατομμύρια επιπλέον άτομα
«Οι φτωχότεροι άνθρωποι, που ξοδεύουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους σε τρόφιμα και καύσιμα, θα πληγούν περισσότερο, όπως και οι αναπτυσσόμενες οικονομίες που ήδη αγωνίζονται υπό το βάρος του βαρύ χρέους. Όλα αυτά μας υπενθυμίζουν μια σκληρή αλήθεια: ο πόλεμος είναι η αντίστροφη πορεία της ανάπτυξης.»
Ο δείκτης τιμών ενέργειας της Παγκόσμιας Τράπεζας προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 24% φέτος, σύμφωνα με το βασικό σενάριο όπου οι «πιο οξείες» διαταραχές εφοδιασμού θα λήξουν τον Μάιο. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent προβλέπεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 86 δολάρια το βαρέλι φέτος, μια ανοδική αναθεώρηση από την εκτίμηση των 60 δολαρίων το βαρέλι τον Ιανουάριο.
Οι τιμές των λιπασμάτων προβλέπεται να αυξηθούν κατά 31% το 2026, λόγω της άνοδος κατά 60% στις τιμές της ουρίας. Η οικονομική προσιτότητα των λιπασμάτων θα πέσει στο χαμηλότερο επίπεδό της από το 2022, διαβρώνοντας τα εισοδήματα των αγροτών και απειλώντας τις μελλοντικές αποδόσεις των καλλιεργειών.
Εάν η σύγκρουση αποδειχθεί πιο παρατεταμένη, αυτές οι πιέσεις στην προσφορά τροφίμων και στην οικονομική προσιτότητα θα μπορούσαν να οδηγήσουν έως και 45 εκατομμύρια επιπλέον άτομα σε κατάσταση οξείας επισιτιστικής ανασφάλειας φέτος, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα.
Τι θα συμβεί αν κλιμακωθεί ή παραταθεί η σύγκρουση
Οι τιμές των βασικών εμπορευμάτων ενδέχεται να αυξηθούν ακόμη περισσότερο σε περίπτωση που οι εχθροπραξίες κλιμακωθούν ή οι διαταραχές στην προσφορά λόγω του πολέμου διαρκέσουν περισσότερο από ό,τι είχε προβλεφθεί.
Οι τιμές του πετρελαίου Brent θα μπορούσαν να φτάσουν κατά μέσο όρο τα 115 δολάρια το βαρέλι το 2026, σε ένα σενάριο όπου οι κρίσιμες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου θα υποστούν περισσότερες ζημιές και οι όγκοι των εξαγωγών θα ανακάμψουν με αργό ρυθμό.
Αυτό με τη σειρά του θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις στις τιμές των λιπασμάτων και των εναλλακτικών πηγών ενέργειας, όπως τα βιοκαύσιμα. Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, ο πληθωρισμός στις αναπτυσσόμενες οικονομίες θα μπορούσε να ανέλθει στο 5,8% φέτος, ένα επίπεδο που ξεπέρασε μόνο το 2022 κατά την τελευταία δεκαετία.
«Η διαδοχή των κλυδωνισμών κατά τη διάρκεια της δεκαετίας έχει μειώσει δραστικά τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για την αντιμετώπιση της τρέχουσας ιστορικής κρίσης ενεργειακού εφοδιασμού» υπογραμμίζει ο Ayhan Kose, αναπληρωτής επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας και διευθυντής της Ομάδας Προοπτικών.
«Οι κυβερνήσεις πρέπει να αντισταθούν στον πειρασμό να λάβουν ευρείας κλίμακας, μη στοχευμένα μέτρα δημοσιονομικής στήριξης που θα μπορούσαν να στρεβλώσουν τις αγορές και να διαβρώσουν τα δημοσιονομικά αποθέματα ασφαλείας. Αντ’ αυτού, θα πρέπει να επικεντρωθούν σε ταχεία, προσωρινή στήριξη που θα στοχεύει στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά».
Οι προβλέψεις της Παγκόσμιας Τράπεζας για το 2026 πριν τον πόλεμο
Οι παγκόσμιες τιμές των βασικών εμπορευμάτων αναμενόταν να μειωθούν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι ετών, σύμφωνα με την έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, τον Οκτώβριο του 2025, όταν δεν υπήρχε στον ορίζοντα ο πόλεμος στο Ιράν.
Σύμφωνα με τις τότε προβλέψεις του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας, οι τιμές αναμενόταν να μειωθούν κατά 7% τόσο το 2025 όσο και το 2026, λόγω της ασθενούς παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης, του αυξανόμενου πλεονάσματος πετρελαίου και της επίμονης πολιτικής αβεβαιότητας.
Η πτώση των τιμών της ενέργειας συνέβαλε στην άμβλυνση του παγκόσμιου πληθωρισμού, ενώ οι χαμηλότερες τιμές του ρυζιού και του σιταριού στο να γίνουν τα τρόφιμα πιο προσιτά σε ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες. Παρά τις τότε μειώσεις, ωστόσο, οι τιμές των βασικών προϊόντων παραμένουν πάνω από τα επίπεδα πριν από την πανδημία, με τις τιμές το 2025 και το 2026 να προβλέπεται να είναι 23% και 14% υψηλότερες, αντίστοιχα, από ό,τι το 2019
